    |
 |
| Tên lửa đẩy Trường Chinh-2D mang theo vệ tinh điện toán không gian rời bệ phóng tại Trung tâm phóng vệ tinh Tửu Tuyền ở Tây Bắc Trung Quốc ngày 14/5/2025. Ảnh: THX/TTXVN |
Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, hiện nước này đang vận hành hơn 640 vệ tinh viễn thám dân sự hoặc thương mại trên quỹ đạo, con số lớn thứ hai thế giới. Các vệ tinh này tạo ra khối lượng dữ liệu khổng lồ mỗi ngày, nhưng chưa đến 5% trong số đó được truyền về Trái Đất do những hạn chế về băng thông truyền dẫn từ không gian.
Công tác điều phối cứu trợ khẩn cấp trong thiên tai - vốn được hỗ trợ bởi hoạt động giám sát từ vệ tinh - đòi hỏi dữ liệu thu thập trên quỹ đạo phải được xử lý ngay lập tức. Tuy nhiên, các kênh truyền dẫn vệ tinh truyền thống hiện chưa đáp ứng được tốc độ xử lý nhanh chóng như vậy. Các nhà khoa học Trung Quốc đang tìm giải pháp cho vấn đề này thông qua công nghệ điện toán trên quỹ đạo dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ này cho phép lọc dữ liệu nhanh chóng và chọn lọc những thông tin quan trọng nhất để gửi về cho các chuyên gia phân tích dưới mặt đất.
Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Điện toán Đám mây và Dữ liệu lớn thuộc Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc (CAICT), bà Tạ Lệ Na (Xie Lina) cho biết, về mô hình vận hành, Trung Quốc đang đi đầu trong chuyển đổi từ mô hình "thu thập dữ liệu trong không gian - xử lý dữ liệu dưới mặt đất" sang mô hình “xử lý dữ liệu ngay trên quỹ đạo”.
Theo bà, các vệ tinh thực hiện xử lý bằng AI ngay trên quỹ đạo sau khi thu thập dữ liệu, nhờ đó không cần phải truyền toàn bộ dữ liệu thô về mặt đất, giúp tiết kiệm đáng kể băng thông truyền dẫn giữa vệ tinh và Trái Đất. Về kế hoạch phát triển, dự án “Chòm vệ tinh điện toán Tam Thể” đặt mục tiêu xây dựng một mạng lưới gồm hàng nghìn vệ tinh vào năm 2032.
Ngành công nghiệp điện toán không gian của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh chóng. Theo các chuyên gia trong ngành, về trung và dài hạn, điện toán không gian dự kiến sẽ phát triển qua 3 giai đoạn: điện toán trên từng vệ tinh đơn lẻ, điện toán trên các chòm vệ tinh kết nối với nhau, và cuối cùng là sự phối hợp, tích hợp giữa không gian và mặt đất.
Các nhà nghiên cứu đang ưu tiên phát triển các ứng dụng nhằm giải quyết những vấn đề mà năng lực tính toán dưới mặt đất khó xử lý hiệu quả, chẳng hạn như phân tích dữ liệu viễn thám thông minh, phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, cũng như giám sát các vùng đại dương.
Theo các chuyên gia công nghệ, trong bối cảnh tiến trình đổi mới công nghệ diễn ra nhanh chóng, điện toán không gian mang lại sự thay đổi mô hình lớn cho các doanh nghiệp và người dùng, hứa hẹn sẽ cách mạng hóa cách con người nhận thức, tương tác và điều hướng thế giới. Sự hội tụ của thế giới kỹ thuật số và thế giới vật chất không chỉ đơn thuần là sự tiến bộ về công nghệ mà còn tạo ra những trải nghiệm mới sâu sắc cho con người. Quy mô thị trường điện toán không gian toàn cầu được dự báo sẽ đạt gần 770 tỷ USD vào năm 2034, đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là trên 18%.