Xác định đây là nhiệm vụ chính trị mới, VKSND tỉnh Hưng Yên đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ quán triệt, tổ chức thực hiện, xây dựng cơ chế tiếp nhận thông tin, phối hợp liên ngành đến tăng cường tuyên truyền, phát hiện nguồn việc và xử lý các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công. Những kết quả bước đầu đã cho thấy Nghị quyết số 205 đang từng bước đi vào cuộc sống bằng những việc làm cụ thể, thiết thực.

leftcenterrightdel
 Trẻ em được bảo vệ quyền lợi từ Nghị quyết 205.

Cụ thể, VKSND tỉnh Hưng Yên đã ban hành Kế hoạch số 05/KH-VKS, tổ chức quán triệt đến toàn thể lãnh đạo, Kiểm sát viên, công chức Viện kiểm sát hai cấp; xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, từng Kiểm sát viên trong việc phát hiện, tiếp nhận và xử lý các vụ việc thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết.

Phòng 9 được giao làm đầu mối tham mưu, tiếp nhận và xử lý thông tin; đồng thời VKSND tỉnh thiết lập đường dây nóng, hộp thư điện tử chuyên trách, công khai trên Cổng thông tin điện tử để tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan, tổ chức và Nhân dân phản ánh những vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế nội bộ, VKSND tỉnh còn chú trọng xây dựng cơ chế phối hợp với các sở, ngành, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm hình thành mạng lưới phát hiện nguồn việc ngay từ cơ sở. Đây được xác định là yếu tố quan trọng để bảo đảm khi phát sinh vụ việc, Viện kiểm sát có thể kịp thời xác minh, thu thập chứng cứ và áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp.

Một trong những điểm nổi bật trong quá trình triển khai là công tác tuyên truyền được thực hiện chủ động, sáng tạo và phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Thực hiện sự chỉ đạo của VKSND tỉnh, các VKSND khu vực đã lựa chọn nhiều hình thức tuyên truyền phong phú nhằm đưa những nội dung mới của Nghị quyết số 205 đến gần hơn với chính quyền cơ sở và người dân.

Điển hình, VKSND khu vực 3 đã đổi mới mạnh mẽ phương thức tuyên truyền bằng việc xây dựng infographic, poster, video tuyên truyền, ứng dụng mã QR để số hóa tài liệu pháp luật, kết hợp phát thanh cơ sở và mạng xã hội, đồng thời phối hợp với UBND các xã tổ chức tuyên truyền trực tiếp trên toàn địa bàn quản lý.

Tại VKSND khu vực 4, đơn vị đã thành lập ba tổ công tác, trực tiếp tuyên truyền tại 100% UBND cấp xã trên địa bàn quản lý. Qua các buổi làm việc, chính quyền địa phương được phổ biến đầy đủ về vai trò, thẩm quyền mới của Viện kiểm sát, đồng thời thống nhất cơ chế phối hợp trong việc cung cấp thông tin, tài liệu và phản ánh các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công hoặc quyền của người yếu thế.

Trong khi đó, VKSND khu vực 5 chủ động phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức tuyên truyền, quán triệt nội dung Nghị quyết đến chính quyền cơ sở trên toàn địa bàn quản lý; hướng dẫn việc tiếp nhận, chuyển giao thông tin và xây dựng đầu mối phối hợp thường xuyên giữa Viện kiểm sát với các cơ quan, tổ chức ở địa phương.

Không chỉ đẩy mạnh tuyên truyền, VKSND hai cấp còn chủ động mở rộng các kênh phát hiện nguồn việc thông qua công tác kiểm sát hoạt động tư pháp, theo dõi thông tin trên báo chí, mạng xã hội, cổng thông tin điện tử của các cơ quan nhà nước, cũng như tiếp nhận phản ánh của người dân và chính quyền địa phương.

leftcenterrightdel
VKSND khu vực 2, tỉnh Hưng Yên vào cuộc bảo vệ quyền lợi của trẻ em đang được nuôi dưỡng tại chùa Thiên Hương.

Đến hết tháng 6/2026, VKSND tỉnh Hưng Yên đã tiếp nhận 18 nguồn tin liên quan đến lợi ích công và quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế; trong đó 11 nguồn tin do cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp trực tiếp, 6 nguồn tin từ báo chí, mạng internet và dư luận xã hội, 1 nguồn tin được phát hiện từ hoạt động nghiệp vụ của Ngành. 100% nguồn tin đã được nghiên cứu, phân loại và xử lý theo đúng quy định.

Đối với các nguồn tin có căn cứ cần kiểm tra, xác minh, Viện kiểm sát đã tiến hành xác minh, thu thập tài liệu đối với 8 vụ việc, trong đó có những vụ việc do VKSND khu vực trực tiếp thực hiện và những vụ việc theo phân công của VKSND tối cao. Mặc dù đến nay chưa phát sinh vụ việc đủ điều kiện để Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự theo Nghị quyết số 205, song quá trình xác minh đã góp phần hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, nâng cao kỹ năng nhận diện và xử lý các vụ việc liên quan đến lợi ích công.

Nếu như trước đây, quyền kiến nghị chủ yếu được thực hiện theo Điều 187 Bộ luật Tố tụng dân sự thì với Nghị quyết số 205, quyền kiến nghị đã trở thành công cụ quan trọng để phòng ngừa vi phạm, bảo vệ lợi ích công và người yếu thế ngay từ khi vụ việc mới phát sinh.

Đến hết tháng 6/2026, VKSND tỉnh Hưng Yên đã ban hành 2 kiến nghị theo cơ chế của Nghị quyết số 205, gồm 1 kiến nghị bảo vệ lợi ích công và 1 kiến nghị bảo vệ người yếu thế.

Đồng thời, trong giai đoạn chuyển tiếp, VKSND tỉnh đã ban hành 16 kiến nghị theo Điều 187 Bộ luật Tố tụng dân sự, trong đó 9 kiến nghị bảo vệ người yếu thế, 7 kiến nghị bảo vệ lợi ích công; 100% kiến nghị đều được các cơ quan có thẩm quyền tiếp thu và thực hiện, góp phần khắc phục vi phạm ngay từ cơ sở.

Đặc biệt, nhiều vụ việc cụ thể đã cho thấy rõ ý nghĩa nhân văn của Nghị quyết số 205.

Trong thời gian tới, VKSND tỉnh Hưng Yên sẽ tiếp tục bám sát sự chỉ đạo của VKSND tối cao, tăng cường phối hợp với các cơ quan, tổ chức và chính quyền địa phương; chủ động phát hiện các hành vi xâm phạm lợi ích công và quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế; không ngừng nâng cao chất lượng công tác kiểm sát dân sự, từng bước thực hiện hiệu quả quyền khởi kiện vụ án dân sự công ích, góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích của Nhà nước trong tình hình mới.

Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc “Thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công” có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.

Nghị quyết xác định rõ hai nhóm đối tượng trọng tâm mà VKSND được trao quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ, gồm: Nhóm dễ bị tổn thương: Trẻ em; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự; Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Nhóm lợi ích công cần được bảo vệ: Đầu tư công; Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác; Môi trường, hệ sinh thái; Di sản văn hóa; An toàn thực phẩm, dược phẩm; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các bài viết liên quan Nghị quyết 205 được đăng tải tại: https://baovephapluat.vn/vien-kiem-sat-nhan-dan-bao-ve-loi-ich-cong-nguoi-yeu-the


Nguyễn Thị Anh