Từ quyết định yêu cầu đến kết quả ngoài thực địa

Ngày 6/10/2026, tổ công tác do Trưởng phòng 9 VKSND tỉnh Đắk Lắk làm trưởng đoàn, phối hợp với VKSND khu vực 12 và đại diện chính quyền địa phương, kiểm tra tại khu di tích lịch sử Vũng Rô.

Các công trình vi phạm được kiểm tra đã được tháo dỡ sau khi VKSND tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm. Kết quả hiện ra ngay tại nơi từng có bè nổi, cầu tạm và công trình phục vụ kinh doanh.

leftcenterrightdel
 Tổ công tác VKSND tỉnh do ông Dương Văn Đức - Trưởng phòng 9, làm Trưởng đoàn cùng VKSND khu vực 12, kiểm tra việc chấm dứt vi phạm tại Khu di tích tàu không số Vũng Rô.

Việc trở lại hiện trường giúp xác định quyết định của VKSND tỉnh Đắk Lắk đã được thực hiện ra sao. Đây là minh chứng cho việc VKSND tỉnh Đắk Lắk không chỉ ban hành quyết định mà còn rất quan tâm đến việc quyết định của mình đã được thực hiện triệt để hay chưa.

Ở rừng đặc dụng Nam Ka, công việc cũng đi đến một kết quả có thể xác định trên thực địa. Sau khi Phòng 9 xác minh và VKSND tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả, người đang sử dụng trái phép 14 ha đất rừng đã tự nguyện bàn giao toàn bộ diện tích cho Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Ka.

Từ vụ việc này, VKSND tỉnh Đắk Lắk ban hành Kiến nghị số 1767/KN-VKS-P9 ngày 30/6/2026, đề nghị UBND tỉnh rà soát tình trạng chiếm dụng, canh tác của 305 hộ trên khoảng 625 ha đất rừng đặc dụng. Diện tích đã bàn giao là kết quả xử lý một vụ việc. Phần diện tích được kiến nghị rà soát đặt ra công việc lâu dài về quản lý, phục hồi rừng và sinh kế của những hộ thiếu đất sản xuất.

Tại hồ Ea Súp Hạ, nhà nổi và lồng bè nuôi thủy sản lắp đặt trái phép đã tồn tại nhiều năm. Sau khi VKSND tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, người vi phạm tự nguyện di dời toàn bộ công trình.

VKSND tỉnh Đắk Lắk cho biết, hồ là nguồn nước sinh hoạt của hơn 10.000 người dân và 88 cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Với những người sử dụng nguồn nước ấy mỗi ngày, việc dỡ bỏ công trình vi phạm là kết quả có thể nhìn thấy. Bảo vệ nguồn nước về lâu dài còn phụ thuộc vào việc quản lý lòng hồ sau khi công trình được di dời.

leftcenterrightdel
 Kiểm sát viên cùng các cơ quan liên quan có mặt xác minh tại khu vực rừng đặc dụng Nam Ka.

Ba vụ việc cho thấy Nghị quyết 205 phát huy tác dụng ngay ở giai đoạn xác minh và yêu cầu khắc phục. Đồng chí Phạm Trung Thuận - Viện trưởng VKSND tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh: “Nếu quyền lợi được bảo vệ, vi phạm được khắc phục đúng pháp luật ngay từ giai đoạn xác minh, yêu cầu khắc phục thì đó cũng là kết quả có ý nghĩa”.

Số liệu chốt ngày 8/9/2026 cho thấy VKSND hai cấp tỉnh Đắk Lắk đã ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả đối với 157 vụ việc. Có 103 vụ việc được chấp nhận đầy đủ, 42 vụ việc được chấp nhận một phần và 12 vụ việc đã hết thời hạn mà người vi phạm chưa có văn bản chấp nhận và thực hiện quyết định.

Cùng kỳ, VKSND hai cấp tỉnh Đắk Lắk đình chỉ kiểm tra, xác minh 132 vụ việc do hành vi vi phạm đã chấm dứt và hậu quả đã được khắc phục. Kết quả bảo vệ lợi ích công được ghi nhận qua 293.000 m² đất công, đất có nguồn gốc từ đất công được khôi phục quyền quản lý, hơn 10,1 tỷ đồng tiền thuế, hơn 3,7 tỷ đồng tiền BHXH và hơn 61,5 triệu đồng tiền BHYT được thu hồi.

Theo đến cùng những quyền lợi cần được bảo vệ

Trong một hồ sơ do VKSND khu vực 10, tỉnh Đắk Lắk xem xét, hai trẻ em bị thương tích với tỷ lệ lần lượt là 12% và 11%. Người gây thương tích mới 11 tuổi, chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Gia đình bên gây thiệt hại đã bồi thường 5 triệu đồng.

