Nâng cao chất lượng kiểm sát giải quyết án hình sự

Hội nghị có sự tham dự và chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Quang Dũng - Phó Viện trưởng VKSND tối cao. Tham dự hội nghị còn có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc VKSND tối cao gồm: Vụ 7, 14, 15, Văn phòng và Thanh tra VKSND tối cao, đại diện lãnh đạo Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội (Viện Phúc thẩm 1), Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP Hồ Chí Minh (Viện Phúc thẩm 3), Tòa Phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng, đại diện lãnh đạo VKSND các tỉnh, thành phố.

Về phía Viện phúc thẩm 2 có đồng chí Phạm Văn Cần – Viện trưởng Viện Phúc thẩm 2, các đồng chí Phó Viện trưởng Viện Phúc thẩm 2 cùng toàn thể Kiểm sát viên, công chức Viện Phúc thẩm 2. Hội nghị còn được kết nối trực tuyến đến điểm cầu của 7 VKSND cấp tỉnh và 72 VKSND cấp khu vực.

Toàn cảnh hội nghị. (Ảnh: LT)

Hội nghị với hai nội dung chuyên đề có ý nghĩa thiết thực đối với công tác công tố, kiểm sát xét xử án hình sự gồm chuyên đề “Xác định trách nhiệm của Viện kiểm sát khi bản án hình sự của Tòa án sơ thẩm bị sửa, hủy và kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát không được Tòa án chấp nhận tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên” và chuyên đề “Rút kinh nghiệm thông qua các quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao trong lĩnh vực án hình sự”.

Phát biểu khai mạc hội nghị, đồng chí Phạm Văn Cần – Viện trưởng Viện Phúc thẩm 2 cho biết, nhiệm vụ công tố và kiểm sát xét xử án hình sự trong tình hình hiện nay đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với mỗi Kiểm sát viên. Chất lượng của một bản án không chỉ phụ thuộc vào kết quả xét xử của Tòa án mà còn gắn chặt với chất lượng công tác công tố và kiểm sát của Viện kiểm sát.

Các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: LT)

“Thông qua 15 quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao, cần tập trung nhận diện những sai sót trong việc đánh giá chứng cứ, xác định tội danh, áp dụng pháp luật, quyết định hình phạt, xử lý vật chứng, trách nhiệm dân sự và các vấn đề tố tụng khác. Đặc biệt, cần chú trọng những vấn đề mà Hội đồng Thẩm phán đã chỉ ra là nguyên nhân dẫn đến việc bản án, quyết định của Tòa án cấp dưới bị hủy hoặc sửa. Đây được xem là là nguồn án lệ, nguồn dữ liệu nghiệp vụ có giá trị cao để nâng cao chất lượng công tác công tố và kiểm sát xét xử.

Đối với những trường hợp bản án sơ thẩm bị sửa, hủy mà Viện kiểm sát có trách nhiệm, vấn đề đặt ra không chỉ là “ai chịu trách nhiệm”, mà quan trọng hơn là phải làm rõ “vì sao xảy ra sai sót, sai sót phát sinh ở khâu nào, đã được phát hiện hay chưa, tại sao không phát hiện và biện pháp nào để không lặp lại”. Đây cũng chính là tinh thần mà Viện Phúc thẩm 2 muốn đặt ra tại hội nghị lần này, xác định trách nhiệm phải đi đôi với rút kinh nghiệm; rút kinh nghiệm phải đi đôi với khắc phục; khắc phục phải hướng tới nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử.

Các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: LT)

Bên cạnh đó, đối với kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát không được Tòa án chấp nhận, chúng ta cũng cần có cách nhìn khách quan, cầu thị và khoa học. Không nên coi việc kháng nghị không được chấp nhận đơn thuần là một chỉ tiêu không đạt, mà phải xem đây là một nguồn thông tin nghiệp vụ quan trọng để đánh giá chất lượng công tác kháng nghị.” – Đồng chí Phạm Văn Cần chia sẻ.

Tại hội nghị, đồng chí Quách Đức Dũng - Khối trưởng Khối nghiệp vụ 1 Viện phúc thẩm 2 đã trình bày chuyên đề “Rút kinh nghiệm thông qua các quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao trong lĩnh vực án hình sự”.

Đồng chí Phạm Văn Cần – Viện trưởng Viện Phúc thẩm 2 phát biểu khai mạc hội nghị. (Ảnh: LT)

Chuyên đề tập trung phân tích 15 quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao giai đoạn từ ngày 1/12/2021 đến ngày 31/12/2025, nhận diện các vi phạm, các vấn đề cần rút kinh ngiệm thông qua các vụ án bị Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao tuyên hủy án, chỉ ra những hạn chế, thiếu sót trong công tác kiểm sát, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm, đồng thời đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát nhằm hạn chế án bị huỷ, sửa do có trách nhiệm của Viện kiểm sát.

Theo báo cáo chuyên đề, thời gian qua, Viện cấp cao 2 và Viện phúc thẩm 2 đã chú trọng thực hiện chặt chẽ việc kiểm sát các bản án đã có hiệu lực của Toà án cấp tỉnh và Toà án ngang cấp, đã kịp thời phát hiện nhiều vi phạm để báo cáo Viện trưởng VKSND tối cao xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm.

Đồng chí Nguyễn Văn Nguyên - Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Khánh Hòa góp ý tại Hội nghị. (Ảnh: LT)

Từ 1/1/2021 đến 30/3/2026, đơn vị đã báo cáo, đề nghị Viện trưởng VKSND tối cao xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với 71 vụ án, VKSND tối cao đã trả lời 58 vụ/71 vụ. Trong đó, Viện trưởng VKSND tối cao đã kháng nghị đối với 5 vụ, Chánh án TAND tối cao kháng nghị 1 vụ, trả lời không kháng nghị 52 vụ.

