Đặc điểm, tình hình mua bán ma túy tổng hợp Fentanyl
- Fentanyl là một loại ma túy tổng hợp thuộc nhóm Opioid, được sử dụng hợp pháp trong y học với liều lượng cực nhỏ để giảm đau (mạnh gấp 100 lần morphine và gấp 50 lần heroine). Tuy nhiên, hiện nay Fentanyl đang bị sản xuất và sử dụng trái phép với mục đích gây "phê" thay thế heroine hoặc các loại ma túy truyền thống khác, gây ra tình trạng nghiện nặng và tử vong hàng loạt tại nhiều quốc gia, đặc biệt là Hoa Kỳ.
- Trên thế giới: Fentanyl đã trở thành tác nhân chính gây tử vong do sử dụng ma túy tại Hoa Kỳ và Canada. Theo CDC Hoa Kỳ ghi nhận trung bình mỗi năm có 75.000 ca tử vong liên quan đến sử dụng Fentanyl. Chỉ 2mg Fentanyl (bằng hạt muối) đủ để gây tử vong cho người trưởng thành, Fentanyl có thể gây chết người ngay cả khi vô tình tiếp xúc qua da hoặc hít phải. Ma túy này thường được ngụy trang trong các viên nén, bột hoặc trộn với heroine, cocaine nên rất khó để phát hiện.
- Tại khu vực Đông Nam Á: hoạt động mua bán trái phép Fentanyl và các tiền chất đã được phát hiện tại Myanmar, Thái Lan, Lào. Riêng Thái Lan đã thu giữ hơn 510 tấn Anilin, lượng tiền chất này có thể sản xuất ra 85 tấn Fentanyl và đủ để gây tử vong cho hàng trăm triệu người. Các tổ chức tội phạm trong khu vực đang chuyển hướng sang sản xuất ma túy tổng hợp, trong đó Fentanyl là mục tiêu tiềm tàng vì lợi nhuận cao, dễ ngụy trang che dấu để vận chuyển.
Nguy cơ của ma túy tổng hợp Fentanyl đối với Việt Nam
- Việt Nam nằm ở khu vực chiến lược trong khu vực, là điểm trung chuyển giữa Trung Quốc, Lào, Campuchia và có hệ thống cảng biển, cửa khẩu dày đặc. Đây là yếu tố khiến Việt Nam có thể trở thành địa bàn trung chuyển, tập kết, tiêu thụ hoặc tàng trữ hóa chất, tiền chất và sản phẩm có chứa Fentanyl.
- Thị trường trong nước ngày càng được mở rộng, người sử dụng có xu hướng tìm đến các loại ma túy tổng hợp mới, giá rẻ, tác dụng mạnh. Điều này làm tăng nguy cơ ma túy Fentanyl xâm nhập và bị lạm dụng trong nội địa. Lực lượng thực thi pháp luật và người sử dụng còn thiếu hiểu biết về Fentanyl - một loại ma túy có thể gây tử vong ngay cả khi tiếp xúc qua da hoặc vô tình hít phải.
- Một số tiền chất dùng để sản xuất Fentanyl chưa có trong danh mục kiểm soát của Công ước quốc tế và Việt Nam, tạo kẽ hở cho các đối tượng lợi dụng nhập khẩu để sử dụng vào mục đích sản xuất trái phép Fentanyl.
Công tác quản lý, kiểm soát ma túy tổng hợp Fentanyl tại Việt Nam
Fentanyl và các chất tương tự Fentanyl đã được đưa vào danh mục chất ma túy thuộc Nghị định số 28/2026/NĐ-CP ngày 19/01/2026 của Chính phủ ban hành danh mục các chất ma túy và tiền chất; đồng thời thuộc danh mục dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần dùng làm thuốc quy định tại Thông tư số 20/2017/TT-BYT ngày 10/05/2017 của Bộ Y tế. Việc nhập khẩu, lưu thông và sử dụng Fentanyl trong Y tế được giám sát nghiêm ngặt. Chỉ các cơ sở y tế được cấp phép mới được sử dụng Fentanyl và phải tuân thủ các quy định về kê đơn, bảo quản, sử dụng thuốc.
Trước những nguy cơ tiềm ẩn và mức độ đặc biệt nguy hiểm của ma túy tổng hợp Fentanyl, mỗi cán bộ, chiến sĩ và người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động tìm hiểu thông tin, nhận diện thủ đoạn của các đối tượng phạm tội; tuyệt đối không tiếp xúc, sử dụng các chất, sản phẩm liên quan đến Fentanyl. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép các chất ma túy, tiền chất, hóa chất nghi liên quan đến Fentanyl, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để xử lý theo quy định, góp phần ngăn chặn từ sớm, từ xa nguy cơ xâm nhập, lan rộng của loại ma túy đặc biệt nguy hiểm này.