Qua nghiên cứu hồ sơ, Viện kiểm sát nhận thấy quyền lợi của hai em chưa được bảo đảm đầy đủ. Gia đình gặp khó khăn khi tự khởi kiện nên đề nghị VKSND khu vực 10, tỉnh Đắk Lắk khởi kiện. Đơn vị sau đó ban hành quyết định khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của hai em. Tòa án sau đó chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 10.

leftcenterrightdel
 Lãnh đạo phòng 9, VKSND tỉnh Đắk Lắk đọc quyết định và yêu cầu ông N.T.Đ. chấm dứt hành vi lấn chiếm trái phép và trao trả toàn bộ diện tích đất rừng cho Ban quản lý rừng đặc dụng Nam Ka.

Vụ việc cho thấy một quyền đã được pháp luật ghi nhận vẫn có thể khó thực hiện khi người có quyền thiếu điều kiện tiếp cận Tòa án. Ở đây, việc Kiểm sát viên nhận ra yêu cầu bồi thường còn bỏ ngỏ đã mở đường để Tòa án xem xét quyền lợi của hai trẻ.

Theo VKSND tỉnh Đắk Lắk, trong 9 tháng năm 2026, quyền lợi của 180 người thuộc nhóm dễ bị tổn thương đã được bảo vệ. Trong đó có các kết quả cụ thể như cấp giấy khai sinh, cấp căn cước, xác định mức độ khuyết tật và giải quyết chế độ trợ cấp xã hội. Mỗi giấy tờ được cấp, mỗi chế độ được giải quyết đều gắn với một nhu cầu thiết thực của người dân.

Cũng trong 9 tháng năm 2026, VKSND hai cấp tỉnh Đắk Lắk tiếp nhận 411 nguồn tin, xử lý 404 vụ việc, ban hành 27 quyết định khởi kiện. Tòa án đã giải quyết 16 vụ theo thủ tục sơ thẩm, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện trong số vụ đã giải quyết. Kết quả tại phiên tòa xác định quyền và nghĩa vụ của các bên. Mức độ khôi phục quyền lợi trên thực tế còn phải theo dõi qua thi hành án.

Để có kết quả ấy, VKSND tỉnh Đắk Lắk đã phân công lực lượng nòng cốt ở hai cấp, công khai đường dây nóng, địa chỉ thư điện tử và ký quy chế phối hợp với các cơ quan liên quan. Phòng 9 làm đầu mối tham mưu, trực tiếp xác minh những vụ việc thuộc thẩm quyền.

Đến ngày 8/9/2026 ghi nhận 167 trong số 323 vụ việc tiếp nhận đến từ cơ quan, tổ chức, cá nhân và 68 vụ việc do Viện kiểm sát phát hiện qua giải quyết các vụ án, vụ việc khác. Những nguồn tin ấy chỉ có thể chuyển thành kết quả khi được kiểm tra, đối chiếu và làm rõ bằng chứng cứ.

Đây cũng là khâu đồng chí Phạm Trung Thuận – Viện trưởng VKSND tỉnh Đắk Lắk cho rằng còn nhiều khó khăn. Với đất rừng và đất ven hồ, vi phạm có thể kéo dài qua nhiều năm. Kiểm sát viên phải đối chiếu hồ sơ quản lý qua các thời kỳ, có trường hợp cần đo đạc lại, thẩm định hoặc giám định thiệt hại. Mỗi phần việc đòi hỏi thời gian, kinh phí và sự phối hợp của cơ quan nắm giữ tài liệu.

leftcenterrightdel
 Đồng chí Phạm Trung Thuận - Viện trưởng VKSND tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại buổi làm việc với Đoàn công tác VKSND tối cao về việc thực hiện Nghị quyết 205.

Viện trưởng VKSND tỉnh đề nghị quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin và có cơ chế khắc phục hậu quả đối với những vấn đề môi trường quy mô lớn. VKSND tỉnh Đắk Lắk kiến nghị bổ sung kinh phí, trang thiết bị và hoàn thiện quy định tố tụng. Từ những vướng mắc cụ thể này, việc xác định đầu mối, thời hạn phản hồi và tập huấn kỹ năng xác minh hiện trường có thể giúp các quy chế phối hợp đi vào từng hồ sơ.

Từ Vũng Rô đến Nam Ka, việc trở lại hiện trường sau một quyết định cho biết vi phạm đã được khắc phục đến đâu. Với vụ hai trẻ bị thương tích, câu trả lời còn nằm ở việc nghĩa vụ bồi thường được thực hiện thế nào.

Đó là những căn cứ để đánh giá hiệu quả Nghị quyết 205 ở Đắk Lắk qua từng vụ việc, từ lúc tiếp nhận thông tin đến khi quyền lợi được khôi phục và nguy cơ tái phạm được xử lý.

Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc “Thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công” có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.

Nghị quyết xác định rõ hai nhóm đối tượng trọng tâm mà VKSND được trao quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ, gồm: Nhóm dễ bị tổn thương: Trẻ em; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự; Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Nhóm lợi ích công cần được bảo vệ: Đầu tư công; Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác; Môi trường, hệ sinh thái; Di sản văn hóa; An toàn thực phẩm, dược phẩm; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các bài viết liên quan Nghị quyết 205 được đăng tải tại: https://baovephapluat.vn/vien-kiem-sat-nhan-dan-bao-ve-loi-ich-cong-nguoi-yeu-the

Xuân Nha