Đối với các bản án hình sự có hiệu lực trong khu vực đã bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao đã xét xử 19 vụ/28 vụ (trong đó có 12 vụ do Viện trưởng VKSND tối cao kháng nghị), đã chấp nhận kháng nghị 17 vụ (trong đó có 10 do Viện trưởng VKSND tối cao kháng nghị).

Đồng chí Nguyễn Cao Cường - Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Ngãi góp ý tại Hội nghị. (Ảnh: LT)

Đồng thời, đồng chí Đoàn Minh Lộc - Khối nghiệp vụ 1 Viện phúc thẩm 2 đã trình bày chuyên đề “Xác định trách nhiệm của Viện kiểm sát khi bản án hình sự của Tòa án sơ thẩm bị sửa, hủy và kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát không được Tòa án chấp nhận tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên”.

Theo đó, toàn ngành Kiểm sát nói chung, các VKSND khu vực miền Trung - Tây Nguyên nói riêng đã quán triệt nghiêm túc, thực hiện có hiệu quả các Chỉ thị của Ngành về công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết vụ án hình sự, tỉ lệ kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm, kháng nghị phúc thẩm các vụ án hình sự tăng lên về số lượng, tỉ lệ được TAND chấp nhận đạt tỉ lệ cao. Tuy nhiên, trong công tác của các VKSND khu vực miền Trung - Tây Nguyên vẫn còn những hạn chế nhất định, vẫn còn tình trạng nhiều bản án của Tòa án cấp sơ thẩm bị cấp phúc thẩm hủy, sửa trong đó có trách nhiệm của Viện kiểm sát, nhiều kháng nghị phúc thẩm không được Tòa án chấp nhận, nhưng chưa có sự thống nhất trong việc xác định trách nhiệm của Viện kiểm sát để đánh giá kết quả công tác.

Đồng chí Trần Hoài Nam - Viện trưởng VKSND TP Đà Nẵng trình bày tham luận tại Hội nghị. (Ảnh: LT)

Báo cáo cũng đã lựa chọn nhiều vụ án điển hình để phân tích, chỉ ra ác dạng vi phạm dẫn đến bản án sơ thẩm bị Tòa án hủy, sửa, kháng nghị của Viện kiểm sát không được chấp nhận có trách nhiệm của Viện kiểm sát, nguyên nhân và giải pháp khắc phục; xác định trách nhiệm của Viện kiểm sát khi bản án sơ thẩm bị hủy, sửa, kháng nghị của Viện kiểm sát không được chấp nhận, thẩm quyền đánh giá trách nhiệm của Viện kiểm sát.

Đồng chí Hoàng Thị Quỳnh Chi - Kiểm sát viên VKSND tối cao phát biểu tại Hội nghị.

Tại phần thảo luận, các đại đã tập trung thảo luận, làm rõ thực trạng và nguyên nhân các bản án hình sự sơ thẩm bị sửa, hủy có trách nhiệm của Viện kiểm sát, phân biệt rõ nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan, trách nhiệm của từng cấp kiểm sát, từng cá nhân, từng khâu công tác. Đánh giá thực chất chất lượng kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát, làm rõ nguyên nhân những kháng nghị không được Tòa án chấp nhận và những bài học kinh nghiệm trong việc phát hiện vi phạm, đánh giá chứng cứ, lựa chọn căn cứ và xây dựng nội dung kháng nghị. Đồng thời từ các quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao, lựa chọn những vấn đề thiết thực, thường gặp để thống nhất nhận thức và phương pháp giải quyết, tránh việc rút kinh nghiệm chung chung, hình thức. Xác định rõ hơn vai trò của Viện Phúc thẩm trong việc kiểm tra, phát hiện, tổng hợp và rút kinh nghiệm đối với những vụ án có bản án bị sửa, hủy hoặc kháng nghị không được chấp nhận, qua đó nâng cao chất lượng công tác của toàn khu vực.

Phát biểu bế mạc hội nghị, đồng chí Nguyễn Quang Dũng - Phó Viện trưởng VKSND tối cao đánh giá cao các ý kiến tham luận tâm huyết, trách nhiệm của các đơn vị. Đồng chí nhấn mạnh, việc xây dựng 2 chuyên đề và tổ chức hội nghị hôm nay là hết sức cần thiết. Đây là dịp quan trọng để các đơn vị trao đổi kinh nghiệm, nhận diện vi phạm và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết án hình sự.

Đồng chí Nguyễn Quang Dũng - Phó Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu tại hội nghị.

Đồng chí Phó Viện trưởng VKSND tối cao yêu cầu lãnh đạo các đơn vị tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm chỉ đạo của Viện trưởng VKSND tối cao; phát huy vai trò trách nhiệm trong quản lý, chỉ đạo, điều hành; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ đồng thời tiếp tục nghiên cứu những tài liệu, tham luận đã được trình bày tại hội nghị hôm nay. Tăng cường trách nhiệm của lãnh đạo, Kiểm sát viên, công chức trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết vụ án hình sự, nhất là trong việc đề xuất, quyết định quan điểm giải quyết vụ án và quyết định kháng nghị phúc thẩm. Xác định trách nhiệm của Viện kiểm sát phải chính xác, đầy đủ, khách quan, đúng quy định của pháp luật, phù hợp với thực tiễn công tác, nghiêm túc, công bằng, bảo đảm nhân văn, chủ yếu để rút kinh nghiệm, thống nhất nhận thức, nâng cao năng lực, trách nhiệm của lãnh đạo, Kiểm sát viên, công chức, đáp ứng yêu cầu công tác.