    |
 |
| Chợ trâu Bắc Hà họp từ mờ sáng thứ 7 hàng tuần. |
Chợ họp vào thứ Bảy hằng tuần, bắt đầu từ tinh sương và vãn dần trước giờ trưa. Từ các bản Mông, Tày, Dao… bà con dắt trâu xuống chợ hoặc gom chung thuê xe tải chở về trung tâm. Nhà nhiều trâu có thể chất 7–8 con một chuyến; nhà ít thì dắt bộ từ sớm, tàn chợ không bán hết lại lùa về.
Không ai nhớ phiên chợ có tự bao giờ. Chỉ biết rằng, bao đời nay, nơi đây là “sàn giao dịch” mộc mạc nhất của núi rừng. Không bảng điện tử, không chuyển khoản, giá cả được định bằng ánh mắt, cái gật đầu dứt khoát, bằng vài câu nói bằng tiếng dân tộc nghe như hát. Mùi bùn ẩm, mùi rượu ngô và hơi ấm của hàng trăm con trâu đen bóng dưới nắng sớm tạo nên một nét rất riêng chẳng phiên chợ nào có được.
|
 |
| Chợ sẽ vãn dần vào buổi trưa. |
Ở chợ trâu, mặc cả là một nghệ thuật. Người mua tìm mọi lý do để “chê”, con thì sừng hơi cong, con này vai chưa nở, con này nhỏ quá bước đi chưa vững… người bán nì nèo từng chút, cố giữ giá cho đáng công nuôi. Anh Vừ A Sính (38 tuổi) cười hiền chia sẻ, từ nhỏ đã theo cha, theo ông đi chợ nên nhìn dáng, xem chân, sờ lưng là biết con nào khỏe, con nào hợp việc cày kéo.
Trâu bán tại chợ thường 4–5 năm tuổi, cũng có bê non, ngựa non. Giá những năm gần đây mềm hơn trước; phổ biến trên dưới 20 triệu đồng/con, con đẹp có thể hơn 25 triệu đồng. Thỉnh thoảng xuất hiện những chú trâu “cực phẩm”, có thể được hỏi giá vài chục triệu đồng, thậm chí lên đến 60-70 triệu đồng. Thương lái từ nhiều tỉnh miền xuôi cũng lên chợ, chọn trâu to, khỏe; có phiên còn có người mua để xuất sang nước bạn.
|
 |
| Nhiều người quan tâm, "thẩm định" 1 chú trâu to khỏe. |
Giữa sắc đen bóng quen thuộc của đàn trâu vùng cao, đôi khi xuất hiện một cá thể trâu trắng – hiếm gặp và gây tò mò. Theo người dân địa phương, trâu trắng được xem là “của lạ”, mang ý nghĩa may mắn, nên thường được chăm kỹ và định giá cao hơn mặt bằng chung. Sự xuất hiện của trâu trắng khiến phiên chợ thêm phần rộn ràng, như một điểm nhấn độc đáo giữa biển người và gia súc.
|
 |
| Những chú trâu trắng hiếm gặp cũng xuất hiện tại chợ. |
Với du khách, đó có thể chỉ là một bãi đất sình lầy đông đúc. Nhưng với người yêu văn hóa vùng cao, chợ trâu là lớp trầm tích sống động của lịch sử địa phương. Sau buổi ngã giá, người bán, người mua có thể ngồi lại bên bát thắng cố nóng, chén rượu ngô cay nồng, kể chuyện mùa màng, ruộng nương, kinh nghiệm chăm trâu. Trẻ con theo chân bố mẹ ra chợ, học cách dồn trâu, học cách nhìn trâu, những bài học đầu đời về lao động và trao đổi hàng hóa.
|
 |
| Thương lái phun sơn vào trâu được đã mua để đánh dấu. |
Thời gian làm thay đổi cách vận chuyển, trâu không còn lẽo đẽo theo chủ từ bản xa xuống chợ như trước mà được chở bằng xe tải cho thuận tiện. Song cốt lõi của phiên chợ vẫn nguyên vẹn: giao dịch tiền mặt, niềm tin đặt vào cái bắt tay, và tinh thần cộng đồng sau mỗi buổi họp.
Đầu năm mới, ghé Bắc Hà, dạo một vòng chợ trâu vào sáng thứ Bảy, du khách sẽ cảm nhận trọn vẹn sức sống của cao nguyên trắng. Ở đó, giữa sương sớm và tiếng trâu rống, người ta không chỉ mua bán một con vật nuôi, mà còn trao đổi kinh nghiệm, niềm tin và cả một phần văn hóa đã bền bỉ qua trăm năm.
Một số hình ảnh tại phiên chợ: