Dấu ấn kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công và quyền con người

Thực tiễn tại VKSND TP Hồ Chí Minh cho thấy, cơ chế này đang được cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ, mang lại hiệu quả rõ nét, khẳng định vai trò của ngành Kiểm sát trong bảo vệ công lý, phục vụ nhân dân.

VKSND TP HCM ký kết quy chế phối hợp với  các Sở, ngành tại TP HCM.

Chủ động thiết lập cơ chế phát hiện, xử lý vi phạm

Ngay sau khi Nghị quyết có hiệu lực, VKSND TP HCM đã nhanh chóng triển khai hệ thống tiếp nhận thông tin đa kênh, gồm đường dây nóng, hộp thư điện tử, mã QR… tạo điều kiện thuận lợi để người dân phản ánh, cung cấp thông tin. Đồng thời, đơn vị chủ động ký kết quy chế phối hợp với các sở, ngành, tổ chức xã hội, từng bước hình thành “mạng lưới phát hiện vi phạm” rộng khắp.

Đáng chú ý, hoạt động kiểm sát không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thụ động mà đã chuyển sang chủ động rà soát thông tin từ báo chí, dư luận xã hội, qua đó kịp thời phát hiện nhiều vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, quyền dân sự cần được bảo vệ bằng công cụ tố tụng.

VKSND TP HCM ký kết quy chế phối hợp với 6 Hội tại TP HCM.

Hiệu quả thực chất từ những con số biết nói

Chỉ tính riêng tháng 4/2026, VKSND hai cấp TP Hồ Chí Minh đã tiếp nhận 95 vụ việc, xử lý 67 vụ; thụ lý mới 16 vụ việc. Qua đó, đã ban hành 9 kiến nghị khởi kiện, 48 kiến nghị phòng ngừa, khắc phục vi phạm và 7 quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm.

Đáng chú ý, đến hết tháng 4/2026, ngành Kiểm sát thành phố đã hỗ trợ 247 trường hợp hoàn thiện thủ tục pháp lý; đồng thời kiến nghị thu hồi hơn 5,7 tỉ đồng và trên 73.456m² đất công bị sử dụng sai mục đích. Những con số này không chỉ phản ánh khối lượng công việc mà còn cho thấy hiệu quả thực chất của hoạt động khởi kiện dân sự công ích.

VKSND Khu vực 3 - TP HCM thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15 bảo vệ lợi ích công.

Xử lý kịp thời những “điểm nghẽn” trong đời sống xã hội

Từ thực tiễn kiểm sát, nhiều vụ việc cụ thể đã được phát hiện và xử lý kịp thời, tạo chuyển biến tích cực.

Điển hình, qua rà soát trên địa bàn, Viện kiểm sát đã phát hiện trường hợp trẻ em đến tuổi đi học nhưng chưa được đến trường do chưa hoàn tất thủ tục hộ tịch. Nguyên nhân xuất phát từ việc chính quyền địa phương chưa thực hiện đầy đủ việc rà soát, lập danh sách trẻ trong độ tuổi. Trên cơ sở đó, Viện kiểm sát đã ban hành kiến nghị yêu cầu khắc phục. Kết quả, trẻ đã được hoàn thiện hồ sơ, được tiếp nhận vào trường học, bảo đảm quyền học tập theo quy định.

Trong lĩnh vực quản lý dân cư, nhiều trường hợp người dân, đặc biệt là lao động tự do, chưa được cấp Căn cước công dân do vướng mắc về giấy tờ, cư trú cũng đã được phát hiện. Thông qua kiến nghị của Viện kiểm sát, các cơ quan chức năng đã tổ chức rà soát, hướng dẫn, tạo điều kiện cấp Căn cước cho hàng trăm trường hợp, giúp người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như y tế, bảo hiểm, giáo dục.

Ở lĩnh vực quản lý đất đai, qua kiểm tra, xác minh, Viện kiểm sát đã phát hiện một số trường hợp sử dụng đất công sai mục đích, có dấu hiệu lấn chiếm. Trên cơ sở đó, đã ban hành nhiều kiến nghị yêu cầu thu hồi, xử lý vi phạm. Kết quả, nhiều diện tích đất công đã được thu hồi, góp phần bảo vệ tài sản Nhà nước, lập lại trật tự trong quản lý đất đai.

Bên cạnh đó, trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, từ phản ánh của người dân, Viện kiểm sát đã kịp thời kiểm tra, phát hiện vi phạm tại một số cơ sở kinh doanh. Các kiến nghị được ban hành đã yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý và chấn chỉnh công tác quản lý, qua đó góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

VKSND Khu vực 1 làm việc với lãnh đạo UBND phường phụ trách về giáo dục.

Khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong tố tụng công ích

Từ những kết quả đạt được có thể thấy, hoạt động của Viện kiểm sát đã có sự chuyển biến mạnh mẽ: từ kiểm sát thụ động sang chủ động phát hiện vi phạm, kiến nghị xử lý và thúc đẩy khắc phục hậu quả. Nhiều kiến nghị có tính khả thi cao, được các cơ quan hữu quan chấp nhận, thực hiện nghiêm túc.

Qua đó, vai trò của Viện kiểm sát trong tố tụng dân sự công ích ngày càng được khẳng định, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cơ quan bảo vệ pháp luật.

VKSND Khu vực 14 - TP HCM thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15 bảo vệ lợi ích công.

Hướng tới hiệu quả bền vững

Thời gian tới, VKSND TP HCM xác định tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm như bảo vệ quyền trẻ em, người yếu thế, quản lý tài sản công; đẩy mạnh phát hiện vi phạm từ thực tiễn đời sống; nâng cao chất lượng khởi kiện dân sự công ích; đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu, tin và chủ động phối hợp với cơ quan Kiểm sát.

Thực tiễn triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 tại TP Hồ Chí Minh đã cho thấy hiệu quả của một cơ chế pháp lý tiến bộ, trong đó Viện kiểm sát giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ lợi ích công và quyền con người. Từ những vụ việc cụ thể, thiết thực, hoạt động này không chỉ góp phần xử lý vi phạm mà còn tạo chuyển biến tích cực trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội, hướng tới mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vì nhân dân.