Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công, cùng Chỉ thị số 04-CT/TU ngày 30/12/2025 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 - Hà Nội đã chủ động phát hiện, xác minh, kiến nghị và phối hợp với chính quyền địa phương bảo vệ quyền được khai sinh cho nhiều trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, góp phần bảo đảm quyền con người ngay từ những bước đầu của cuộc đời.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 đã tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau về các trường hợp trẻ em chưa được đăng ký khai sinh. Một trường hợp được phát hiện trong quá trình lấy lời khai đối với chị T.T.T.L (sinh năm 1996, trú tại thôn Tự Khoát, xã Thanh Trì, thành phố Hà Nội) về hành vi mua bán trái phép chất ma túy. Qua đó, Viện kiểm sát xác định con của chị là cháu L.G.A, sinh ngày 04/3/2026, từ khi chào đời vẫn chưa được đăng ký khai sinh.
Bên cạnh đó, thông qua công tác tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về vụ việc dân sự công ích, Viện kiểm sát tiếp nhận đề nghị của ông N.Đ.L. (sinh năm 1949, trú tại cụm 9 Vĩnh Ninh, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội) về việc hỗ trợ thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho hai cháu N.K.V., sinh ngày 08/5/2023 và N.K.L., sinh ngày 25/11/2025 theo Giấy chứng sinh nhưng đến thời điểm đó vẫn chưa được đăng ký khai sinh theo quy định của pháp luật.
Qua xác minh tại cơ quan công an, cơ sở y tế và chính quyền địa phương, Viện kiểm sát xác định các cháu đều chưa có thông tin đăng ký khai sinh, chưa được cập nhật hộ tịch, chưa có thông tin cư trú và chưa được cấp số định danh cá nhân. Việc chậm đăng ký khai sinh kéo dài đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc bảo đảm các quyền nhân thân cơ bản của trẻ em như quyền được xác lập nhân thân, quyền học tập, chăm sóc y tế, hưởng chính sách an sinh xã hội và các quyền, lợi ích hợp pháp khác.
    |
 |
| Đại diện VKSND khu vực 11 - Hà Nội cùng UBND xã Đại Thanh trao Giấy khai sinh cho gia đình cháu A. |
Xác định đây là những trường hợp trẻ em thuộc nhóm dễ bị tổn thương cần được bảo vệ theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 đã khẩn trương thành lập tổ xác minh, thu thập tài liệu, làm việc với Công an xã Ngọc Hồi, Bệnh viện Nông nghiệp I, Ủy ban nhân dân xã Thanh Trì và Ủy ban nhân dân xã Đại Thanh để làm rõ nguyên nhân. Trên cơ sở đó, Viện kiểm sát ban hành các văn bản kiến nghị, yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã chỉ đạo kiểm tra, rà soát, hướng dẫn gia đình hoàn thiện hồ sơ, thực hiện đăng ký khai sinh, cập nhật thông tin hộ tịch, đề nghị cấp số định danh cá nhân theo đúng quy định của Luật Hộ tịch và Luật Căn cước; đồng thời tăng cường rà soát các trường hợp trẻ em chưa được đăng ký khai sinh trên địa bàn để kịp thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các cháu.
|
 |
| Đại diện VKSND khu vực 11 - Hà Nội cùng UBND xã Đại Thanh trao Giấy khai sinh cho gia đình hai cháu. |
Tiếp thu kiến nghị của Viện kiểm sát, ngày 19/5/2026, Ủy ban nhân dân xã Đại Thanh đã hoàn tất thủ tục đăng ký khai sinh cho hai cháu N.K.V. và N.K.L.; ngày 24/6/2026, Ủy ban nhân dân xã Thanh Trì hoàn tất thủ tục đăng ký khai sinh cho cháu Lê Gia An. Sau khi hoàn thành các thủ tục theo quy định, chính quyền địa phương đã phối hợp với Viện kiểm sát tổ chức trao Giấy khai sinh cho đại diện gia đình các cháu. Đối với hai cháu tại xã Đại Thanh, Viện kiểm sát còn phối hợp cùng địa phương hỗ trợ hoàn thiện thủ tục để các cháu sớm được hưởng chính sách bảo hiểm y tế, bảo đảm đầy đủ quyền lợi theo quy định của pháp luật.
|
 |
| Tại buổi làm việc đã phối hợp trao BHYT cho hai cháu. Ảnh : Khánh Huyền - VKSND khu vực 11, Hà Nội |
Giấy khai sinh không chỉ là một giấy tờ hộ tịch mà còn là sự ghi nhận đầu tiên của Nhà nước đối với sự tồn tại hợp pháp của mỗi con người. Từ thời điểm được đăng ký khai sinh, trẻ em được xác lập nhân thân, có họ tên, quốc tịch, số định danh cá nhân và có cơ sở pháp lý để thực hiện đầy đủ các quyền cơ bản về học tập, chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội cũng như các quyền dân sự khác theo quy định của pháp luật.
Những vụ việc trên là kết quả bước đầu trong quá trình triển khai thí điểm cơ chế bảo vệ quyền dân sự theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Không chỉ kịp thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho từng trẻ em cụ thể, hoạt động của Viện kiểm sát còn góp phần nâng cao nhận thức của chính quyền cơ sở và người dân về ý nghĩa của việc đăng ký hộ tịch đúng thời hạn, đồng thời khẳng định vai trò chủ động của Viện kiểm sát nhân dân trong việc phát hiện, xác minh, kiến nghị và bảo vệ quyền dân sự của nhóm người yếu thế, vì lợi ích công và vì quyền con người.
Mỗi tờ Giấy khai sinh được trao không chỉ hoàn thành một thủ tục hành chính, mà còn mở ra cánh cửa đầu tiên để một đứa trẻ được pháp luật thừa nhận, được học tập, được chăm sóc và được phát triển toàn diện. Đó cũng là minh chứng sinh động cho tinh thần thượng tôn pháp luật, cho sự vào cuộc trách nhiệm của các cơ quan tư pháp và chính quyền địa phương trong việc bảo vệ quyền trẻ em, hiện thực hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về bảo vệ quyền con người, để không một trẻ em nào bị bỏ lại phía sau.