Ngay sau khi Chính phủ tổ chức Hội nghị trực tuyến quán triệt, triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) tỉnh Thái Nguyên đã chủ động cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Trung ương. Tỉnh ủy ban hành nghị quyết chuyên đề về thực hiện các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030. HĐND tỉnh ban hành các nghị quyết về cơ chế, chính sách và phân bổ nguồn vốn; UBND tỉnh xây dựng kế hoạch, ban hành văn bản hướng dẫn tổ chức thực hiện.

leftcenterrightdel
 Người dân hiến đất để làm đường nông thôn mới tại xã Phú xuyên, tỉnh Thái Nguyên.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, tổng kế hoạch vốn các chương trình MTQG được giao hơn 1.209 tỉ đồng; đã được phân bổ chi tiết 100% cho các đơn vị, địa phương. Tỉnh cũng đã kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, phân công nhiệm vụ cho các sở, ngành và chú trọng ưu tiên nguồn lực cho địa bàn khó khăn. Tiếp đó, việc triển khai đến các xã cũng đã được thực hiện một cách bài bản, nghiêm túc.

Trao đổi với PV Báo Bảo vệ Pháp luật về nội dung này, đồng chí Ngô Thế Bình, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Xuyên cho biết: Trước hết, có thể khẳng định rằng, công khai, minh bạch và phát huy quyền giám sát của Nhân dân là một trong những yêu cầu rất quan trọng trong quá trình triển khai thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia. Đây không chỉ là yêu cầu về chấp hành chính sách, pháp luật mà còn là giải pháp để bảo đảm các nguồn lực của Nhà nước được quản lý, sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, đúng quy định, thực sự mang lại lợi ích cho người dân; đồng thời chủ động phòng ngừa sai phạm, thất thoát và lãng phí.

Về cơ sở chính sách, pháp luật và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, xã Phú Xuyên thực hiện theo các quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, thực hiện dân chủ ở cơ sở và các quy định về quản lý, tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia.

Trong đó, Đảng ủy xã lãnh đạo, chỉ đạo chung; HĐND xã thực hiện chức năng quyết định và giám sát theo thẩm quyền; UBND xã chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, quản lý, sử dụng kinh phí và công khai các nội dung theo quy định. Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia tuyên truyền, giám sát, phản biện và phản ánh những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện.

Tại xã Phú Xuyên, trong thời gian vừa qua, việc công khai, minh bạch được triển khai trên một số nội dung cụ thể.

Ngày 29/9/2026, HĐND xã đã ban hành Nghị quyết số 37 về phân bổ kinh phí chi thường xuyên thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, gồm chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tổng kinh phí năm 2026 là 3 tỉ 492 triệu đồng, trong đó ngân sách Trung ương 1 tỉ 143 triệu đồng, ngân sách tỉnh 2 tỉ đồng và ngân sách xã đối ứng 349 triệu đồng.

Trên cơ sở nghị quyết của HĐND xã, UBND xã có trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện, bảo đảm đúng nội dung, đối tượng, định mức và mục đích sử dụng kinh phí. HĐND xã đồng thời giao Thường trực HĐND, hai Ban, hai Tổ đại biểu và các đại biểu HĐND tăng cường giám sát quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, xã đã ban hành Chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026; đẩy mạnh tuyên truyền thông qua các hội nghị, sinh hoạt chi bộ, họp xóm, hệ thống truyền thanh và trang thông tin điện tử của xã. Các nội dung về dự toán, thu, chi ngân sách và báo cáo tình hình thực hiện được công khai, báo cáo HĐND theo quy định. Việc chi ngân sách được kiểm soát qua Kho bạc Nhà nước; công tác tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết kiến nghị, phản ánh của người dân tiếp tục được quan tâm.

leftcenterrightdel
 
leftcenterrightdel
Nhiều tuyến đường ở xã Phú Xuyên, người dân hiến đất đã và đang được làm và người dân giám sát trực tiếp.

Đối với hoạt động giám sát, HĐND xã và các Ban HĐND đã triển khai chương trình giám sát năm 2026, tập trung vào những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân, như quản lý ngân sách, đất đai, tài nguyên và bảo vệ môi trường. Qua giám sát đã chỉ ra một số tồn tại, hạn chế và kiến nghị UBND xã có biện pháp khắc phục.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, việc công khai ở một số nội dung cần tiếp tục cụ thể, dễ hiểu và kịp thời hơn; công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân tham gia giám sát ở một số địa bàn chưa thường xuyên. Đây là những vấn đề xã sẽ tập trung khắc phục trong thời gian tới.

