Bàn giải pháp nâng cao hiệu quả thí điểm Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự công ích

CLIP toàn cảnh Hội nghị: 

Chiều 20/5, VKSND tỉnh Quảng Ninh tổ chức Hội nghị tọa đàm “Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích”. Hội nghị là dịp để các đơn vị trong và ngoài ngành Kiểm sát cùng nhìn lại kết quả triển khai bước đầu, trao đổi khó khăn, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ nhóm yếu thế và lợi ích công trong thực tiễn.

Đồng chí Đặng Đình Vang - Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Ninh điều hành phần tham luận.

Dự và chỉ đạo hội nghị có đồng chí Nguyễn Đức Thái - Phó Viện trưởng VKSND tối cao; đồng chí Trần Thế Kính - Vụ trưởng Vụ 9 VKSND tối cao; đại diện Viện Khoa học kiểm sát. Tham dự hội nghị còn có đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh Quảng Ninh: Công an tỉnh, TAND tỉnh, Thi hành án dân sự, Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Thanh tra, Thuế và Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Ninh.

Đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9 VKSND tối cao phát biểu tại Hội nghị.

Về phía VKSND tỉnh Quảng Ninh có đồng chí Phạm Viết Vượng, Viện trưởng VKSND tỉnh; các đồng chí Phó Viện trưởng VKSND tỉnh; lãnh đạo các phòng nghiệp vụ và đại diện VKSND các khu vực.

Phát biểu khai mạc hội nghị, đồng chí Phạm Viết Vượng, Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh, Nghị quyết số 205/2025/QH15 là chủ trương mới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc mở rộng vai trò của VKSND trong bảo vệ quyền dân sự của nhóm yếu thế và lợi ích công cộng. Vì vậy, việc tổ chức tọa đàm không chỉ nhằm đánh giá kết quả thực hiện bước đầu mà còn để thống nhất nhận thức, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, nhất là đối với những vụ việc liên quan đất đai, môi trường, bảo hiểm xã hội, tài sản công và các quyền dân sự của trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi.

Đồng chí Nguyễn Xuân Hưởng, Phó Viện trưởng Viện khoa học Kiểm sát, VKSND tối cao phát biểu tại Hội nghị.

Theo báo cáo của VKSND tỉnh Quảng Ninh, từ ngày 1/1/2026 đến ngày 19/5/2026, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh đã tiếp nhận 138 nguồn thông tin liên quan tố tụng công ích; xử lý 117 vụ việc, đạt tỷ lệ 84,8%; thụ lý 112 vụ việc thuộc cả hai nhóm bảo vệ người yếu thế và bảo vệ lợi ích công.

Đồng chí Phạm Hoàng Diệu Linh, Phó Vụ trưởng Vụ 9 VKSND tối cao phát biểu tại Hội nghị.

Trong đó, nhiều kết quả bước đầu được đánh giá có ý nghĩa xã hội rõ nét như: hỗ trợ cấp giấy khai sinh cho 8 trường hợp, cấp căn cước công dân cho 5 trường hợp, cấp bảo hiểm y tế cho 1 trường hợp; ngăn chặn, xử lý nhiều vụ lấn chiếm đất công, ô nhiễm môi trường, vi phạm hành lang giao thông; thu hồi hơn 3,3 tỉ đồng nợ bảo hiểm xã hội và tiền thuế…

Đồng chí Vũ Thị Đoan, Viện trưởng VKSND khu vực 1, Quảng Ninh phát biểu tham luận.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm tại tọa đàm là cơ chế phối hợp liên ngành trong tiếp nhận, xác minh, xử lý nguồn tin tố tụng công ích. Báo cáo của VKSND tỉnh Quảng Ninh cho biết, đơn vị đã ký quy chế phối hợp với UBND tỉnh, TAND tỉnh, 13 sở, ngành, 5 hội và toàn bộ 54 UBND cấp xã thuộc tỉnh để tạo hành lang phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ.

Tại phần tham luận, đại diện VKSND khu vực 1, VKSND khu vực 3, VKSND khu 6, Trưởng phòng 9, VKSND tỉnh Quảng Ninh chia sẻ kinh nghiệm trong việc tuyên truyền Nghị quyết 205, việc phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến lợi ích công, bảo vệ người yếu thế xảy ra trên địa bàn.

