Hoàn thiện hành lang pháp lý, minh bạch xuất xứ hàng hóa Việt Nam

Hội nghị có sự tham dự của đại diện Sở Công Thương các tỉnh, thành phố; các hiệp hội ngành hàng sản xuất, chế biến, kinh doanh; Hiệp hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP Hồ Chí Minh cùng hơn 150 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, kinh doanh, lưu thông thương mại, xuất khẩu và nhập khẩu.

Phát biểu tại hội nghị, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chỉ đạo quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ những điểm nghẽn, kiến tạo môi trường phát triển và xây dựng hành lang pháp lý minh bạch.

Các đại biểu tham dự Hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa và phổ biến văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa. (Ảnh: Nguyễn Triệu).

Trong đó, việc hoàn thiện pháp luật về hàng hóa, chất lượng sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và minh bạch thông tin về đặc tính, chất lượng sản phẩm có ý nghĩa quan trọng, góp phần xây dựng môi trường thương mại trong nước lành mạnh, chất lượng và an toàn.

Quốc hội đã ban hành nhiều luật quan trọng như: Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật An toàn thực phẩm, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Các quy định này hướng đến xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, đưa việc đáp ứng nhu cầu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trở thành trách nhiệm, động lực cũng như lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp Việt Nam.

Theo bà Trịnh Thị Thu Hiền, công tác quản lý sản phẩm, hàng hóa phải bảo đảm hiệu quả, công khai, minh bạch, khách quan, phù hợp với mức độ rủi ro; không phân biệt đối xử về xuất xứ hàng hóa và chủ thể có liên quan, phù hợp thông lệ quốc tế, không tạo ra những rào cản kỹ thuật không cần thiết, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, phát biểu tại hội nghị.

Tuy nhiên, để những chủ trương này đi vào thực tiễn, việc xây dựng hành lang pháp lý hướng dẫn xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước là yêu cầu cần thiết.

Việt Nam hiện tham gia 19 hiệp định thương mại tự do (FTA) và đã ban hành nhiều quy định về xuất xứ hàng hóa nhằm xác định một sản phẩm có xuất xứ Việt Nam. Tuy nhiên, các quy định hiện hành chủ yếu áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phục vụ việc hưởng ưu đãi thuế quan theo cam kết tại các FTA hoặc các mục tiêu quản lý ngoại thương khác.

Đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước, trước đây chưa có một khuôn khổ pháp lý riêng, thống nhất và đầy đủ để xác định xuất xứ Việt Nam. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu phải có quy định cụ thể, tạo cơ sở cho doanh nghiệp tự xác định, công bố xuất xứ sản phẩm và giúp cơ quan chức năng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP ngày 9/10/2026 quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Đây là văn bản pháp lý đầu tiên thiết lập khung pháp lý riêng về xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trên thị trường nội địa.

Nghị định hướng đến hoàn thiện hệ thống pháp luật về tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam theo hướng minh bạch, có căn cứ và phù hợp với các quy định hiện hành; tạo cơ sở để doanh nghiệp và cơ quan quản lý xác định xuất xứ hàng hóa.

Đồng thời, quy định mới xây dựng hệ thống tiêu chí có tính ứng dụng, phục vụ hoạt động quản lý, giám sát, kiểm tra cũng như việc tự xác định và công bố xuất xứ của doanh nghiệp. Qua đó, góp phần phòng, chống gian lận xuất xứ, hạn chế tình trạng giả mạo xuất xứ, bảo vệ uy tín, thương hiệu hàng hóa Việt Nam và ngăn ngừa hành vi chuyển tải bất hợp pháp.

Đại diện Cục Xuất nhập khẩu đã trình bày, hướng dẫn những nội dung trọng tâm của Nghị định số 384/2026/NĐ-CP.

Tại hội nghị, đại diện Cục Xuất nhập khẩu đã trình bày, hướng dẫn những nội dung trọng tâm của Nghị định số 384/2026/NĐ-CP. Trong đó, tập trung làm rõ các khái niệm về hàng hóa có xuất xứ, hàng hóa có xuất xứ thuần túy, hàng hóa có xuất xứ không thuần túy; công đoạn gia công, chế biến đơn giản; các yếu tố không được xem xét khi xác định xuất xứ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đặc biệt, trách nhiệm của thương nhân khi thể hiện xuất xứ hàng hóa Việt Nam được các đại biểu quan tâm thảo luận.

Tại phần trao đổi, các đại biểu tập trung làm rõ phương pháp xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, tiêu chí về công đoạn gia công, chế biến đơn giản, yếu tố trung gian và những vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện quy định mới.

Bên cạnh đó, hội nghị cũng thảo luận về cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp nhằm bảo đảm việc triển khai Nghị định được thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Một nội dung khác được đề cập là các quy định dự kiến tại một số dự thảo thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa; đồng thời lưu ý doanh nghiệp trong quá trình thực thi quy tắc xuất xứ hàng hóa theo các hiệp định thương mại tự do.

Các đại biểu đánh giá cao nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý về xác định xuất xứ hàng hóa.

Qua hội nghị, các đại biểu đánh giá cao nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý về xác định xuất xứ hàng hóa, góp phần tăng cường quản lý hàng hóa lưu thông trong nước, nâng cao giá trị và uy tín sản phẩm Việt Nam trên thị trường.

Các đại biểu cũng đề nghị các bộ, ngành và địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương để tổ chức triển khai hiệu quả các quy định mới. Cục Xuất nhập khẩu ghi nhận những ý kiến đóng góp của các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện công tác quản lý trong thời gian tới.

Trước đó, trong sáng cùng ngày, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức Hội nghị phổ biến một số quy định mới trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.

Tại hội nghị, đại diện Cục Xuất nhập khẩu trực tiếp phổ biến, hướng dẫn các văn bản pháp lý quan trọng vừa được ban hành. Trọng tâm gồm Nghị định số 292/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương, thay thế Nghị định số 69/2018/NĐ-CP; Thông tư số 48/2026/TT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết thi hành Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định số 292/2026/NĐ-CP.

Ngoài ra, hội nghị cũng phổ biến các quy định về kiểm soát thương mại chiến lược và hàng hóa lưỡng dụng tại Nghị định số 259/2025/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm soát thương mại chiến lược và Thông tư số 42/2026/TT-BCT quy định Danh mục chi tiết hàng hóa lưỡng dụng thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công Thương.