Kỳ 1: TP Đồng Nai - Bước ngoặt lịch sử mở ra không gian phát triển mới

Sau khi chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 30/4/2026, TP Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều kỳ vọng. Không chỉ là trung tâm công nghiệp hàng đầu cả nước, thành phố còn sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược, tạo nền tảng để bứt phá trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Đông Nam Bộ và Việt Nam. 

Tuy nhiên, hạ tầng hiện đại chỉ là điều kiện ban đầu; điều quyết định là khả năng chuyển hóa lợi thế thành động lực phát triển bền vững và tạo ra nhiều giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Ngày 30/4/2026, Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. (Ảnh: Xuân Trường).

Không gian phát triển mới sau dấu mốc lịch sử

Ngày 30/4/2026 đánh dấu cột mốc đặc biệt khi Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đây không chỉ là sự thay đổi về mô hình quản lý hành chính mà còn mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong quy hoạch, thu hút đầu tư và khai thác hiệu quả các nguồn lực phát triển.

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương được kỳ vọng sẽ giúp TP Đồng Nai tái định vị vai trò trong mạng lưới phát triển quốc gia. Từ một địa phương được biết đến là "thủ phủ công nghiệp", thành phố đang hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ có sức cạnh tranh trong khu vực.

Ngay trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế thành phố tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 29,6 tỉ USD; trong đó xuất khẩu đạt 17,1 tỉ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 12,9 tỉ USD, tăng 20,3%. Thành phố tiếp tục xuất siêu khoảng 4,2 tỉ USD; hàng hóa được xuất khẩu tới 171 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Hoạt động thương mại, dịch vụ cũng ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 6 tháng đầu năm đạt gần 224 nghìn tỉ đồng, tăng 16,56% so với cùng kỳ. Những con số này tiếp tục khẳng định vị thế của TP Đồng Nai là một trong những đầu tàu tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ.

Phối cảnh một góc Khu Trung tâm Chính trị - Hành chính TP Đồng Nai trong tương lai theo đồ án của liên danh ENCITY và URBAN+. (Ảnh: ENCITY).

Song song với tăng trưởng kinh tế, công tác quy hoạch đô thị được đẩy mạnh. Thành phố đang hoàn thiện quy hoạch chung các đô thị Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch và Trảng Bom; quy hoạch các khu vực động lực như Phước An, Đại Phước, khu đô thị - dịch vụ Long Thành và khu vực cửa ngõ phía Tây Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Bên cạnh đó, Trung tâm chính trị - hành chính mới của thành phố cũng đang được triển khai theo quy hoạch, tạo nền tảng để xây dựng một đô thị hiện đại, đồng bộ và có khả năng dẫn dắt sự phát triển của toàn vùng.

Hạ tầng chiến lược tạo lợi thế cạnh tranh

Nếu nền công nghiệp là thế mạnh truyền thống thì hệ thống hạ tầng đang được đầu tư đồng bộ chính là lợi thế nổi bật nhất của TP Đồng Nai trong giai đoạn phát triển mới.

Trọng tâm là Cảng hàng không quốc tế Long Thành - dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, dự kiến đưa vào khai thác giai đoạn 1 trong năm 2026 với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Khi đi vào hoạt động, sân bay không chỉ đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không mà còn mở ra cơ hội kết nối trực tiếp với các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và thế giới.

Bên cạnh sân bay Long Thành là Cảng Phước An - cảng biển nước sâu có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, cùng mạng lưới 9 tuyến cao tốc đang và sẽ được đầu tư, tuyến metro Suối Tiên - Long Thành, tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và hệ thống đường tỉnh kết nối trực tiếp đến sân bay.

Thành phố cũng đang phối hợp với TP HCM triển khai xây dựng 8 cây cầu kết nối liên vùng, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông đa phương thức giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không.

Tuyến đường kết nối TP Đồng Nai với TP HCM. (Ảnh: Xuân Trường).

Theo ông Mai Tiến Nam - Chuyên gia bất động sản công nghiệp, lợi thế lớn nhất của TP Đồng Nai không nằm ở từng công trình riêng lẻ mà ở khả năng kết nối đồng bộ giữa sân bay quốc tế, cảng biển, hệ thống cao tốc, đường sắt và các khu công nghiệp quy mô lớn.

"Khi toàn bộ hệ thống hạ tầng này được vận hành đồng bộ, Đồng Nai sẽ sở hữu lợi thế cạnh tranh mà rất ít địa phương trong khu vực có được. Đây sẽ là yếu tố quan trọng thu hút các dòng vốn đầu tư vào sản xuất công nghệ cao, logistics và các ngành dịch vụ hiện đại", ông Mai Tiến Nam nhận định.

Cơ hội lớn đi cùng những yêu cầu mới!

Theo các chuyên gia, hạ tầng hiện đại sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh ban đầu, nhưng chưa đủ để đưa TP Đồng Nai trở thành cực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, giá trị lớn nhất không còn nằm ở việc có nhiều nhà máy hay diện tích khu công nghiệp, mà ở khả năng giữ lại giá trị gia tăng thông qua các hoạt động logistics, tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các dịch vụ hỗ trợ chuỗi cung ứng.

TP Đồng Nai đang đứng trước "thời cơ vàng" để chuyển mình từ một trung tâm sản xuất trở thành trung tâm điều phối chuỗi cung ứng, logistics và các dịch vụ.

Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng TP Đồng Nai cần sớm chuyển từ tư duy phát triển dựa vào mở rộng không gian công nghiệp sang phát triển dựa trên chất lượng tăng trưởng, nâng cao năng suất và hình thành hệ sinh thái dịch vụ hiện đại.

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mở ra nhiều cơ chế, chính sách thuận lợi hơn trong quản lý, quy hoạch và thu hút nguồn lực. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự được hiện thực hóa khi đi cùng với cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, hiệu quả.

Ở góc độ phát triển dài hạn, TP Đồng Nai đang đứng trước "thời cơ vàng" để chuyển mình từ một trung tâm sản xuất trở thành trung tâm điều phối chuỗi cung ứng, logistics và các dịch vụ giá trị gia tăng của vùng Đông Nam Bộ.

Với nền tảng công nghiệp vững chắc, hệ thống hạ tầng chiến lược đang dần hoàn thiện cùng vị thế mới của một thành phố trực thuộc Trung ương, TP Đồng Nai có nhiều điều kiện để trở thành cực tăng trưởng mới của Việt Nam. Song, để hiện thực hóa khát vọng đó, thành phố cần một chiến lược phát triển dài hạn, không chỉ tập trung thu hút đầu tư mà còn hướng tới mục tiêu giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn cho nền kinh tế, tạo động lực tăng trưởng bền vững trong nhiều thập niên tới.

Đón đọc kỳ 2: Hạ tầng tỉ USD - "Bệ phóng" đưa TP Đồng Nai thành trung tâm logistics của vùng Đông Nam Bộ.