Đồng chí Đỗ Thị Dung, Viện trưởng VKSND khu vực 6, tỉnh Quảng Ninh phát biểu tham luận.

Nhiều ý kiến tại tọa đàm tập trung làm rõ các khó khăn thực tiễn như: Thời hạn xác minh còn ngắn đối với các vụ việc phức tạp; khó khăn trong giám định thiệt hại môi trường; thiếu quy định cụ thể đối với một số dạng vi phạm liên quan lợi ích công; hạn chế về kinh phí, trang thiết bị phục vụ công tác xác minh hiện trường.

Đáng chú ý, VKSND tỉnh Quảng Ninh cũng chia sẻ việc bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong rà soát bản án, quyết định của Tòa án để phát hiện dấu hiệu vi phạm liên quan tố tụng công ích. Qua ứng dụng AI, ngành Kiểm sát Quảng Ninh đã phát hiện 17 nguồn tin liên quan các hành vi lấn chiếm đất công, từ đó thụ lý, giải quyết nhiều vụ việc cụ thể.

Đồng chí Đinh Quốc Hùng, Viện trưởng VKSND khu vực 3 phát biểu tham luận.

Đại diện Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ninh đánh giá việc triển khai Nghị quyết số 205 tại Quảng Ninh đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức pháp lý của cơ sở, đồng thời đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các vụ việc liên quan trách nhiệm của cơ quan hành chính Nhà nước. Đại diện Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Ninh cho rằng, sự vào cuộc của VKSND tỉnh Quảng Ninh đã và sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi nợ bảo hiểm xã hội kéo dài, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Đồng chí Nguyễn Hoàng Minh, Trưởng phòng 9 VKSND tỉnh Quảng Ninh phát biểu ý kiến tại Hội nghị.

Phát biểu kết luận tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Đức Thái - Phó Viện trưởng VKSND tối cao ghi nhận, đánh giá cao việc VKSND tỉnh Quảng Ninh tổ chức tọa đàm nhằm nâng cao nhận thức, tăng cường phối hợp, nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp triển khai hiệu quả Nghị quyết số 205. Đồng chí nhấn mạnh, Quảng Ninh là một trong 6 đơn vị được giao thực hiện thí điểm, đã thể hiện tinh thần chủ động, khẩn trương và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ mới.

Lãnh đạo TAND tỉnh Quảng Ninh phát biểu ý kiến.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái - Phó Viện trưởng VKSND tối cao nhận định, các ý kiến tại tọa đàm đã làm rõ hơn thực trạng, kết quả và yêu cầu thực tiễn của cơ chế VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích. Trên cơ sở đó, đồng chí đề nghị VKSND tỉnh Quảng Ninh cụ thể hóa kết quả tọa đàm thành kế hoạch hành động có lộ trình, phân công rõ trách nhiệm, đầu mối thực hiện và kết quả thực hiện; chú trọng các lĩnh vực gắn với đặc thù địa phương như đất đai, tài nguyên, môi trường, tài sản công, dự án đầu tư, du lịch, cảng biển, đô thị và không gian công cộng.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu kết luận tại Hội nghị.

Phó Viện trưởng VKSND tối cao đề nghị, lựa chọn vụ việc là khâu then chốt, phải xác định rõ lợi ích công bị xâm hại, mức độ thiệt hại, chủ thể có nghĩa vụ khắc phục và sự cần thiết của việc khởi kiện. Hồ sơ, chứng cứ và yêu cầu khởi kiện phải được chuẩn bị chặt chẽ, khách quan, có căn cứ pháp lý và thực tiễn vững chắc.

Đồng chí cũng yêu cầu VKSND tỉnh Quảng Ninh tăng cường phối hợp liên ngành nhưng vẫn giữ vai trò chủ động; quan tâm xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên đủ năng lực xử lý nhiệm vụ mới, khó; kịp thời tổng hợp vướng mắc để báo cáo VKSND tối cao, góp phần hoàn thiện thể chế sau quá trình thí điểm.

Đồng chí Phạm Viết Vượng, Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Ninh phát biểu.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo, đồng chí Phạm Viết Vượng, Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Ninh khẳng định, VKSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, tăng cường phối hợp liên ngành, nâng cao chất lượng xác minh, xử lý vụ việc; tập trung xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 205, bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và lợi ích công cộng trên địa bàn tỉnh.