Mỗi tháng Bảy âm lịch hàng năm, nhiều gia đình, hộ kinh doanh tại TP Hồ Chí Minh bày mâm cúng trước nhà, trên vỉa hè hoặc tại các khu chợ. Sau lễ cúng, bánh kẹo, trái cây, gạo muối… thường được “phát lộc”.
Theo quan niệm dân gian, nhận đồ cúng là nhận lộc. Tuy nhiên, tại một số nơi, hoạt động này dần biến thành cảnh chen lấn, tranh giành. Khi gia chủ vừa “thả” đồ cúng, nhiều người lập tức ùa vào nhặt, thậm chí tràn xuống lòng đường, gây cản trở giao thông, tiềm ẩn nguy cơ va chạm, té ngã.
Nỗi lo mất an ninh trật tự
Đáng lo hơn, trong lúc đông người chen lấn, xô đẩy, nguy cơ xảy ra cãi vã, mất trật tự, móc túi hoặc lợi dụng sơ hở để lấy tài sản cũng có thể xảy ra.
    |
 |
| Một mâm cúng cô hồn tại TP HCM. |
Anh Nguyễn Văn Minh (ngụ tại phường Sài Gòn) cho biết: “Gia đình tôi cúng cô hồn nhiều năm, nhưng khoảng 2–3 năm gần đây, cảnh giựt đồ ngày càng gay gắt. Thay vì chỉ nhặt bánh kẹo, có người còn xô cửa, chen vào tận sân. Vì vậy, năm nay chúng tôi phải thu gọn mâm cúng, chọn giờ ít người qua lại để tránh phiền phức.”
Không ít tiểu thương tại các chợ truyền thống cũng lo ngại cảnh tranh giành làm ảnh hưởng đến hoạt động buôn bán và hình ảnh khu chợ. Cúng cô hồn vốn là dịp để họ bày tỏ lòng thành, mong buôn bán thuận lợi, nhưng cảnh hỗn loạn sau nghi lễ lại khiến không gian mua bán mất trật tự.
Ông Kiến Hùng, một thương gia có uy tín tại phường Chợ Quán, cho biết: “Chúng tôi thường tuyên truyền cho bà con giữ gìn an ninh trật tự khi cúng cô hồn. Nhiều hộ đã hưởng ứng bằng cách phát quà từ thiện hoặc gói đồ cúng gọn gàng, tránh tình trạng giành giật. Điều này giúp lễ cúng trở nên ý nghĩa, văn minh hơn.”
Giữ nét đẹp, tránh biến tướng
Cúng cô hồn là tập tục dân gian mang ý nghĩa cầu bình an, chia sẻ và bố thí. Việc biến nghi lễ thành cảnh tranh giành không chỉ tiềm ẩn nguy hiểm mà còn làm mất đi giá trị nhân văn vốn có.
Để phong tục phù hợp hơn với đời sống đô thị, nhiều gia đình lựa chọn phát quà, bánh kẹo hoặc hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn thay vì thả đồ cúng tràn lan. Các gia đình cũng cần tổ chức lễ cúng gọn gàng, không lấn chiếm lòng đường, đồng thời bảo đảm an toàn và vệ sinh môi trường.
Giữ gìn phong tục không có nghĩa là giữ nguyên mọi cách thức thực hành. Khi cộng đồng cùng thay đổi cách ứng xử, cúng cô hồn sẽ vẫn giữ được nét văn hóa tâm linh, nhưng văn minh, an toàn và phù hợp hơn với một đô thị hiện đại như TP Hồ Chí Minh.