Chiều mai (24/8), Hội đồng xét xử TAND TP Hà Nội sẽ tuyên án đối với cựu Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Nguyễn Bá Hoan và 27 bị cáo khác trong vụ án "Nhận hối lộ", "Môi giới hối lộ" và "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", xảy ra tại Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng và cung ứng nhân lực Hoàng Long và các đơn vị liên quan.

leftcenterrightdel
 Đại diện Viện kiểm sát đối đáp với quan điểm của các luật sư, bị cáo. 

Cáo trạng truy tố đúng người, đúng tội, đúng khung hình phạt

Trong suốt quá trình diễn ra phiên tòa, cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan và 27 bị cáo cùng các luật sư bào chữa đều đồng tình với Cáo trạng truy tố của VKSND tối cao. Cáo trạng truy tố đúng người, đúng tội, đúng khung hình phạt.

Bản luận tội của Viện kiểm sát đã làm rõ, phân hóa hành vi phạm tội, đề nghị mức án đối với từng bị cáo bảo đảm tính răn đe, nghiêm minh nhưng cũng rất nhân văn, đúng pháp luật.

Trước bục khai báo, các bị cáo khai nhận, qua bản cáo trạng, bản luận tội của Viện kiểm sát, các bị cáo đã nhận thức rõ hơn về hành vi phạm tội của mình. Các bị cáo mong nhận được sự khoan hồng của pháp luật.

Tại phiên tòa, đối đáp tranh luận của Kiểm sát viên có đủ căn cứ, sức thuyết phục cao đối với bị cáo và quan điểm của luật sư bào chữa về một số nhóm vấn đề như: áp dụng tình tiết giảm nhẹ cho các bị cáo; xem xét bối cảnh, vai trò, động cơ mục đích, hậu quả vụ án.

Về tội danh, các bị cáo và luật sư đều đồng tình với Cáo trạng cũng như bản luận tội mà đại diện Viện kiểm sát đã công bố.

Đối với quan điểm của nhóm Luật sư bào chữa cho các bị cáo Tống Hải Nam (cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước); Phan Thị Thu Trang (cán bộ Phòng Kiểm tra giải quyết khiếu nại tố cáo, Cục Quản lý lao động ngoài nước); Nguyễn Lâm Sơn (Giám đốc Công ty Luật TNHH Thành Đô) có quan điểm cho rằng, các bị cáo có đủ điều kiện để xem xét áp dụng khoản 2 Điều 54 Bộ luật Hình sự, để xem xét giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo ngoài những tình tiết Viện kiểm sát đã đề nghị.

Đối đáp với quan điểm trên, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh, không có căn cứ, bởi lẽ đối với bị cáo Tống Hải Nam giữ vai trò chính, chỉ đạo thực hiện hành vi phạm tội trong vụ án; bị cáo Nguyễn Lâm Sơn một mình thực hiện hành vi môi giới hối lộ; còn bị cáo Phan Thị Thu Trang giữ vai trò trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội. Do đó, căn cứ vào quy định pháp luật, theo khoản 2 Điều 54 Bộ luật Hình sự quy định phải là những người không giữ vai trò chính, chỉ là người giúp sức, đồng phạm có vai trò thứ yếu thì mới được áp dụng.

Đối với quan điểm của các luật sư bào chữa cho bị cáo Nguyễn Bá Hoan (cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), Lê Thanh Hà (cựu Trưởng Ban Quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc, Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc), Nguyễn Thành Hưng (Cán bộ Văn phòng Cục Quản lý lao động ngoài nước), Nguyễn Lâm Sơn (Giám đốc Công ty Luật TNHH Thành Đô) cho rằng, các bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ tự thú theo điểm r, khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Đối đáp, đại diện Viện kiểm sát cho rằng, quan điểm trên không có căn cứ, trong quá trình điều tra, giải quyết vụ án, Viện kiểm sát đã rà soát tất cả các tình tiết giảm nhẹ để xem xét áp dụng cho các bị cáo. Mặc dù các bị cáo này có đơn xin tự thú nhưng các đơn này làm sau khi hành vi phạm tội của các bị cáo đã bị cơ quan điều tra phát giác, có tài liệu chứng minh hành vi phạm tội của các bị cáo. Do đó, quan điểm đề nghị áp dụng tình tiết giảm nhẹ này cho các bị cáo là không có căn cứ để áp dụng.

