Sở Y tế TP HCM định hướng phát triển hệ thống y tế theo mô hình đa tầng

Tổ chức hệ thống y tế đa tầng tương ứng theo hành trình chăm sóc sức khỏe.

Sau khi mở rộng không gian phát triển, TP HCM trở thành đô thị đặc biệt với hơn 14 triệu dân, diện tích gần 6.800km² và sở hữu hệ thống y tế lớn nhất cả nước. Thành phố hiện có 169 bệnh viện, hơn 13.000 cơ sở y tế, cùng mạng lưới 168 trạm y tế và gần 300 điểm trạm phủ khắp địa bàn.

Quy mô này không chỉ tạo lợi thế về năng lực khám, chữa bệnh mà cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tổ chức hệ thống y tế. Theo định hướng mới, Sở Y tế sẽ không phát triển theo mô hình các bệnh viện hoạt động riêng lẻ, mà xây dựng một mạng lưới thống nhất, trong đó mỗi cơ sở đảm nhận một vai trò khác nhau nhưng cùng hướng đến mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân.

Trong bối cảnh mô hình bệnh tật chuyển dần từ các bệnh cấp tính sang bệnh mạn tính, dân số già hóa nhanh và nhu cầu tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại nơi sinh sống ngày càng tăng, việc tiếp tục dồn nguồn lực chủ yếu cho các bệnh viện tuyến cuối được cho là không còn phù hợp

Theo đó, Sở Y tế định hướng phát triển hệ thống y tế theo mô hình đa tầng, lấy người dân làm trung tâm. Mô hình này hướng đến việc bảo đảm người dân được chăm sóc sức khỏe liên tục, từ phòng bệnh, phát hiện sớm, điều trị đến phục hồi chức năng và quản lý sức khỏe lâu dài. Khác với cách phân tuyến kỹ thuật hay phân cấp hành chính trước đây, mô hình đa tầng được xây dựng dựa trên nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ở từng giai đoạn.

Ba tầng chăm sóc không hoạt động tách biệt mà liên kết thành một chuỗi xuyên suốt. Người dân có thể được chuyển giữa các tầng tùy theo tình trạng bệnh, trong khi dữ liệu sức khỏe và trách nhiệm theo dõi vẫn được duy trì liên tục giữa các cơ sở y tế. Đây được xem là bước chuyển từ tư duy điều trị theo từng đợt bệnh sang chăm sóc sức khỏe liên tục, đồng thời chuyển từ quản lý từng cơ sở khám chữa bệnh sang quản trị toàn bộ hệ thống.

Tầng đầu tiên là chăm sóc sức khỏe ban đầu, với nòng cốt là các trạm y tế xã, phường, đặc khu, bác sĩ gia đình, đội chăm sóc sức khỏe liên tục và mạng lưới y tế cộng đồng. Ở tầng này, hệ thống y tế không chỉ tiếp nhận người bệnh mà còn chủ động quản lý sức khỏe theo vòng đời thông qua các hoạt động như tiêm chủng, khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc yếu tố nguy cơ, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, người cao tuổi, sức khỏe tâm thần, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ tại cộng đồng.

Chương trình khám sức khỏe toàn dân, hồ sơ sức khỏe điện tử và mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục đang được Sở Y tế TP HCM triển khai được xác định là những nền tảng quan trọng để xây dựng tầng chăm sóc ban đầu hiện đại. Mục tiêu của tầng này là giúp người dân khỏe mạnh lâu hơn, phát hiện bệnh sớm, hạn chế số ca phải nhập viện và giảm áp lực cho hệ thống điều trị. Khi người dân cần điều trị, hệ thống sẽ chuyển sang tầng điều trị cơ bản, do các bệnh viện đa khoa khu vực, bệnh viện cửa ngõ và các bệnh viện đa khoa đảm nhiệm. Đây là nơi giải quyết phần lớn nhu cầu khám, chữa bệnh với các dịch vụ cấp cứu, nội khoa, ngoại khoa, sản khoa, nhi khoa, phục hồi chức năng và nhiều kỹ thuật điều trị phổ biến.

Việc đầu tư cho tầng điều trị cơ bản không chỉ nhằm giảm quá tải cho tuyến cuối mà còn giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay gần nơi cư trú. Thành phố dự kiến tiếp tục phát triển các bệnh viện cửa ngõ tại Thủ Đức, Củ Chi, Hóc Môn, đồng thời nâng cao năng lực các bệnh viện khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sau khi mở rộng địa giới, hình thành mạng lưới điều trị đủ khả năng đáp ứng phần lớn nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại địa phương.

Đối với các trường hợp bệnh lý phức tạp hoặc cần kỹ thuật chuyên sâu, người bệnh sẽ được chuyển đến tầng điều trị chuyên sâu, nơi tập trung các bệnh viện chuyên khoa và đa khoa tuyến cuối. Ngoài chức năng điều trị các ca bệnh khó, các trung tâm chuyên sâu còn đảm nhận nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, phát triển kỹ thuật mới, đào tạo nhân lực, xây dựng hướng dẫn chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ hội chẩn từ xa theo mô hình bệnh viện hạt nhân - bệnh viện vệ tinh. Sau khi tình trạng bệnh ổn định, người bệnh sẽ được chuyển trở lại tuyến điều trị cơ bản hoặc tuyến chăm sóc ban đầu để tiếp tục theo dõi, phục hồi chức năng và quản lý sức khỏe lâu dài.

Dù người bệnh điều trị tại nhiều cơ sở khác nhau, thông tin sức khỏe, trách nhiệm theo dõi và sự phối hợp chuyên môn vẫn được duy trì xuyên suốt.

Điểm cốt lõi của mô hình đa tầng không nằm ở số lượng các tầng chăm sóc mà ở khả năng kết nối giữa các tầng. Mỗi người dân có thể điều trị tại nhiều cơ sở khác nhau, song toàn bộ quá trình sẽ được liên thông thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, kho dữ liệu ngành y tế, hệ thống điều phối chuyển tuyến, cấp cứu ngoại viện, hội chẩn từ xa và các nền tảng số. Việc chia sẻ dữ liệu và phối hợp chuyên môn được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc, đồng thời tạo nền tảng để Sở y tế xây dựng mô hình quản trị y tế dựa trên dữ liệu.

Theo ngành Y tế TP HCM, định hướng phát triển theo mô hình đa tầng không chỉ là thay đổi cách tổ chức hoạt động khám, chữa bệnh mà còn là sự chuyển đổi trong tư duy phát triển hệ thống y tế, từ phát triển từng bệnh viện sang phát triển cả mạng lưới; từ lấy cơ sở khám chữa bệnh làm trung tâm sang lấy người dân làm trung tâm; từ ưu tiên điều trị sang chăm sóc sức khỏe toàn diện. Mô hình này cũng được xem là nền tảng để Sở Y tế TP HCM triển khai hai định hướng tiếp theo là "đa cực" trong tổ chức không gian phát triển y tế và "đa trung tâm" nhằm hình thành các trung tâm y tế xuất sắc, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.