Để bé gái được nhận nuôi không bị thiệt thòi vì vướng mắc pháp lý
Câu chuyện bắt đầu từ lá đơn của bà T.T.S. (trú tại thôn Vạn Đại, xã Trần Thương, tỉnh Ninh Bình) gửi đến VKSND khu vực 6. Trong đơn, bà S. đề nghị Viện kiểm sát hỗ trợ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bé N.N.T., 4 tuổi, để cháu được đăng ký khai sinh, có đầy đủ giấy tờ hộ tịch và được bảo đảm những quyền cơ bản của trẻ em.
    |
 |
| Đại diện VKSND khu vực 6 trao đổi với phóng viên. |
Theo trình bày của bà S., khoảng tháng 1/2023, thông qua sự giới thiệu của người chị họ là bà P.T.T., vợ chồng bà đã đón một bé gái khi đó mới khoảng 6 tháng tuổi từ nhà bà T.T.T. ở La Sơn, Bình Lục (cũ) về nuôi dưỡng. Vợ chồng bà đặt tên cho cháu là N.N.T., đưa về sinh sống tại gia đình ở thôn Vạn Đại, xã Trần Thương và chăm sóc cháu từ đó đến nay.
Thời điểm tiếp nhận cháu bé, do thiếu hiểu biết về các quy định pháp luật, vợ chồng bà S. không thực hiện thủ tục giao nhận và đăng ký nuôi con nuôi theo quy định mà chỉ nhờ ông T., khi đó là Chủ tịch UBND xã La Sơn, chứng kiến việc giao nhận, có chụp ảnh lưu lại. Từ đó, cháu T. được vợ chồng bà S. chăm sóc, nuôi dưỡng như con trong gia đình.
Mong muốn được chính thức nhận cháu làm con nuôi, đồng thời hoàn tất thủ tục đăng ký khai sinh để bảo đảm tương lai cho trẻ, vợ chồng bà S. đã nhiều lần đề nghị chính quyền địa phương giải quyết nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn. Cực chẳng đã, bà tìm đến Viện kiểm sát, mong muốn cơ quan bảo vệ pháp luật giúp cháu bé được thực hiện quyền chính đáng của mình.
Tiếp nhận đơn, VKSND khu vực 6 xác định, đây không đơn thuần là một vướng mắc về thủ tục hành chính mà còn liên quan trực tiếp đến quyền nhân thân của một trẻ em chưa được đăng ký khai sinh. Trên cơ sở đó, đơn vị phân công Kiểm sát viên thụ lý, xác minh, thu thập tài liệu để làm rõ nguồn gốc của cháu bé, tình trạng hộ tịch, quá trình đề nghị đăng ký khai sinh, nguyên nhân chưa được giải quyết và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đồng chí Lê Thị Thu Trang, Kiểm sát viên VKSND khu vực 6 chia sẻ: Quá trình xác minh được triển khai qua nhiều đầu mối. Kiểm sát viên làm việc trực tiếp với bà S. để ghi nhận quá trình tiếp nhận, chăm sóc, nuôi dưỡng cháu bé và nguyện vọng của gia đình; đồng thời yêu cầu UBND xã nơi cháu đang cư trú cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến tình trạng hộ tịch. Những cơ quan, cá nhân có liên quan, trong đó có cơ quan công an và người hỗ trợ pháp lý cho người làm đơn, cũng được liên hệ để làm rõ các tình tiết của vụ việc.
“Đáng chú ý, quá trình xác minh không chỉ dừng lại ở những thông tin do gia đình đang nuôi dưỡng cung cấp mà còn đi sâu tìm hiểu người mẹ sinh học của cháu bé. Qua thu thập tài liệu, làm việc với những người liên quan, Viện kiểm sát xác định bà L.T.C. (SN 1988, trú tại xã Đại Xuyên, tỉnh Ninh Bình) là người sinh ra cháu T. ngày 21/6/2022 tại Bệnh viện Đa khoa Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (cũ). Thông tin này được thể hiện trong giấy chứng sinh được cấp lại ngày 19/5/2026”, Kiểm sát viên Lê Thị Thu Trang thông tin thêm.
