    |
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Chiều 23/9, tiếp tục chương trình của Phiên họp thứ 6, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Theo Tờ trình của Chính phủ, sau 13 năm thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã bộc lộ những hạn chế, bất cập trước tình hình vi phạm hành chính và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với chủ trương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và chuyển đổi số, việc sửa đổi toàn diện Luật là cần thiết.
Dự thảo Luật gồm 6 phần, 128 điều, quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính. Nội dung sửa đổi tập trung vào thời hiệu, mức phạt, quy trình xử phạt, thi hành quyết định xử phạt, biện pháp cưỡng chế và thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính.
Đề xuất nâng mức phạt tối đa lên 3 tỉ đồng đối với tổ chức, 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân
Một trong những đề xuất đáng chú ý là nâng thời hiệu xử phạt tối đa từ 2 năm lên 3 năm và giao Chính phủ quy định cụ thể theo từng lĩnh vực.
Dự thảo cũng đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỉ đồng lên 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỉ đồng lên 3 tỉ đồng đối với tổ chức; đồng thời giao Chính phủ quy định mức phạt tối đa trong từng lĩnh vực. Các quy định về đối tượng bị xử lý, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và trường hợp được miễn trách nhiệm về vi phạm hành chính cũng được sửa đổi, bổ sung.
|
 |
| Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Quy trình xử phạt được thiết kế cụ thể, rõ ràng hơn, cắt giảm một số thủ tục không cần thiết và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, hướng tới xử phạt hoàn toàn trên môi trường điện tử. Dự thảo cho phép xử phạt không lập biên bản đối với vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ.
Đối với việc thi hành quyết định xử phạt, dự thảo sửa đổi điều kiện hoãn, giảm, miễn và nộp tiền phạt nhiều lần theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm; bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả.
Để nâng cao hiệu quả chấp hành quyết định xử phạt, Chính phủ đề xuất bổ sung một số biện pháp cưỡng chế như tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký hoặc cấp giấy phép điều khiển phương tiện.
Đối với vi phạm trên môi trường điện tử, dự thảo cho phép ngừng cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc áp dụng biện pháp kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân không chấp hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Dự thảo còn bổ sung một số trường hợp tạm giữ người theo thủ tục hành chính, kéo dài thời hạn tạm giữ trong trường hợp cần thiết; bỏ yêu cầu ra quyết định tạm giữ, quyết định trả lại tang vật, phương tiện mà chỉ cần lập biên bản. Thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện cũng được đề xuất kéo dài đến khi ra quyết định xử phạt hoặc quyết định được thi hành xong.
Một nội dung khác là bố trí một phần khoản tiền thu từ xử phạt sau khi nộp ngân sách nhà nước để hỗ trợ hoạt động xử phạt, áp dụng biện pháp xử lý hành chính và quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Nếu quy định mức phạt tiền quá cao, không phù hợp thì sẽ không phát huy được hiệu quả
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, các quy định trong dự thảo Luật cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, phù hợp với yêu cầu thể chế hóa quy định của Hiến pháp về quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân.
|
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Bên cạnh đó, một số ý kiến cho rằng, dự thảo Luật có nhiều vấn đề liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân nên cần tiếp tục được rà soát thận trọng, kỹ lưỡng để quy định cụ thể ngay trong Luật, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội mà không giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm nguyên tắc đã được xác định tại khoản 2 Điều 14 của Hiến pháp.
Quan điểm thẩm tra của UBPLTP về một số nội dung của dự thảo Luật cụ thể như sau:
Về việc không quy định cụ thể về các cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính: ngày 3/9/2026, UBTVQH đã có văn bản số 229/UBTVQH16-PLTP đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong quá trình xây dựng các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) tuân thủ nguyên tắc phải quy định chi tiết ngay trong luật, pháp lệnh, nghị quyết và xác định cụ thể tên Bộ, ngành, cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính đối với các nội dung liên quan đến quyền con người, quyền công dân, quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, trình tự tố tụng, thực hiện các khuyến nghị, cam kết, thỏa thuận quốc tế hoặc vấn đề khác được xác định là cơ bản, quan trọng thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội. Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo Chính phủ thực hiện theo đúng yêu cầu của UBTVQH.
Về việc bổ sung vào dự thảo Luật một số biện pháp cưỡng chế: Qua rà soát, Thường trực UBPLTP nhận thấy một số biện pháp cưỡng chế mới được đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân là các biện pháp có mục đích nhằm đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm chứ không thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.
Biện pháp tạm dừng đăng kiểm phương tiện, tạm dừng đăng ký phương tiện, tạm dừng cấp giấy phép điều khiển phương tiện chỉ nhằm vào phương tiện, tài sản thay vì cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm là giải pháp chưa thật sự có tính căn cơ, toàn diện. Do đó, đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định này của dự thảo Luật để bảo đảm tính phù hợp, khả thi.
Về việc chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc: Thường trực UBPLTP cho rằng, việc dự thảo Luật chỉ đề xuất chuyển giao thẩm quyền áp dụng cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đối với 2 trong 3 biện pháp xử lý hành chính có tính chất hạn chế quyền tự do của công dân, trong khi biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng thì vẫn giữ thẩm quyền áp dụng của Tòa án nhân dân là chưa bảo đảm tính nhất quán về chủ trương, chính sách, chưa thật sự phát huy tinh thần và kết quả đạt được của công cuộc cải cách tư pháp trong thời gian vừa qua.
Do đó, trường hợp cơ quan soạn thảo cho rằng trình tự, thủ tục để TAND quyết định việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính còn phức tạp, kéo dài, chưa phù hợp với yêu cầu thực tiễn thì có thể nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các quy định của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND cho phù hợp thay vì đề xuất sửa đổi thẩm quyền áp dụng trong các luật có liên quan.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Về việc nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính (từ 1 năm đến 2 năm theo Luật hiện hành lên 1 đến 3 năm): Thường trực UBPLTP cho rằng, để bảo đảm nguyên tắc “Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời…” và “Việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng…”, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, có sự phân hóa cụ thể đối với những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu xử phạt để quy định một cách phù hợp tại Nghị định hướng dẫn thi hành Luật.
Về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử: Thường trực UBPLTP cho rằng, việc bổ sung quy định này là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, có các giải pháp phù hợp để người vi phạm biết được thông tin về hành vi vi phạm của mình, bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện… của người vi phạm tránh việc người vi phạm vừa phải thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử, vừa phải làm việc trực tiếp với cơ quan, người có thẩm quyền.
Về việc nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính (từ 1 tỉ đồng lên 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỉ đồng lên 3 tỉ đồng đối với tổ chức): Thường trực UBPLTP cho rằng, nếu quy định mức phạt tiền quá cao, không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của đa số cá nhân và doanh nghiệp thì sẽ không phát huy được hiệu quả.
Do đó, bên cạnh phương án tăng mức phạt tiền thì cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…), đồng thời cần nghiên cứu, tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, hạn chế việc tăng mức phạt tiền quá cao.
Về việc không quy định về mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực ở trong dự thảo Luật mà giao Chính phủ cụ thể: Thường trực UBPLTP nhận thấy, Luật hiện hành quy định cụ thể mức phạt tối đa đối với từng lĩnh vực để tạo cơ sở cho Chính phủ quy định khung tiền phạt hoặc mức phạt tiền cụ thể đối với các hành vi vi phạm trong các Nghị định vừa bảo đảm tính linh hoạt, vừa tạo “mức trần” cần thiết để các quy định của Luật được áp dụng ổn định, thống nhất.
Việc quy định cụ thể trong dự thảo Luật về mức phạt tối đa đối với từng lĩnh vực cũng là thể hiện đúng thẩm quyền của Quốc hội trong việc quy định cụ thể các nội dung liên quan đến quyền con người, quyền, nghĩa vụ của công dân. Do đó, đề nghị cân nhắc, giữ như quy định của Luật hiện hành về vấn đề này.