Còn đối với các bị cáo đưa hối lộ đã tự nguyện khai báo trước khi bị phát giác thì đó mới được hưởng tình tiết không xử lý hình sự đối với người đưa hối lộ trong vụ án.  

leftcenterrightdel
 Đại diện Viện kiểm sát bác quan điểm của một số luật sư đưa ra vì không có căn cứ. 

Tạo ra quy trình gây khó cho doanh nghiệp

Đối với luật sư bào chữa cho bị cáo Hoàng Thị Hưởng đề nghị cho bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ “Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án”, theo điểm t, khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự, đại diện Viện kiểm sát bác quan điểm và cho biết, diễn biến trong quá trình điều tra cũng như tại phiên tòa cho thấy, bị cáo Hoàng Thị Hưởng không hợp tác trong quá trình điều tra, lời khai ban đầu của bị cáo trình bày không rõ ràng, không đầy đủ nhằm né tránh sai phạm của mình. Sau đó, Cơ quan điều tra nhiều lần triệu tập bị cáo lên làm việc, bị cáo không lên làm việc. Do đó, Cơ quan điều tra đã phải áp dụng các biện pháp khác để chứng minh hành vi phạm tội của bị cáo, đủ điều kiện để khởi tố bị can, bắt tạm giam. Khi bị bắt, bị cáo Hưởng mới khai báo hành vi phạm tội của mình.

Đối với quan điểm luật sư cho rằng, việc xây dựng quy trình E7 không làm ảnh hưởng cũng như không cản trở hoạt động của doanh nghiệp xuất khẩu lao động. Luật sư bào chữa cho bị cáo Nguyễn Gia Liêm (cựu Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước), bị cáo Lê Thanh Hà (cựu Trưởng Ban Quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc, Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc) cho rằng, các bị cáo chỉ thụ động, làm theo chỉ đạo về quy trình E7.

Bác lại quan điểm trên, đại diện Viện kiểm sát chỉ rõ, trong thực tế, việc các bị cáo đã xây dựng quy trình E7, sau đó được phê duyệt, triển khai thực hiện. Quy trình đó đã dẫn đến các doanh nghiệp không thực hiện được việc đưa người đi xuất khẩu lao động tại Hàn Quốc nên phải nhờ vả, đưa hối lộ cán bộ Cục Quản lý lao động ngoài nước.

Đại diện Viện kiểm sát nêu rõ, các bị cáo Liêm, bị cáo Hà là người trực tiếp đưa ra đề xuất xây dựng quy trình E7, do đó, các bị cáo không thể đổ lỗi cho việc đã được thông qua bộ phận pháp chế để né tránh trách nhiệm. Trong quá trình thực hiện quy trình này, chính các bị cáo thấy được những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp gặp phải nhưng đã không đề xuất lãnh đạo Cục Quản lý lao động ngoài nước tháo gỡ cho doanh nghiệp. Lãnh đạo Cục này biết nhưng cũng không xem xét để chỉnh sửa.

Luật sư của các bị cáo Phan Thị Thu Trang (cán bộ Phòng Kiểm tra giải quyết khiếu nại tố cáo, Cục Quản lý lao động ngoài nước), Nguyễn Thị Quỳnh Nga (Tổng Giám đốc Công ty Sona), Nghiêm Văn Định (Giám đốc Công ty Incoop 3) đưa ra quan điểm so sánh giữa hậu quả của đơn vị này với đơn vị khác, hành vi của bị cáo này với bị cáo khác.

Đối đáp quan điểm trên, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh, việc quyết định hình phạt phải theo Bộ luật tố tụng hình sự, cân nhắc từ nhiều yếu tố từ nhân thân, tính chất, mức độ, hành vi và những căn cứ khác chứ không thể chỉ nhìn vào hậu quả. Hậu quả chỉ là một phần căn cứ để định lượng, đánh giá, quyết định hình phạt.

