Chợ phiên Mường Xia khoác diện mạo mới với không gian văn hóa ẩm thực

Không chỉ tạo điểm nhấn mới cho chợ phiên vùng biên, công trình còn mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa, từng bước biến những giá trị truyền thống thành động lực phát triển kinh tế địa phương.

Từ sáng sớm, chợ phiên Mường Xia đã nhộn nhịp với hình ảnh người dân mang sản vật địa phương đến trao đổi, giới thiệu và quảng bá.

Ngay từ sáng sớm, chợ phiên Mường Xia đã nhộn nhịp trong không khí lễ hội với sự tham gia của đông đảo người dân và du khách. Những gian hàng ẩm thực được bài trí đậm sắc màu văn hóa bản địa, giới thiệu hàng loạt món ăn truyền thống như cơm lam, cá suối nướng, thịt hun khói, xôi ngũ sắc, bánh chưng đen, rượu men lá cùng nhiều sản vật đặc trưng của núi rừng.

Âm thanh của tiếng khèn, những điệu múa dân gian hòa cùng nhịp mua bán sôi động đã tạo nên không gian đậm chất vùng cao, nơi du khách không chỉ thưởng thức ẩm thực mà còn được trải nghiệm đời sống văn hóa đặc trưng của đồng bào các dân tộc nơi đây.

Các hoạt động văn hóa góp phần làm nổi bật bản sắc của chợ phiên vùng biên.

Không gian văn hóa ẩm thực Mường Xia được đưa vào hoạt động trong bối cảnh xã Sơn Thủy đang từng bước khai thác lợi thế văn hóa bản địa để phát triển du lịch cộng đồng. Mường Xia – vùng đất lâu đời ở khu vực biên giới phía Tây Thanh Hóa – vốn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của cộng đồng các dân tộc, đặc biệt là người Thái. Việc hình thành không gian văn hóa mới được kỳ vọng sẽ góp phần kết nối bảo tồn với phát triển, đưa những giá trị vốn thuộc đời sống thường nhật trở thành sản phẩm du lịch có sức hút.

Từ nơi giao thương, chợ phiên Mường Xia đang từng bước trở thành điểm hẹn văn hóa – du lịch.

Chợ phiên Mường Xia được duy trì vào sáng Chủ nhật hằng tuần từ năm 2020. Từ những gian hàng nhỏ lẻ ban đầu, đến nay mỗi phiên chợ đã thu hút hơn 300 gian hàng tham gia, trở thành nơi giao thương nông sản, quảng bá sản phẩm địa phương và là không gian giao lưu văn hóa của đồng bào vùng biên.

Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, địa phương đã huy động nhiều nguồn lực để cải tạo, mở rộng khu vực chợ và xây dựng Không gian văn hóa ẩm thực Mường Xia, tạo thêm sản phẩm du lịch mới và điểm đến trải nghiệm cho du khách.

Ông Hà Văn Hạnh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy phát biểu tại lễ khai trương.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Hà Văn Hạnh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy cho biết việc đưa Không gian văn hóa ẩm thực Mường Xia vào hoạt động là mong muốn của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương trong nỗ lực bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển kinh tế.

Theo ông Hạnh, không gian mới không chỉ đáp ứng nhu cầu giao thương, mua bán của người dân mà còn góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn; đồng thời trở thành điểm đến để du khách tìm hiểu đời sống địa phương và thưởng thức những món ăn truyền thống đặc sắc của vùng biên Sơn Thủy.

Trong ngày khai trương, nhiều gian hàng của đồng bào các dân tộc đã thu hút đông đảo du khách đến tham quan và thưởng thức. Từ các món ăn truyền thống đến những sản vật địa phương đều được chuẩn bị công phu với mong muốn giới thiệu những nét đặc sắc của Mường Xia đến với du khách gần xa.

Không gian chợ phiên mang đậm sắc màu văn hóa của đồng bào các dân tộc vùng biên Sơn Thủy.

Anh Ngân Văn Luyến, một hộ kinh doanh tại bản Chung Sơn, cho biết gia đình mang đến phiên chợ nhiều món ăn truyền thống do chính người dân trong bản chế biến.

“Trước đây chúng tôi chủ yếu bán vào các dịp lễ hội hoặc khi có khách đặt. Nay có không gian riêng để giới thiệu ẩm thực Mường Xia nên bà con rất phấn khởi. Chúng tôi mong ngày càng có nhiều du khách đến tham quan, thưởng thức để sản vật và món ăn địa phương được biết đến rộng rãi hơn”, anh Luyến chia sẻ.

Theo nhiều tiểu thương, không gian mới không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc kinh doanh mà còn góp phần quảng bá sản phẩm địa phương tới du khách. Đây cũng là cơ hội để người dân gia tăng thu nhập từ chính những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương.

Việc đưa ẩm thực trở thành sản phẩm trải nghiệm được xem là hướng đi phù hợp trong phát triển du lịch cộng đồng hiện nay. Thay vì chỉ tiêu thụ nông sản dưới dạng hàng hóa thông thường, người dân có thể gia tăng giá trị thông qua việc kể câu chuyện văn hóa gắn với từng món ăn, từng phong tục và lối sống bản địa.

Từ tiền mặt đến mã QR, người dân vùng cao đang dần thích ứng với xu hướng giao dịch hiện đại.

Lần đầu đến Sơn Thủy đúng dịp khai trương, anh Lê Văn Hùng, du khách đến từ tỉnh Phú Thọ cho biết anh ấn tượng với không gian văn hóa mà địa phương xây dựng.

“Tôi khá bất ngờ khi một chợ phiên vùng biên vẫn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống. Các món ăn mang hương vị rất riêng, người dân thân thiện và không khí gần gũi. Đây là trải nghiệm khác biệt so với nhiều điểm du lịch mà tôi từng đến”, anh Hùng chia sẻ.

Trong khi đó, chị Phương Thảo, du khách đến từ phường Hạc Thành (Thanh Hóa), cho biết điều khiến chị thích thú nhất là được trực tiếp tìm hiểu đời sống văn hóa của đồng bào địa phương.

“Tôi rất thích cách bài trí các gian hàng và những món ăn mang hương vị riêng của núi rừng. Được gặp gỡ người dân bản địa, nghe kể về phong tục tập quán và trực tiếp thưởng thức các món ăn truyền thống là trải nghiệm rất đáng nhớ”, chị Thảo nói.

Không gian văn hóa ẩm thực mở thêm cơ hội phát triển sinh kế cho người dân địa phương.

Ông Lê Đình Xuân, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Thủy cho biết, việc xây dựng Không gian văn hóa ẩm thực Mường Xia là bước đi quan trọng trong định hướng phát triển du lịch cộng đồng của địa phương. Thông qua chợ phiên và các hoạt động trải nghiệm văn hóa, địa phương mong muốn vừa gìn giữ những giá trị truyền thống của đồng bào các dân tộc, vừa mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân.

Từ một điểm giao thương của cư dân vùng biên, chợ phiên Mường Xia đang từng bước trở thành điểm hẹn văn hóa và du lịch của miền Tây Thanh Hóa. Sự hiện diện của Không gian văn hóa ẩm thực Mường Xia không chỉ mở ra thêm cơ hội phát triển kinh tế địa phương mà còn cho thấy cách bản sắc văn hóa có thể trở thành nguồn lực phát triển bền vững – nơi mỗi món ăn, mỗi phiên chợ và mỗi câu chuyện cộng đồng đều góp phần lưu giữ hồn cốt vùng biên.