    |
 |
| Việc hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) nhằm khắc phục chồng chéo, cắt giảm thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới. (Ảnh minh họa) |
Bộ Tài chính cho biết, thực hiện Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) trên cơ sở hợp nhất Luật NSNN và Luật Đầu tư công, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026) và có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2027.
Đến nay, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ có Tờ trình số 835/TTr-CP ngày 5/10/2026 trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Theo Bộ Tài chính, Luật NSNN năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024 đã có nhiều đổi mới trong phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số bất cập, hạn chế cần tiếp tục được khắc phục.
Cụ thể, một khoản vốn đầu tư công từ NSNN hiện đồng thời chịu sự điều chỉnh của quy trình quản lý NSNN và quy trình quản lý đầu tư công, dẫn đến giao thoa, trùng lặp về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn và trách nhiệm. Đặc biệt, việc lập, phê duyệt kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn; lập, phân bổ, giao dự toán chi đầu tư công và kế hoạch đầu tư công hằng năm còn thực hiện theo hai quy trình riêng, phát sinh nhiều thủ tục hành chính, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, sử dụng vốn.
Một số quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi; sử dụng NSNN để chi trong các trường hợp đặc biệt để ứng phó tình trạng khẩn cấp, đảm bảo lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô; chuyển nguồn, kéo dài thời gian thực hiện vốn đầu tư công cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Đồng thời, trong bối cảnh Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hợp nhất, tương tự tại địa phương đã hợp nhất Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và Đầu tư, việc quản lý NSNN và đầu tư công vẫn vận hành theo hai hệ thống pháp luật khác nhau, cần được thống nhất để phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới.
Do đó, việc xây dựng dự án Luật NSNN (hợp nhất) trên cơ sở hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật NSNN là hết sức cần thiết, nhằm cụ thể hóa các định hướng của Đảng tại Văn kiện Đại hội Đảng XIV, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; khắc phục chồng chéo, cắt giảm thủ tục hành chính; tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao kỷ luật tài khóa và hiệu quả sử dụng nguồn lực NSNN, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Về nội dung, Bộ Tài chính cho biết, hợp nhất khung khổ quản lý NSNN và đầu tư công, cắt giảm trình tự, thủ tục trùng lắp, chưa đồng bộ, gắn với quản trị rủi ro tài khóa và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý NSNN, theo đó: Kế hoạch đầu tư công được hợp nhất toàn diện vào Kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán NSNN hằng năm; hợp nhất các quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi NSNN (cả chi đầu tư và chi thường xuyên); thống nhất phạm vi NSNN và vốn đầu tư công (không bao gồm nguồn thu hợp pháp của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư và giao Chính phủ quy định việc sử dụng nguồn thu này cho đầu tư); thể chế hóa quy định về xây dựng Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về NSNN, để áp dụng cho toàn bộ chu trình quản lý NSNN.
Ngoài ra, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, theo đó giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung như: về tiêu chí phân loại dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C; trình tự, thủ tục, hồ sơ quyết định chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư; trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư; việc gia hạn thời gian bố trí vốn; phân cấp chuyển nguồn chi đầu tư công nguồn ngân sách trung ương từ HĐND cấp tỉnh cho UBND cấp tỉnh; bổ sung một số nguyên tắc chung về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã theo tinh thần Kết luận số 76-KL/TW của Trung ương, bảo đảm cấp xã có đủ nguồn lực vận hành quản trị công, phát triển KTXH trên địa bàn.
Phân bổ và sử dụng nguồn lực gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội theo đó: Quy định nguyên tắc đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án đầu tư công, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực cơ sở hạ tầng, mức độ cải thiện đời sống và an sinh xã hội cho người dân.
Tờ trình dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) của Bộ Tài chính cũng quy định về xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tế và bổ sung công cụ quản lý NSNN, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý NSNN.