VKSND khu vực 2 ,TP Hồ Chí Minh tiên phong khởi kiện bảo vệ lợi ích công

Hình ảnh phiên họp công khai chứng cứ trong vụ án VKSND khu vực 2 khởi kiện ông T.Q.C.

Từ kiến nghị đến quyền khởi kiện của Viện kiểm sát

Kể từ ngày 1/1/2026, khi Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội được triển khai, việc bảo vệ lợi ích công của ngành Kiểm sát đang bước sang một giai đoạn quan trọng hơn: trực tiếp thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự khi những biện pháp yêu cầu chấm dứt vi phạm, kiến nghị khắc phục chưa mang lại kết quả.

Tại TP Hồ Chí Minh, VKSND khu vực 2 là một trong những đơn vị tiên phong triển khai bước đi này. Liên tiếp 3 vụ án dân sự liên quan đến tài sản công đang được đơn vị thực hiện quyền khởi kiện cho thấy Nghị quyết 205/2025/QH15 không chỉ được cụ thể hóa bằng hoạt động kiểm tra, xác minh, kiến nghị mà đã đi sâu vào hoạt động tố tụng dân sự nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước.

Đặc biệt, cả 3 vụ án đã được TAND khu vực 2, TP Hồ Chí Minh thụ lý và 2 trong số đó đã được ban hành Quyết định đưa ra xét xử sơ thẩm về tranh chấp “Hợp đồng thuê quyền sử dụng đất”.

Trong các vụ án này, VKSND khu vực 2, TP Hồ Chí Minh là người khởi kiện, người bị kiện là ông T.Q.C.; những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm: Công ty TNHH MTV DVCI Q.T.Đ., UBND phường L.X. cùng một số cá nhân. Theo quyết định của TAND khu vực 2, TP Hồ Chí Minh, cả hai vụ án nêu trên dự kiến được xét xử ngày 4/9/2026.

Ngày 19/8/2026, VKSND khu vực 2 tiếp tục ban hành Quyết định khởi kiện một vụ án dân sự công ích khác đối với bà Đ.T.T.T. và bà Đ.K.H., liên quan việc quản lý, sử dụng nhà, đất là tài sản công tại phường L.X., TP Hồ Chí Minh.

Hồ sơ kiểm tra, xác minh của VKSND khu vực 2 đã xác định rõ việc lợi ích công đang bị xâm hại, hành vi vi phạm vẫn tiếp diễn và chưa được khắc phục. Việc tiếp tục chiếm hữu, quản lý, sử dụng tài sản công khi không còn căn cứ pháp luật ảnh hưởng trực tiếp đến quyền quản lý hợp pháp của Nhà nước, cũng như hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng tài sản công.

Đáng lưu ý, trước khi quyết định khởi kiện, VKSND khu vực 2 đã thực hiện các trình tự, thủ tục theo quy định; yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thực hiện quyền khởi kiện, đồng thời tạo điều kiện để các bên tự nguyện khắc phục.

Việc Viện kiểm sát đứng tên khởi kiện để bảo vệ tài sản công được đưa ra xét xử là dấu mốc đáng chú ý trong quá trình triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 tại đơn vị. Quyền khởi kiện được Quốc hội trao cho VKSND đang từng bước đi vào thực tế tố tụng, chuyển những yêu cầu bảo vệ lợi ích công thành vụ án cụ thể để Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, đến nay tài sản công vẫn chưa được giao trả. Đây chính là cơ sở để Viện kiểm sát sử dụng quyền khởi kiện được Nghị quyết 205/2025/QH15 trao, đưa vụ việc đến Tòa án giải quyết.

Kiên quyết thu hồi tài sản công cho Nhà nước

Theo Quyết định khởi kiện ngày 19/8/2026, nhà, đất tại số 757E đường K.V.C., phường L.X., TP Hồ Chí Minh thuộc một phần các thửa số 1, 12, tờ bản đồ số 60 theo tài liệu năm 2003, là tài sản công thuộc sở hữu Nhà nước.

Quyền sở hữu Nhà nước đối với tài sản này đã được xác lập theo Văn bản số 1564/UBND-TCKH ngày 6/5/2016 của UBND quận T.Đ. Đến ngày 10/6/2016, diện tích đất được bàn giao cho Công ty TNHH MTV DVCI Q.T.Đ. quản lý.

Quá trình sử dụng sau đó phát sinh những vấn đề kéo dài. Theo hồ sơ khởi kiện, sau khi việc thuê mặt bằng đất công kết thúc, phía quản lý đã yêu cầu bàn giao mặt bằng. Kể từ thời điểm đó, việc tiếp tục chiếm hữu, quản lý, sử dụng nhà, đất không còn căn cứ pháp luật.

Ngày 18/11/2020, bà Đ.K.H. chết. Sau đó, bà Đ.T.T.T. là người tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ phát sinh liên quan đến việc sử dụng mặt bằng. Qua xác minh, những người đang thực tế quản lý, sử dụng mặt bằng còn có bà Đ.K.H., bà Đ.T.K.T., ông V.H.P.L. và ông D.V.D.

