Tại Hà Nội, tình trạng lấn chiếm không gian công cộng không còn dừng lại ở vài chiếc ghế trà đá hay quán hàng rong mà đã biến tướng thành những “công trình” tạm bợ, lều lán dựng lên trên vỉa hè, không gian công cộng, thậm chí chiếm cả sân chơi, khu thể dục công cộng dành cho cộng đồng cư dân.
    |
 |
| Không gian công cộng tại Khu đô thị Nam Trung Yên (phường Yên Hòa) đang bị xâm phạm nghiêm trọng. Nhiều chung cư trong Khu đô thị này bị các hàng quán lấn chiếm bằng mái bạt chằng chịt, khung sắt tạm bợ. |
Ghi nhận của phóng viên Báo Bảo vệ pháp luật trên địa bàn phường Yên Hòa (TP Hà Nội), đặc biệt Khu đô thị Nam Trung Yên và các tuyến phố xung quanh cho thấy không ít vỉa hè, lòng đường, không gian công cộng bị “băm nát” làm nơi bán hàng quán, trà đá vỉa hè, bãi trông giữ xe.
    |
 |
| Chung cư B11B bị bủa vây bởi hàng quán, không gian công cộng bị thu hẹp. |
Thật khó có thể tưởng tượng giữa Thủ đô, Khu đô thị Nam Trung Yên như một bức tranh “tối màu” về văn minh đô thị, không gian công cộng đang bị “xẻ thịt” bởi các hàng quán, bãi trông giữ xe. Những mái bạt chằng chịt, khung sắt tạm bợ được dựng lên như một sự “hợp thức hóa” ngày này qua ngày khác.
Dọc tuyến phố Nguyễn Quốc Trị nằm trên địa bàn phường Yên Hòa, đặc biệt khu vực sau Tòa nhà Keangnam, dọc hai bên vỉa hè tuyến phố này bị chiếm dụng làm nơi bán hàng, kinh doanh sinh lợi riêng, trông giữ xe trái phép dưới lòng đường, trên vỉa hè.
Những hàng quán san sát chiếm hết vỉa hè của người đi bộ, còn lòng đường bị hai hàng xe đỗ hai bên chỉ còn một khoảng trống ở giữa để các phương tiện di chuyển qua tuyến phố này.
Đáng nói, Công ty TNHH Đầu tư thương mại và phát triển Tân Thành được Sở Xây dựng Hà Nội cấp phép trông giữ xe một bên lòng đường Nguyễn Quốc Trị (bên tòa nhà Keangnam) nhưng thực tế nhân viên của doanh nghiệp này lại trông giữ xe cả hai bên đường. Điều này khiến lòng đường tuyến phố này bị thu hẹp.
Không những thế, doanh nghiệp này còn tận dụng luôn vỉa hè đối diện điểm được cấp phép để trông giữ xe máy trên vỉa hè mà chưa được cơ quan chức năng cấp phép.
Ghi nhận của phóng viên cũng cho thấy, dưới chân nhiều tòa chung cư trong Khu đô thị Nam Trung Yên, không gian công cộng còn bị lấn chiếm làm nơi bán hàng, lợi ích công bị xâm hại nghiêm trọng.
Người dân sinh sống nơi đây thay vì được thụ hưởng môi trường sống thông thoáng, lại phải sống chung với cảnh nhếch nhác, bức bối và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Trong khi đó, không gian công cộng là yếu tố quan trọng tạo nên chất lượng sống đô thị nhưng lại đang bị bóp nghẹt từng ngày.
Đáng lo ngại hơn, việc dựng lều lán và tổ chức trông giữ xe tự phát còn kéo theo hàng loạt hệ lụy như: Nguy cơ cháy nổ từ hệ thống điện tạm bợ, mất an ninh trật tự, ô nhiễm môi trường do rác thải và nước thải không được xử lý.
Không dừng lại ở trà đá, hàng loạt hoạt động kinh doanh khác cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này: quán ăn, bãi trông giữ xe tự phát, cửa hàng “lấn sân” bằng biển quảng cáo, mái che… Tất cả tạo nên một bức tranh đô thị nhếch nhác, thiếu trật tự, trái ngược hoàn toàn với mục tiêu xây dựng một Thủ đô văn minh, hiện đại.
Đến đây dư luận cũng đặt ra vấn đề vì sao những vi phạm mang tính “hiển nhiên” như vậy lại có thể tồn tại trong thời gian dài? Phải chăng có sự buông lỏng quản lý, hay “khoảng trống” trong việc xử lý vi phạm? Khi lều lán mọc lên kiên cố qua ngày tháng, bãi xe hoạt động công khai, thì khó có thể nói đó chỉ là vi phạm nhỏ lẻ, tự phát.
Không gian công cộng không phải là tài sản vô chủ để ai cũng có thể tùy tiện chiếm dụng. Đó là tài sản chung, là quyền lợi của toàn xã hội. Việc để lều lán, hàng quán, bãi xe tự phát tồn tại không chỉ làm xấu đi diện mạo đô thị, mà còn làm xói mòn niềm tin vào sự nghiêm minh của pháp luật.
Nguyên nhân không chỉ nằm ở ý thức người dân mà còn ở sự buông lỏng quản lý, thiếu kiên quyết của chính quyền cơ sở. Ở nhiều nơi, việc xử lý vi phạm còn mang tính hình thức, “đánh trống bỏ dùi”, thậm chí có dấu hiệu làm ngơ, dung túng.
