    |
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, sáng 24/9, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).
Bổ sung nguyên tắc về việc thực hiện dân chủ trên nền tảng số
Trình bày Tờ trình tóm tắt Dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, Dự thảo luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn theo quy định tại khoản 2 Điều 26, điểm b khoản 1 Điều 50 và Điều 51 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, ngoài việc kế thừa các chính sách của Luật hiện hành, dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) tập trung quy phạm hóa 3 chính sách cơ bản:
|
 |
| Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà trình bày Tờ trình. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Chính sách 1: Bảo đảm thực hiện dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương, pháp quyền.
Chính sách 2: Đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ ở cơ sở, đổi mới phương thức thực hiện thích ứng không gian số, dữ liệu mở, bảo đảm công khai, minh bạch.
Chính sách 3: Hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ nêu rõ, mục đích ban hành, quan điểm xây dựng dự thảo luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ, thống nhất chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở và phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".
|
 |
| Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà (bên phải) tham dự Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Mở rộng dân chủ ở cơ sở phải trên nguyên tắc kết hợp dân chủ - kỷ cương - pháp quyền; xây dựng không gian dân chủ số quốc gia với các nền tảng dữ liệu và quy trình số, tạo cơ chế, điều kiện thuận lợi để Nhân dân tham gia góp ý, hiến kế, giám sát, phản biện và đánh giá hoạt động của cơ quan nhà nước; hoàn thiện các mô hình thực hiện dân chủ hiệu quả gắn với tự quản, tự chủ ở cộng đồng.
Bố cục dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) gồm 6 chương, 61 điều. So với Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022 (được sửa đổi bổ sung năm 2025), dự thảo Luật đã giảm số điều từ 91 điều xuống còn 61 điều (giảm 30 điều); sửa đổi theo hướng bổ sung nguyên tắc về thực hiện dân chủ ở cơ sở; việc thực hiện dân chủ trên nền tảng số, gộp một số điều có cùng nội dung điều chỉnh, giao Chính phủ quy định chi tiết.
Cần bảo đảm phương thức điện tử không làm hạn chế cơ hội tham gia thực hiện quyền dân chủ của Nhân dân
Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến thẩm tra sơ bộ nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga cho biết, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới, khắc phục vướng mắc và hoàn thiện cơ chế thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân.
|
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga trình bày Báo cáo thẩm tra. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Về phạm vi sửa đổi và bố cục của dự thảo Luật, dự thảo giảm từ 91 xuống 61 điều, đồng thời bổ sung, sửa đổi các cơ chế về dân chủ trên nền tảng số, tham gia ý kiến, giám sát, Ban Thanh tra nhân dân và doanh nghiệp nhà nước. Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị tiếp tục rà soát nội dung sửa đổi, bổ sung và các cơ chế mới, bảo đảm có cơ sở thực tiễn, đánh giá tác động, tính khả thi và phù hợp với trình tự, thủ tục rút gọn.
Về bảo đảm thực hiện dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương, pháp quyền, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cơ bản tán thành định hướng của dự thảo, đồng thời đề nghị tập trung làm rõ một số vấn đề:
Về quyền và nghĩa vụ của công dân, Cơ quan soạn thảo cần quy định rõ cơ chế phản hồi, tiếp thu, giải trình; việc chấp hành quyết định của cộng đồng phải trong phạm vi đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục và không trái pháp luật, không hạn chế quyền kiến nghị, phản ánh.
Đối với việc lấy ý kiến Nhân dân, Cơ quan soạn thảo cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền quyết định trong tiếp thu, giải trình và phản hồi; đồng thời xác định rõ cách tính “trên 50% Nhân dân” khi lấy ý kiến bằng nhiều hình thức.
Về quyền tự quản và quyết định của cộng đồng dân cư, cần làm rõ giá trị bắt buộc, đối tượng và phạm vi quyết định; đối với sáng kiến của công dân, làm rõ cách xác định 10% số hộ gia đình đồng thuận, bảo đảm tính khả thi và sáng kiến có điều kiện được xem xét.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Về đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ, thích ứng với không gian số, dữ liệu mở và bảo đảm công khai, minh bạch, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cơ bản tán thành định hướng đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ, đồng thời đề nghị cân nhắc thêm một số nội dung:
Đối với quy định về thực hiện dân chủ trên nền tảng số, cần bảo đảm phương thức điện tử không làm hạn chế cơ hội tham gia của người khó tiếp cận công nghệ hoặc hạ tầng số; đồng thời làm rõ nguyên tắc kết hợp giữa trực tiếp và điện tử, nhất là trong lấy ý kiến, biểu quyết của cộng đồng dân cư, bảo đảm bình đẳng trong thực hiện quyền dân chủ.
Về mối quan hệ giữa các phương thức, việc lựa chọn hình thức cần phù hợp với tính chất, phạm vi, mức độ tác động của vấn đề và khả năng tiếp cận của người dân, nhất là đối với vấn đề tác động lớn đến quyền, lợi ích của Nhân dân. Đồng thời, cần quy định rõ cách tổng hợp, xác định kết quả khi sử dụng nhiều hình thức, nhất là cách xác định “ý kiến của đa số Nhân dân” tại Điều 18, tránh trùng lặp và bảo đảm thống nhất, minh bạch.
|
 |
| Toàn cảnh Phiên họp. Ảnh: CTTĐT Quốc hội |
Về hoàn thiện cơ chế thực hiện dân chủ ở cơ sở và trách nhiệm kiểm tra, giám sát, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cơ bản tán thành việc hoàn thiện cơ chế giám sát, đồng thời đề nghị tập trung vào một số vấn đề:
Về phạm vi, giới hạn giám sát của Nhân dân, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị Cơ quan soạn thảo cần xác định rõ giám sát chủ yếu là theo dõi, tiếp cận thông tin, phát hiện, phản ánh, kiến nghị và theo dõi xử lý, không thay thế chức năng thanh tra, kiểm tra, điều tra, xác minh của cơ quan có thẩm quyền. Đối với dấu hiệu vi phạm, cần quy định rõ cơ chế chuyển thông tin, trách nhiệm tiếp nhận, thời hạn xử lý và phản hồi kết quả.
Về Ban Thanh tra nhân dân, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị Cơ quan soạn thảo cần làm rõ phạm vi “xem xét, xác minh” và quyền yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu, bảo đảm phục vụ giám sát, phát hiện, kiến nghị mà không làm phát sinh thẩm quyền thanh tra, điều tra, xử lý vi phạm. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm xử lý, chuyển cơ quan có thẩm quyền và thông báo kết quả đối với kiến nghị không thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã…
Về trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc, Công đoàn, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng, Điều 59 cần phân định rõ phạm vi trách nhiệm và cơ chế phối hợp, nhất là trong tiếp nhận, tổng hợp, chuyển và theo dõi kiến nghị, phản ánh; đồng thời xác định rõ trách nhiệm xử lý, phản hồi, bảo đảm không chồng chéo và theo dõi đến khi có kết quả…