Mặc dù Công ty TNHH MTV DVCI Q.T.Đ. đã nhiều lần yêu cầu giao trả nhà, đất nhưng việc quản lý, sử dụng tài sản vẫn tiếp diễn.

Một chi tiết đáng chú ý được VKSND khu vực 2 làm rõ trong Quyết định khởi kiện là việc Công ty tạm thời thu tiền sử dụng mặt bằng theo ý kiến của cơ quan tài chính chỉ nhằm hạn chế thất thu ngân sách nhà nước trong thời gian chờ giải quyết vụ việc; không làm phát sinh quan hệ thuê tài sản mới, không được xem là gia hạn hợp đồng thuê và cũng không phải căn cứ công nhận quyền tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản.

Việc xác định rõ bản chất khoản tiền này có ý nghĩa quan trọng trong giải quyết vụ việc, bởi loại trừ khả năng việc tiếp tục nộp tiền được hiểu là cơ sở để duy trì quyền sử dụng mặt bằng.

Theo VKSND khu vực 2, hành vi tiếp tục chiếm hữu, quản lý, sử dụng tài sản công khi không còn căn cứ pháp luật đã xâm phạm quyền quản lý hợp pháp của Nhà nước đối với tài sản công; ảnh hưởng đến việc quản lý, khai thác, sử dụng tài sản đúng mục đích, đúng đối tượng và tiềm ẩn nguy cơ thất thoát nguồn lực công.

Ngày 10/6/2026, Công ty TNHH MTV DVCI Q.T.Đ. có Văn bản số 324/DVCI-QLN đề nghị VKSND khu vực 2 tiếp tục thực hiện quyền khởi kiện để thu hồi tài sản công.

Sau quá trình kiểm tra, xác minh, thu thập chứng cứ và hoàn thành các thủ tục cần thiết, VKSND khu vực 2 xác định vụ việc đáp ứng điều kiện khởi kiện theo Nghị quyết 205/2025//QH15 và Thông tư liên tịch số 09/2025/TTLT.

Theo đó, Viện kiểm sát đề nghị TAND khu vực 2, TP Hồ Chí Minh giải quyết vụ án, buộc những người đang quản lý, sử dụng phải giao trả nhà, đất tại số 757E đường K.V.C. để Công ty TNHH MTV DVCI Q.T.Đ. quản lý theo hiện trạng được xác định tại biên bản thẩm định tại chỗ ngày 12/8/2026.

Đồng thời, VKSND khu vực 2 yêu cầu bà Đ.T.T.T. thanh toán cho đơn vị quản lý khoản tiền sử dụng mặt bằng phát sinh từ tháng 8/2026 đến ngày thực tế giao trả tài sản, theo mức 4.952.400 đồng/tháng. Trường hợp trong thời gian chưa giao trả tài sản, cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh mức giá thì áp dụng theo mức giá được điều chỉnh.

VKSND khu vực 2 cũng đề nghị Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án xem xét, đánh giá toàn diện tài liệu, chứng cứ, bảo đảm việc giải quyết khách quan, đúng pháp luật, bảo vệ lợi ích công và thu hồi tài sản công để Nhà nước quản lý, sử dụng đúng quy định.

3 vụ án đang ở những giai đoạn tố tụng khác nhau. 2 vụ đã được Tòa án quyết định đưa ra xét xử; vụ còn lại vừa được VKSND khu vực 2 chính thức khởi kiện sau khi các biện pháp yêu cầu, kiến nghị và tạo điều kiện tự nguyện khắc phục không đạt kết quả.

Sự nối tiếp ấy cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong quá trình triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15. Nếu ở giai đoạn đầu, hoạt động của Viện kiểm sát chủ yếu tập trung phát hiện những trường hợp lợi ích công bị xâm phạm, kiểm tra, xác minh và thúc đẩy cơ quan, tổ chức, cá nhân tự khắc phục, thì khi những giải pháp này không đủ để đưa tài sản công trở về đúng chủ thể quản lý, quyền khởi kiện trở thành công cụ pháp lý trực tiếp hơn để bảo vệ lợi ích Nhà nước trước Tòa án.

Với việc liên tiếp thực hiện quyền khởi kiện và đã có vụ án được Tòa án đưa ra xét xử, VKSND khu vực 2 ,TP Hồ Chí Minh đang là một trong những đơn vị tiên phong của ngành Kiểm sát nhân dân trong triển khai giai đoạn khởi kiện bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết 205/2025/QH15.

Ở đó, hiệu quả của Nghị quyết không chỉ được đo bằng số kiến nghị đã ban hành, mà tiến thêm một bước: khi cần thiết, Viện kiểm sát đứng ở vị trí nguyên đơn trong vụ án dân sự, đưa yêu cầu bảo vệ tài sản của Nhà nước đến cơ quan xét xử và theo đuổi việc thu hồi tài sản công bằng chính những cơ chế tố tụng mà Quốc hội đã trao.