Tại buổi làm việc với Kiểm sát viên, bà C. cho biết, bà và ông N.Q.D. (SN 1988, trú tại xóm Ân Hòa 9, xã Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình) đăng ký kết hôn hợp pháp từ năm 2009. Tuy nhiên, hai người đã ly thân, sống riêng và không còn quan tâm đến nhau từ năm 2019.
Ngày 21/6/2022, bà C. sinh con gái nhưng không thực hiện đăng ký khai sinh. Ông D. không biết việc bà sinh con và không quan tâm đến cháu bé. Đến ngày 26/1/2026, bà C. và ông D. thuận tình ly hôn theo Quyết định số 09 của TAND khu vực 4, tỉnh Ninh Bình. Trong quá trình giải quyết ly hôn, cả hai đều xác định cháu T. không phải con chung nên không đề cập, không yêu cầu Tòa án giải quyết quan hệ cha, mẹ, con đối với cháu.
Sau khi ly hôn, ông D. có gia đình mới và không muốn liên quan đến bà C. cũng như cháu bé. Ông không đồng ý cùng bà C. đến cơ quan có thẩm quyền thực hiện đăng ký khai sinh cho cháu, cũng không đồng ý ghi tên mình vào mục người cha trong giấy khai sinh.
Về phía bà C., dù nhận thức rõ việc đăng ký khai sinh có ý nghĩa quan trọng đối với tương lai của con nhưng bà cho biết hiện không xác định được ai là cha đẻ của cháu. Bà có nguyện vọng đăng ký khai sinh cho con, đồng thời đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét hoàn cảnh thực tế, hướng dẫn giải quyết theo đúng quy định pháp luật, không ghi thông tin người cha khi chưa có căn cứ xác định.
Khẩn trương đưa ra kiến nghị
Từ kết quả xác minh, VKSND khu vực 6 nhận thấy, phải tháo gỡ vướng mắc để cháu T. được đăng ký khai sinh, bảo đảm quyền nhân thân cơ bản của trẻ em.
Trong quá trình làm việc, Kiểm sát viên đã chủ động giải thích, vận động bà C. phối hợp với cơ quan có thẩm quyền thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho con. Sau khi được hướng dẫn, bà C. đã đăng ký tạm trú tại xã Trần Thương và đồng ý đến UBND xã để đăng ký khai sinh cho cháu, với nguyện vọng không ghi thông tin người cha do bản thân không xác định được cha đẻ của trẻ.
|
 |
| Đồng chí Lê Quốc Trung, Viện trưởng VKSND khu vực 6, tỉnh Ninh Bình. |
Đồng chí Lê Quốc Trung, Viện trưởng VKSND khu vực 6 cho biết: Trên cơ sở tài liệu, thông tin đã thu thập, VKSND khu vực 6 đánh giá, các tài liệu hiện có đã đủ căn cứ để UBND xã Trần Thương xem xét thực hiện việc đăng ký khai sinh cho cháu bé.
“Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ, VKSND khu vực 6 đã ban hành kiến nghị gửi Chủ tịch UBND xã Trần Thương, đề nghị quan tâm chỉ đạo công chức phụ trách hộ tịch tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ thực tế; xem xét căn cứ pháp luật, hướng dẫn và hỗ trợ bà C. thu thập thông tin, hoàn thiện hồ sơ, thực hiện đăng ký khai sinh cho con gái theo đúng quy định.
Trường hợp hồ sơ chưa đủ điều kiện giải quyết, cơ quan có thẩm quyền cần hướng dẫn cụ thể về những giấy tờ, tài liệu và thủ tục phải bổ sung, thực hiện tiếp theo, tránh tình trạng người dân lúng túng, đi lại nhiều lần nhưng quyền lợi của trẻ vẫn chưa được bảo đảm”, Viện trưởng VKSND khu vực 6 thông tin.
Việc VKSND khu vực 6 vào cuộc trong vụ việc này thể hiện vai trò chủ động của ngành Kiểm sát trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội.