Đắk Lắk chuyển từ “chuỗi” sang “hệ sinh thái” để sầu riêng vươn xa

Trong khuôn khổ Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026, UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức diễn đàn “Kết nối sản xuất, tiêu thụ sầu riêng – Hệ sinh thái sầu riêng bền vững”.

Lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại diễn đàn

Diễn đàn tập trung nhận diện những điểm nghẽn trong sản xuất, kiểm soát chất lượng, chế biến, logistics và xuất khẩu, qua đó tìm giải pháp tổ chức lại ngành hàng theo hướng nâng cao giá trị và phát triển bền vững.

Tỉnh Đắk Lắk hiện có khoảng 44.000 ha sầu riêng, sản lượng năm 2026 dự kiến khoảng 500.000 tấn. Quy mô sản xuất tăng nhanh đang đặt ra yêu cầu không chỉ mở rộng diện tích, sản lượng mà phải tổ chức lại sản xuất, củng cố liên kết và kiểm soát chặt chất lượng. Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ chủ lực, chiếm khoảng 70% sản lượng sầu riêng dự kiến của tỉnh.

Tiến sĩ Trần Ngọc Thanh, Viện trưởng Viện Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Tây Nguyên, Trường Đại học Đông Á cho rằng, muốn ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững, trước hết phải làm cho các mối liên kết đi vào thực chất.

Đại diện doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng của Đắk Lắk cho rằng, địa phương cần đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước.

“Hiện nay, chúng ta cũng phải thừa nhận rằng đã có liên kết nhưng độ chặt chẽ chưa cao giữa các nhà khoa học, nhà nước và người nông dân. Nhà nước cũng đã có nhiều nỗ lực để tạo kết nối trong chuỗi đó, nhưng thực chất vẫn chưa thật sự chặt chẽ. Do đó, chúng ta thấy chất lượng sản phẩm hiện tại vẫn còn vấn đề và cần tiếp tục làm cho chuỗi này gắn kết thực tế hơn nữa, chứ không chỉ dừng lại ở các hướng dẫn hay chính sách trên lý thuyết mà phải đi vào thực tiễn”, Tiến sĩ Trần Ngọc Thanh nhấn mạnh.

Từ góc nhìn tổ chức toàn ngành, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho rằng, đã đến lúc Đắk Lắk cần chuyển từ tư duy “chuỗi ngành hàng” sang “hệ sinh thái ngành hàng” sầu riêng. Nếu chuỗi ngành hàng chủ yếu tập trung vào quan hệ giữa nông dân và doanh nghiệp trong từng mùa vụ, thì hệ sinh thái phải có sự tham gia của nhiều chủ thể, từ nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học, chuyên gia thị trường đến ngân hàng, bảo hiểm và chính quyền. Trong đó, chính quyền giữ vai trò kết nối, dẫn dắt các chủ thể cùng hướng tới mục tiêu chung là xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk.

Tỉnh Đắk Lắk hiện có khoảng 44.000 ha sầu riêng, sản lượng năm 2026 dự kiến khoảng 500.000 tấn.

“Vai trò của chính quyền từ cấp xã trở lên tới cấp tỉnh là kết nối những thành phần ở trong hệ sinh thái đó, để hiểu được chúng ta hoạt động vì một sứ mệnh chung là tạo ra thương hiệu sầu riêng Đắk Lắk và sầu riêng Việt Nam. Do đó, chuyển từ tư duy chuỗi ngành hàng sang tư duy hệ sinh thái ngành hàng, đó là một bước ngoặt. Từ chủ thể cốt lõi, trung tâm của hệ sinh thái ngành hàng đó là chính quyền và ngành chuyên môn, sẽ tác động ra tất cả thành phần khác, đưa các thành phần khác vào một quỹ đạo chung để làm sao 5 năm nữa ngành hàng sầu riêng của chúng ta phát triển bền vững”, ông Lê Minh Hoan chia sẻ.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại diễn đàn.

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Chánh Thu cho rằng, Đắk Lắk cần đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước. Đây là giải pháp góp phần giảm áp lực tiêu thụ khi sản lượng tăng cao, đồng thời gia tăng giá trị cho ngành hàng.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho hay, trước áp lực tăng trưởng nóng, ngành sầu riêng cần chuyển mạnh từ tư duy mùa vụ sang tư duy ngành hàng, từ chạy theo sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và xây dựng thương hiệu uy tín quốc gia. Một nhiệm vụ cấp bách là triển khai hiệu quả Nghị quyết số 36 của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phân cấp gắn với trách nhiệm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao Đắk Lắk đã chủ động triển khai chiến dịch cao điểm 300 ngày đêm số hóa, chuẩn hóa dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kết nối hệ thống truy xuất nguồn gốc, tạo nền tảng để ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững./.