Khởi kiện công ích, thu hồi hơn 358 triệu đồng tiền bồi thường sai căn cứ

Vụ việc xuất phát từ khoản tiền bồi thường 358.000.800 đồng mà ông Nguyễn Xuân Hương nhận từ Nhà nước liên quan đến việc thu hồi 1.178,4m² đất để xây dựng các tuyến đường bên hông và trước mặt Trường THCS Côn Đảo.

Theo hồ sơ vụ án, ngày 21/3/2018, UBND huyện Côn Đảo (cũ) ban hành quyết định phê duyệt kinh phí bồi thường khi thu hồi đất. Do không đồng ý với việc không được bồi thường diện tích đất nói trên, ông Hương khiếu nại và sau đó khởi kiện hành chính.

Tại Bản án hành chính phúc thẩm ngày 21/12/2020, TAND cấp cao tại TP Hồ Chí Minh chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Hương, buộc UBND huyện Côn Đảo thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ theo quy định. Trên cơ sở bản án này, ngày 15/12/2021, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Côn Đảo đã chi trả cho ông Hương số tiền 358.000.800 đồng.

Sau khi xem xét hồ sơ, chứng cứ và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện, buộc bà Nguyễn Thị Sửu hoàn trả 358.000.800 đồng cho Nhà nước.

Tuy nhiên, ngày 12/4/2023, Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao ban hành Quyết định giám đốc thẩm số 05/2023/HC-GĐT, hủy bản án hành chính phúc thẩm và giữ nguyên bản án sơ thẩm trước đó. Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật làm chấm dứt căn cứ pháp lý của việc chi trả tiền bồi thường cho ông Hương.

Sau đó, UBND huyện Côn Đảo (cũ), nay là UBND đặc khu Côn Đảo, đã nhiều lần yêu cầu gia đình hoàn trả khoản tiền trên nhưng chưa thu hồi được.

Qua xác minh, VKSND khu vực 11 xác định ông Hương đã chết, không để lại tài sản; bà Sửu là vợ ông Hương. Tại thời điểm nhận tiền, hai vợ chồng cùng sinh sống trong gia đình, bà Sửu bị tai biến, không thể đi lại, còn ông Hương trực tiếp chăm sóc vợ và lo các chi phí sinh hoạt thiết yếu. Từ đó, Viện kiểm sát xác định khoản tiền bồi thường đã được sử dụng phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình, làm căn cứ yêu cầu bà Sửu hoàn trả.

Mặc dù đã được yêu cầu hoàn trả theo Quyết định số 227/QĐ-VKS ngày 23/6/2026 của VKSND khu vực 11, bà Sửu vẫn chưa thực hiện. Ngày 17/7/2026, VKSND khu vực 11 ban hành Quyết định khởi kiện số 286/QĐ-VKS, yêu cầu Tòa án buộc bà Sửu hoàn trả toàn bộ số tiền 358.000.800 đồng vào ngân sách nhà nước.

Tại phiên tòa ngày 23/10/2026, sau khi xem xét hồ sơ, chứng cứ và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện, buộc bà Nguyễn Thị Sửu hoàn trả 358.000.800 đồng cho Nhà nước.

Đây là vụ việc tiếp nối kết quả giải quyết các vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ lợi ích công, thu hồi tài sản nhà nước. Trước đó, Công ty Cổ phần Du lịch tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã đồng ý bàn giao 9 cơ sở nhà, đất công với tổng diện tích hơn 15.654m², giá trị tạm tính hơn 1.137 tỉ đồng.