Thông tin được nêu tại Hội thảo “Nộp tiền khắc phục hậu quả án kinh tế: Hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng” do báo Nông thôn ngày nay tổ chức vào sáng 30/10.
Đại biểu Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho biết, đánh giá việc ban hành Nghị quyết 37/2026 của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về hình sự và xử lý kỷ luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vì lợi ích chung có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ.
Cũng theo đại biểu Phạm Văn Hòa, chính sách này nhằm khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức và doanh nghiệp mạnh dạn thực hiện nhiệm vụ, đầu tư sản xuất, kinh doanh vì lợi ích chung. Những trường hợp trong quá trình thực hiện có sai sót, thậm chí gây thất thoát tài sản nhà nước nhưng không vụ lợi, tham nhũng, không có lỗi cố ý và không gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cần được xem xét áp dụng cơ chế miễn trách nhiệm theo quy định.
Đại biểu Phạm Văn Hòa nêu, thực tế thời gian qua, một bộ phận cán bộ có năng lực, trình độ cao vướng vòng lao lý do sai phạm trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Điều này khiến nhiều người e ngại, né tránh trách nhiệm, dù biết công việc có lợi cho xã hội.
Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, có làm thì có thể sai, không làm thì không sai. Vì vậy, thà không làm còn hơn làm rồi vướng vào pháp luật.
    |
 |
| Đại biểu Phạm Văn Hòa phát biểu tại Hội thảo. |
Tại Hội thảo, đại biểu Phạm Văn Hòa đánh giá, Nghị quyết 37 ngày 24/8/2026 của Quốc hội sẽ góp phần khắc phục tâm lý này, tạo cơ chế để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Chính sách không chỉ hướng đến khu vực nhà nước mà còn áp dụng với doanh nghiệp trong và ngoài nhà nước khi tham gia các hoạt động liên quan.
Đối với những trường hợp có hành vi tham nhũng, chiếm đoạt tài sản, người vi phạm vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định. Tuy nhiên, việc thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, nhận trách nhiệm và khắc phục hậu quả cần được xem xét khi áp dụng chính sách khoan hồng.
Đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh cơ chế này có ý nghĩa thực tiễn, góp phần tạo môi trường thuận lợi để cán bộ và doanh nghiệp yên tâm thực hiện nhiệm vụ, đầu tư, sản xuất, kinh doanh, đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
PGS.TS Đại tá Đỗ Cảnh Thìn, Phó Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, Đại học Quốc gia Hà Nội đánh giá cao ý nghĩa của hội thảo cũng như tính thời sự của vấn đề được đặt ra.
Qua phóng sự và các ý kiến trao đổi tại hội thảo, có thể thấy đây là vấn đề đang được xã hội đặc biệt quan tâm. Những hoạt động trao đổi, thảo luận như hôm nay có đóng góp kịp thời trong việc nâng cao nhận thức, giúp đánh giá đúng bản chất của hoạt động pháp luật và thực thi pháp luật.
|
 |
| PGS.TS Đại tá Đỗ Cảnh Thìn, Phó Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, Đại học Quốc gia Hà Nội. |
Từ thực tiễn nghiên cứu, giảng dạy và công tác, PGS.TS Đại tá Đỗ Cảnh Thìn cho rằng, cần nhìn nhận vấn đề từ góc độ văn minh pháp lý và ý thức pháp luật. Mục tiêu của pháp luật không phải chủ yếu là trừng trị hay xử lý vi phạm, mà trước hết là xây dựng thiết chế bảo vệ con người, xã hội và các thể chế; qua đó phòng ngừa, răn đe, hạn chế hành vi vi phạm.
Xử lý chỉ là một khâu trong quá trình thực thi pháp luật, không phải mục đích cuối cùng. Trong tư duy pháp lý, sự hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng là nguyên tắc đã được khẳng định từ lâu và tiếp tục thể hiện trong pháp luật hình sự hiện hành.
Theo PGS.TS Đại tá Đỗ Cảnh Thìn, việc nghiêm trị đối với những người chủ mưu, cầm đầu, ngoan cố, nguy hiểm; đồng thời khoan hồng đối với những người thành khẩn khai báo, tích cực hợp tác và chủ động khắc phục hậu quả.
“Tôi từng là điều tra viên trong lĩnh vực án kinh tế, trực tiếp tham gia điều tra, xử lý nhiều vụ án, sau đó chuyển sang nghiên cứu và giảng dạy. Từ trải nghiệm thực tiễn, tôi nhận thấy việc xử lý một con người bằng các biện pháp tố tụng luôn cần được cân nhắc thận trọng.
Bởi khi một người bị khởi tố, truy tố, những tổn thất không chỉ nằm ở hậu quả pháp lý mà còn tác động trực tiếp đến uy tín, danh dự, cơ hội nghề nghiệp, quan hệ với khách hàng, đối tác và tương lai của họ. Vì vậy, xử lý nghiêm minh trước hết phải là xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật”, PGS.TS Đại tá Đỗ Cảnh Thìn nói.
PGS.TS Đại tá Đỗ Cảnh Thìn cho rằng, việc khuyến khích người vi phạm chủ động khắc phục hậu quả, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, là cách tiếp cận nhân văn và phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay. Đây không phải là dung túng hay giảm nhẹ một cách tùy tiện, mà là tạo cơ hội để người vi phạm nhận thức sai lầm, khắc phục thiệt hại và có điều kiện sửa chữa, làm lại cuộc đời, tiếp tục đóng góp cho xã hội.
Trong các vụ án kinh tế, yêu cầu quan trọng là kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm, thu hồi tài sản và hạn chế thiệt hại cho Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội. Việc khuyến khích người vi phạm tự nguyện khắc phục hậu quả có thể góp phần thực hiện hiệu quả những mục tiêu này, đồng thời hạn chế thiệt hại kép về kinh tế và nguồn lực con người.
|
 |
| TS. Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ. |
Còn TS. Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ cho biết, chính sách hình sự của Việt Nam là một chính sách xuyên suốt, mang tính nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước từ trước đến nay, và luôn được điều chỉnh linh hoạt cho phù hợp trong từng thời kỳ.
Trước đây, do nhu cầu bảo vệ nền kinh tế và chế độ, chúng ta đã tăng nặng các chế tài hình sự với các pháp lệnh trừng trị tội phạm xâm phạm tài sản của Nhà nước. Tuy nhiên, ở thời bình, cách nhìn nhận vấn đề đã có sự thay đổi.
TS. Đinh Văn Minh nhân định, Nghị quyết 68 là một điểm sáng rất hay, đặc biệt là chủ trương không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, điều này cực kỳ quan trọng đối với kinh tế thị trường.
Lấy ví dụ thực tế, khi một doanh nghiệp hoạt động bình thường, không may thị trường đóng băng khiến doanh nghiệp lâm vào cảnh khó khăn, nếu ngay lập tức bị quy kết là lừa đảo khách hàng rồi bị bắt giữ, xử lý hình sự thì điều đó sẽ tước đi cơ hội của những người đi tiên phong.
Nghị quyết 37 hiện nay đã đưa ra những quy định cụ thể, linh hoạt hơn như: Không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, hoặc miễn trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cụ thể.
Trước đó, Nghị quyết 24 về việc phát huy tính tiên phong, dám nghĩ dám làm, tiếp nối bằng Quyết định số 22 của Ban Bí thư nhằm khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám đổi mới. Điều đó cho thấy sự nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng hệ thống pháp luật vừa nghiêm minh vừa kiến tạo phát triển.
Bởi vậy, chúng ta cần đổi mới một cách mạnh mẽ các quy định pháp luật trong việc hành xử thực tiễn, để làm sao đạt được mục tiêu nghiêm trị tội phạm, xử lý nghiêm minh nhưng không làm cản trở sự phát triển. Xử lý nghiêm khắc nhưng mang tính nhân văn và tạo điều kiện cho kinh tế phát triển.