Chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục"

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban đảng, lãnh đạo Chính phủ, Quốc hội.

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận công tác chuẩn bị cho năm học mới được triển khai tích cực, toàn diện. Toàn hệ thống chính trị có chuyển biến tích cực trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW; nhiều điểm nghẽn đang được tập trung giải quyết.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, những chuyển biến mới chủ yếu thể hiện ở nhận thức và công tác chuẩn bị chính sách. Chuyển biến thực chất trong nhà trường, trong đời sống của giáo viên, trong trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên chưa đồng đều, chưa đủ mạnh so với yêu cầu “đột phá” mà Nghị quyết số 71-NQ/TW đề ra. Thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn lớn. Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu. Chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn gây áp lực lớn. Giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa tạo đột phá rõ nét. Quản trị giáo dục còn nặng hành chính, chuyển đổi số chưa đồng đều…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Để chuẩn bị năm học mới 2026 - 2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, bảo đảm đủ cơ sở vật chất, đủ trường, đủ lớp, bảo đảm nguyên tắc “Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”. Nghiên cứu cơ chế cho phép thí điểm mô hình quản trị với hệ thống trường công, trường tư trên cùng một địa bàn; tùy điều kiện cụ thể, có thể tổ chức một trường nhiều điểm trường; kiên quyết không để học sinh nào vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường; xác định tiêu chuẩn, định mức phòng học phù hợp với điều kiện theo từng vùng miền; tập trung huy động cả hệ thống chính trị hoàn thành đúng tiến độ các trường phổ thông liên cấp nội trú các xã biên giới, bảo đảm đa mục tiêu giáo dục, an sinh xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chính quyền các cấp khi lập quy hoạch đô thị và xây dựng các khu dân cư mới phải quy hoạch, xây dựng đồng bộ các trường học, hạ tầng tương thích với quy mô dân số; tập trung chỉ đạo tháo gỡ vướng về quỹ đất, thủ tục đầu tư xây dựng trường học tại địa bàn tăng dân số cơ học, đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng khó khăn, biên giới; có cơ chế đặc thù thu hút các chuyên gia giỏi, nhà khoa học đầu ngành tham gia giảng dạy, nghiên cứu; xây dựng cơ chế khuyến khích sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, giáo viên giỏi ở thành phố luân chuyển công tác về các trường nông thôn, vùng khó khăn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, tập trung giải quyết tình trạng bạo lực học đường, chú trọng công tác giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026-2027; xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; lấy phòng ngừa là chính, lấy giáo dục, cảm hóa, hỗ trợ học sinh, sinh viên là nền tảng, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, kiểm soát chi phí học tập, chấn chỉnh dạy thêm, học thêm và bệnh thành tích.

Chính phủ nhanh chóng ban hành chính sách chuyển đổi công năng các tòa nhà công vụ, trụ sở cơ quan nhà nước dôi dư thành cơ sở giáo dục, cơ sở y tế…; không để các công trình lãng phí hoang hoá xuống cấp trong khi trẻ em thì thiếu nơi vui chơi, học tập; người dân thiếu nơi khám chữa bệnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, đổi mới Giáo dục và Đào tạo phải đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường trong kỷ nguyên mới; chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực có kỹ năng nghề, nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các ngành chiến lược của đất nước. Giáo dục - đào tạo phải nắm bắt xu hướng đào tạo những ngành nghề mới sẽ xuất hiện và sẽ biến mất trong tương lai do phát triển của khoa học công nghệ.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cần giữ vai trò thống nhất về chuyên môn, tiêu chuẩn, chất lượng, đội ngũ và định hướng phát triển hệ thống; tăng quyền chủ động cho nhà trường, hiệu trưởng và giáo viên, đi đôi với trách nhiệm giải trình. Rà soát các quy định, định mức đã lạc hậu, cắt giảm thủ tục, báo cáo hình thức để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn và học sinh. Xây dựng dữ liệu giáo dục thống nhất, cập nhật. Dữ liệu phải giúp nhận diện được sớm tình trạng thiếu giáo viên, thiếu phòng học, trường quá tải, học sinh có nguy cơ bỏ học và những bất hợp lý trong chi phí học tập, sử dụng ngân sách. Chuyển đổi số trong giáo dục phải thực chất, giúp thầy cô dạy tốt hơn, học sinh học tốt hơn, quản lý hiệu quả hơn, đặc biệt chú trọng đến những người yếu thế, khó khăn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc với ngành Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng; đổi mới giáo dục đại học, xây dựng đại học tinh hoa và trung tâm xuất sắc. Giáo dục đại học phải đi trước trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ chiến lược. Tự chủ đại học phải bao gồm tự chủ tài chính, tăng học phí, tự chủ về học thuật, tổ chức, nhân sự, hợp tác và nghiên cứu, đi đôi với trách nhiệm giải trình, kiểm định chất lượng, công khai kết quả, công bằng cơ hội học tập.