Lập lại trật tự đô thị không chỉ là câu chuyện của lực lượng chức năng, mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị và ý thức công dân. Một Hà Nội văn minh không thể được xây dựng trên những vỉa hè, không gian công cộng bị chiếm dụng và những quy định bị xem nhẹ.
Đã đến lúc cần một cách tiếp cận quyết liệt hơn, đó là không chỉ dừng ở việc xử lý phần ngọn, mà phải truy rõ trách nhiệm quản lý, xử lý dứt điểm và duy trì kiểm tra thường xuyên.
Một Hà Nội đáng sống không thể tồn tại những khoảng không gian công cộng bị chiếm dụng một cách ngang nhiên. Trả lại không gian chung cho cộng đồng, đó không chỉ là yêu cầu về mỹ quan, mà còn là thước đo của một đô thị văn minh và kỷ cương.
    |
 |
| Dù chỉ được cấp phép một bên phố Nguyễn Quốc Trị và chiều dài nhất định nhưng doanh nghiệp được Sở Xây dựng Hà Nội cấp phép trông giữ xe lại "vươn vòi" sang cả bên kia đường và vỉa hẻ. |
    |
 |
| Vỉa hè phố Nguyễn Quốc Trị. đoạn sau tòa nhà Keangnam bị lấn chiếm làm nơi trông giữ xe trái phép. |
    |
 |
| Hàng quán "mọc" trên vỉa hè phố Nguyễn Quốc Trị. |
    |
 |
| Đầu phố Nguyễn Quốc Trị và Mạc Thái Tổ, lều bạt che kín cả biển tên phố. |
    |
 |
| Khu đô thị Nam Trung Yên nằm bên phố Nguyễn Chánh sầm uất và đắt đỏ lại xuất hiện với một diện mạo không thể nhếch nhác hơn bởi các hàng quán lấn chiếm không gian công cộng. |
    |
 |
| Buông lỏng quản lý dẫn đến lợi ích công bị xâm hại nghiêm trọng, hàng quán mọc san sát, bủa vây nhiều chung cư trong khu đô thị này. |
    |
 |
| Ghế đá khu vực công cộng dưới chung cư A6A Khu đô thị Nam Trung Yên bị bủa vây. |
    |
 |
| Không gian công cộng bị "băm nát". |
    |
 |
| Không ít người dân sống khu đô thị này bày tỏ sự ngán ngẩm vì chất lượng sống bị ảnh hưởng. |
    |
 |
| Những hàng quán được dựng lên bằng khung sắt tạm bợ, căng lều bạt rất mất mỹ quan. |
    |
 |
| Khu vực thể thao công cộng cũng sắp phải nhường chỗ cho hàng quán lấn chiếm. |
    |
 |
| Nằm ngay mặt phố Mạc Thái Tông và Đinh Núp, chung cư B11B, B11C với những hình ảnh nhếch nhác bởi hàng quán. |
    |
 |
| Lối vào chung cư phải nhường chỗ cho hàng quán. |
    |
 |
| Không chỉ bên ngoài mà bên trong khu vực vỉa hè, sân chơi, không gian công cộng chung cư cũng bị chiếm dụng sinh lợi riêng. |
    |
 |
| "Bức tranh" khu đô thị Nam Trung Yên ngày càng tối màu bởi sự buông lỏng quản lý. |
    |
 |
| Không gian công cộng cho trẻ vui chơi cũng bị lấn chiếm. |
    |
 |
| Nước thải từ các hàng quán vô tư xả trên vỉa hè. |
    |
 |
| Sở Xây dựng Hà Nội cấp phép cho các doanh nghiệp được trông xe dưới lòng đường nhưng các đơn vị này có làm đúng giấy phép hay không lại không thuộc trách nhiệm của Sở. |
    |
 |
| Công ty TNHH Đầu tư thương mại và phát triển Tân Thành được Sở Xây dựng Hà Nội cấp phép tạm thời trông giữ phương tiện tại giải phân cách B7, B8 (Khu đô thị Nam Trung Yên) để trông giữ xe nhưng đơn vị này tự ý quây hàng rào kín mít cả không gian công cộng. |
    |
 |
| Một bãi trông giữ xe khác cũng được Sở Xây dựng Hà Nội cấp phép cũng quây kín bằng rào sắt, tôn trên không gian công cộng. |
    |
 |
| Số 112 phố Nguyễn Chánh (phường Yên Hòa) dưới chân một dự án cũng được tận dụng cả vỉa hè để dựng khung, lợp mái tôn làm nơi bán xe, kinh doanh. |
|
Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc “Thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công” có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.
Nghị quyết xác định rõ hai nhóm đối tượng trọng tâm mà VKSND được trao quyền khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ, gồm: Nhóm dễ bị tổn thương: Trẻ em; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự; Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Nhóm lợi ích công cần được bảo vệ: Đầu tư công; Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác; Môi trường, hệ sinh thái; Di sản văn hóa; An toàn thực phẩm, dược phẩm; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Các bài viết liên quan Nghị quyết 205 được đăng tải tại: https://baovephapluat.vn/vien-kiem-sat-nhan-dan-bao-ve-loi-ich-cong-nguoi-yeu-the
|