Một số luật sư cũng như bị cáo đề nghị xem xét vận dụng tinh thần của Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân để giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo, tuy nhiên, đại diện Viện kiểm sát cho rằng, việc áp dụng tinh thần của Nghị quyết đối với các bị cáo có hành vi phạm pháp luật là không phù hợp. Về lượng hình, đại diện Viện kiểm sát đã cân nhắc rất sát đối với từng bị cáo, có nhiều bị cáo phạm tội vào khoản 4, khoản 3 nhưng khi lượng hình các bị cáo với vai trò là đồng phạm, giúp sức không đáng kể, những bị cáo có hoàn cảnh nhân thân gia đình khó khăn, Viện kiểm sát đã có quan điểm đề nghị HĐXX tuyên mức án phù hợp.

leftcenterrightdel
 Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan (thứ 3 từ trái qua phải). 

Cựu Thứ trưởng xin giảm nhẹ hình phạt

Trước đó, trong phần bào chữa cho cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan, luật sư cho rằng, cựu Thứ trưởng không đặt điều kiện, gây khó khăn hay sách nhiễu doanh nghiệp nhằm mục đích trục lợi mà chỉ thực thi công vụ và nhận hối lộ thụ động.

Luật sư của bị cáo Hoan cũng cho rằng, bị cáo không phải được toàn quyền với việc ký hay không ký hồ sơ cho doanh nghiệp. Bị cáo chỉ được ký duyệt sau khi Bộ trưởng đã phê duyệt và đồng ý. Còn việc chậm hay nhanh không phải do chữ ký của bị cáo mà do cấp dưới gây khó ngay từ đầu.

Riêng về “giấy phép con” với Visa E7 cho lao động đi Hàn Quốc do phía Hàn Quốc có yêu cầu khác các thị trường còn lại, quả thật đã phiền hà cho doanh nghiệp. Nhưng những khó khăn này không được cố ý tạo ra từ đầu để vòi vĩnh hối lộ.

Luật sư đồng ý về mặt tội danh, song cho rằng, mức án Viện kiểm sát đề nghị với bị cáo Hoan từ 12-13 năm tù là quá nặng.

Tự bào chữa, cựu Thứ trưởng Hoan nói ngắn gọn, trình bày bản thân đang mắc nhiều bệnh nặng, bị cáo xin HĐXX tuyên bản án khoan hồng.

leftcenterrightdel
 Luật sư bào chữa cho bị cáo Nghiêm Quốc Hưng tranh luận tại phiên tòa.

Còn bào chữa cho bị cáo Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Hoàng Long) không tranh cãi về mặt tội danh, song cho rằng mức án mà đại diện Viện kiểm sát đề nghị 5 - 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” là quá nghiêm khắc.

Vị luật sư cho rằng, sở dĩ doanh nghiệp có 2 hệ thống sổ sách kế toán xuất phát từ cái khó khi bị đóng khung bởi quy định pháp luật.

Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020 và Thông tư 21 của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đều quy định mức trần tiền dịch vụ thu từ người đi xuất khẩu lao động cũng như tiền trả cho môi giới.

Trong khi đó, phía môi giới nước ngoài thường đòi hỏi mức chi cao hơn rất nhiều. Nếu không đồng ý thì bên môi giới không ký hợp đồng cung ứng lao động, đồng nghĩa là không có đơn hàng để xuất khẩu lao động.

Để có thể duy trì hoạt động, doanh nghiệp buộc phải thỏa thuận với người lao động về mức chi phí cao hơn quy định. Chưa kể, tiền thu được còn phải chi cho nhiều khoản khác, bao gồm việc “bôi trơn”, “chạy” giấy phép… Điều này dẫn tới việc lập thêm một phần mềm kế toán nhằm theo dõi thu, chi thực tế.

Vẫn theo luật sư của bị cáo Nghiêm Quốc Hưng, số tiền công ty của bị cáo Hưng gây thiệt hại về thuế là hơn 241 tỉ đồng. Đến nay, gia đình bị cáo đã nộp tiền mặt khắc phục hơn 240 tỉ đồng và có đơn mong được dùng số tài sản bị thu giữ để hoàn thành nốt. Cộng thêm việc nhân thân tốt, đã hỗ trợ hàng chục ngàn lao động ra nước ngoài…, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử cho bị cáo hưởng mức án thấp hơn đề nghị của đại diện Viện kiểm sát.

 

Vũ Phương