Đầu tư có chọn lọc cho một số đại học, viện nghiên cứu, trung tâm xuất sắc, phòng thí nghiệm trọng điểm... trên cơ sở có cạnh tranh về kết quả, hiệu quả. Khuyến khích đặt hàng theo nhiệm vụ quốc gia, sản phẩm đầu ra, hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đại học phải gắn chặt với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhu cầu địa phương; cần đầu tư thích đáng cho khoa học cơ bản, khoa học xã hội và nhân văn, để phát triển công nghệ luôn đi cùng phát triển con người, văn hóa, thể chế và giá trị.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng bộ chỉ số theo dõi công bằng giáo dục giữa các vùng, nhóm dân cư và nhóm yếu thế. Chính sách phải theo nguyên tắc nơi nào khó hơn được hỗ trợ nhiều hơn, giáo viên nào dạy ở nơi khó khăn hơn được đãi ngộ tốt hơn. Đối với vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, cần ưu tiên mầm non, tiếng Việt trước lớp 1, bán trú, bữa ăn học đường, nhà công vụ giáo viên, đường đến trường an toàn. Ở những nơi này, trường học không chỉ dạy chữ mà còn là thiết chế cộng đồng, góp phần giữ gìn văn hóa, củng cố niềm tin và bảo vệ biên cương Tổ quốc. Đối với trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, phải phát triển giáo dục hòa nhập thực chất; cần có giáo viên hỗ trợ, thiết bị trợ giúp, chương trình phù hợp và kết nối y tế - xã hội, không để trẻ em chỉ “có tên trong lớp” nhưng không được học trong điều kiện phù hợp.

Các đại biểu tham dự. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, hoàn thiện cơ chế tài chính giáo dục, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. Tài chính giáo dục phải được coi là đầu tư phát triển. Tăng chi phải đi đôi với phân bổ đúng, công khai, minh bạch và đo được hiệu quả. Nguồn lực cần ưu tiên cho các nhiệm vụ cấp bách như bổ sung giáo viên, trường lớp, mầm non, bán trú, nội trú, hạ tầng số, giáo dục nghề nghiệp, đại học trọng điểm và hỗ trợ người học khó khăn.

Tổ chức thực hiện Nghị quyết 71 phải có kỷ luật, kiểm tra và giám sát liên tục. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng hệ thống theo dõi thực hiện Nghị quyết bằng các chỉ số cụ thể, công khai, cập nhật định kỳ. Mỗi mục tiêu phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, nguồn lực, thời hạn, cơ quan chịu trách nhiệm. Nơi làm tốt phải biểu dương, nhân rộng. Nơi chậm phải kiểm tra, nhắc nhở. Nơi để xảy ra hình thức, lãng phí, tiêu cực phải xử lý nghiêm. Các cơ quan liên quan được phân công rõ ràng nhiệm vụ trong phát triển giáo dục - đào tạo.

Đồng chí Hoàng Minh Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo tại cuộc làm việc. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu đầy đủ ý kiến tại cuộc làm việc, hoàn thiện báo cáo, cụ thể hóa ngay thành kế hoạch hành động, báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề vượt thẩm quyền, tổ chức triển khai quyết liệt, thực chất, hiệu quả, tạo chuyển biến rõ rệt ngay từ năm học 2026-2027.