    |
 |
| Chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Côn Sơn – Kiếp Bạc, mạch nguồn di sản”. Ảnh: ĐT |
Đêm đầu tháng Ba, chùa Côn Sơn sáng rực trong ánh đèn và khói trầm bảng lảng. Từng dòng người lặng lẽ bước qua cổng chùa, men theo những bậc đá phủ rêu để tiến vào sân lễ. Không khí trang nghiêm của buổi tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang dường như khiến bước chân ai cũng chậm lại, như để lắng nghe rõ hơn nhịp chảy của thời gian nơi vùng đất linh thiêng này.
Trên sân lễ, tiếng chuông chùa ngân lên giữa rừng thông tĩnh lặng. Những hồi trống khai hội vang vọng, hòa cùng ánh đuốc, ánh đèn và dòng người thành kính dâng hương. Lễ tưởng niệm cũng chính là nghi thức mở đầu cho Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc năm 2026, một trong những lễ hội lớn mang đậm chiều sâu lịch sử và văn hóa của vùng Đông Bắc.
|
 |
| Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc năm 2026 trình bày diễn văn tưởng niệm Đệ tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả và khai hội mùa Xuân Công Sơn - Kiếp Bạc năm 2026. Ảnh: ĐT |
Không chỉ là một sự kiện văn hóa, buổi lễ còn là khoảnh khắc gợi nhớ về một nhân vật đặc biệt của lịch sử Phật giáo Việt Nam. Đệ tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang, tên thật là Lý Đạo Tái, sinh năm 1254, từng là một trí thức nổi danh của triều Trần. Ông đỗ Tiến sĩ khi mới 21 tuổi, từng làm quan trong Viện Hàn lâm trước khi từ bỏ chốn quan trường để xuất gia, đi theo con đường tu hành.
Cuộc đời của Huyền Quang Tôn giả gắn liền với bước phát triển quan trọng của Thiền phái Trúc Lâm – dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, do vua Trần Nhân Tông sáng lập. Năm 1330, ông trở thành vị Tổ thứ ba của dòng thiền này và trụ trì tại chùa Côn Sơn. Dưới thời của ông, chùa Côn Sơn không chỉ là nơi tu hành mà còn trở thành một trung tâm Phật giáo lớn, nơi tinh thần nhập thế của Thiền phái Trúc Lâm lan tỏa rộng khắp.
|
 |
| Những giá trị tư tưởng, đạo lý tốt đẹp của Phật giáo Trúc Lâm được thể hiện trong chương trình nghệ thuật. Ảnh: ĐT |
Ngày 23 tháng Giêng năm 1334, Huyền Quang Tôn giả viên tịch tại chùa Côn Sơn. Từ đó, ngày giỗ của ông đã trở thành mốc khởi đầu cho lễ hội mùa Xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc, một lễ hội vừa mang màu sắc tâm linh vừa là dịp để cộng đồng tưởng nhớ và tôn vinh những giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất này.
Trong đêm khai hội, chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu như một bức tranh sống động tái hiện chiều sâu văn hóa của Côn Sơn – Kiếp Bạc. Những làn điệu, hình ảnh và câu chuyện lịch sử được kể lại bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại, nhưng vẫn giữ trọn tinh thần truyền thống. Hào khí Đông A của triều Trần, tinh thần nhập thế của Phật giáo Trúc Lâm và vẻ đẹp trầm mặc của Côn Sơn hiện lên đan xen, gợi cảm giác vừa thiêng liêng vừa gần gũi.
Sau phần nghệ thuật, nghi thức khai hội được cử hành trong sự trang nghiêm. Tiếng trống hội vang lên, như đánh thức cả không gian di sản. Hàng nghìn người dân và du khách cùng dâng hương tưởng niệm, gửi gắm lòng thành kính trước anh linh của vị thiền sư đã góp phần định hình một dòng chảy tinh thần của dân tộc.
|
 |
| Ông Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng khởi trống khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026. Ảnh: ĐT |
Côn Sơn – Kiếp Bạc từ lâu đã được xem là một vùng đất hội tụ những giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt. Không chỉ gắn với Thiền phái Trúc Lâm, nơi đây còn gắn với nhiều nhân vật lịch sử và những dấu mốc quan trọng của dân tộc. Khu di tích được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1962; Lễ hội truyền thống Côn Sơn – Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2012.
Đặc biệt, tháng 7/2025, di sản Côn Sơn – Kiếp Bạc trong quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của di sản mà còn mở ra cơ hội để khu di tích trở thành điểm đến văn hóa – tâm linh mang tầm quốc tế.
|
 |
| Các đại biểu dâng hương tại chùa Côn Sơn. Ảnh: ĐT |
Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc năm 2026 diễn ra từ cuối tháng Hai đến giữa tháng Ba, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch. Những nghi lễ truyền thống như dâng hương, tế khai xuân, cùng các hoạt động trải nghiệm di sản, hội thi gói bánh chưng, giã bánh giầy, liên hoan pháo đất, giải vật dân tộc hay giải việt dã “Côn Sơn – Kiếp Bạc, hành trình Di sản thế giới” tạo nên không khí lễ hội sôi động nhưng vẫn đậm chất truyền thống.
Giữa những biến chuyển không ngừng của thời đại, Côn Sơn vẫn giữ được vẻ trầm mặc của một vùng thiền môn cổ kính. Và mỗi mùa xuân, khi tiếng trống hội vang lên giữa rừng thông, nơi đây lại trở thành điểm hẹn của ký ức, của lịch sử và của niềm tin vào những giá trị bền vững của văn hóa Việt.