Về quyền và vai trò giám sát của người dân, cộng đồng, quan điểm của chúng tôi là người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia vào quá trình thực hiện chương trình.

Người dân có quyền được biết những chủ trương, chính sách, nội dung hỗ trợ, tiêu chí lựa chọn đối tượng, mức hỗ trợ, nguồn kinh phí và kết quả thực hiện có liên quan đến mình và cộng đồng; được tham gia ý kiến, bàn và quyết định những nội dung thuộc quyền của Nhân dân theo quy định; được kiểm tra, giám sát, phản ánh và kiến nghị khi phát hiện những biểu hiện thiếu công khai, không đúng đối tượng, sai định mức hoặc có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí.

Đặc biệt, vai trò của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và Mặt trận Tổ quốc cần được phát huy thực chất. Thông qua giám sát, người dân có thể phát hiện sớm những bất cập ngay từ khâu lựa chọn công trình, xác định đối tượng hỗ trợ đến quá trình thi công, nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng.

Cũng theo đồng chí Ngô Thế Bình: Trong thời gian tới, xã Phú Xuyên xác định tập trung thực hiện tốt bốn nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất, chỉ đạo UBND xã thực hiện công khai đầy đủ, kịp thời, dễ tiếp cận về các chính sách hỗ trợ, đối tượng thụ hưởng, mức hỗ trợ, nguồn vốn, tiến độ và kết quả thực hiện. Công khai phải thực chất, để người dân biết, hiểu, kiểm tra và đối chiếu được, không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành thủ tục niêm yết.

Thứ hai, phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và Nhân dân tại các xóm. Chính quyền phải có trách nhiệm cung cấp thông tin, tiếp thu, giải trình và trả lời các ý kiến, kiến nghị chính đáng của người dân.

Thứ ba, HĐND xã tăng cường giám sát việc triển khai Nghị quyết số 37 ngày 29/9/2026, nhất là việc phân bổ, quản lý và sử dụng kinh phí; bảo đảm đúng đối tượng, đúng định mức, đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả. Những tồn tại sau giám sát phải được theo dõi, đôn đốc khắc phục đến cùng; trường hợp phát hiện vi phạm phải xử lý hoặc kiến nghị xử lý theo thẩm quyền.

Thứ tư, gắn công khai, minh bạch với trách nhiệm của người đứng đầu; thường xuyên kiểm tra tiến độ, chất lượng, kết quả giải ngân và hiệu quả thực tế của từng nội dung hỗ trợ. Kiên quyết phòng ngừa tình trạng phân bổ dàn trải, hỗ trợ trùng lặp, lựa chọn nội dung không sát nhu cầu hoặc chạy theo tiến độ giải ngân mà xem nhẹ chất lượng.

leftcenterrightdel
 
leftcenterrightdel
 Nhiều nhà văn hóa trên địa bàn xã Phú Xuyên đã và đang được xây dựng mới và lộc mái tôn mới.

Chúng tôi xác định rõ: Công khai phải đi đôi với minh bạch; minh bạch phải gắn với trách nhiệm giải trình; giám sát phải gắn với khắc phục và xử lý. Mục tiêu cuối cùng là để mỗi đồng vốn của Nhà nước được sử dụng đúng quy định, tiết kiệm, hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, thực hiện thắng lợi các mục tiêu xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội của xã Phú Xuyên, đồng chí Ngô Thế Bình nói.

leftcenterrightdel
 Ông Mạc Văn Cư, ở xóm Đông Dùm xã Phú Xuyên trao đổi với phóng viên.

Theo ông Mạc Văn Cư, 63 tuổi ở xóm Đồng Dùm xã Phú Xuyên cho biết: Thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, người dân chúng tôi được Nhà nước rất quan tâm, hỗ trợ kinh phí để làm đường nông thôn mới, xây dựng hệ thống kênh, mương thuỷ lợi, xây dựng nhà văn hoá của xóm… Trong quá trình thực hiện chương trình này, chính người dân chúng tôi tự bỏ công sức và người dân là những người trực tiếp giám sát, công khai minh bạch mọi khoản thu, chi để tránh tình trạng thất thoát, lãng phí tiền của Nhà nước và nhân dân…

Trọng Tài