105 vụ việc và một cách nhìn khác
Năm 2025, Công an Hà Tĩnh thông tin đã phát hiện, ngăn chặn 105 vụ việc liên quan thanh thiếu niên tàng trữ vũ khí, hung khí có ý định giải quyết mâu thuẫn, không để phát sinh các vụ việc, vụ án nghiêm trọng từ những tình huống này.
Có thể đọc con số ấy như một kết quả nghiệp vụ. Nhưng cũng có thể hình dung theo cách khác. Nếu chỉ một phần trong số 105 nhóm ấy gặp nhau với dao, kiếm, chai thủy tinh hoặc vật nguy hiểm, hậu quả có thể hoàn toàn khác.
Hậu quả có thể là: Một người bị thương; Một người chết; Một thanh niên trở thành bị can; Một gia đình mất con; Một gia đình khác có người vào tù…
    |
 |
| Bắt giữ nhóm thanh thiếu niên gây rối. |
Từ đó có thể thấy, phòng ngừa tội phạm có giá trị chính ở những hậu quả không xảy ra. Bởi mâu thuẫn nhỏ không phải lúc nào cũng nhỏ. Nhiều vụ án nghiêm trọng bắt đầu bằng lý do rất đơn giản, như: Một bình luận trên mạng; Một lần nhìn đểu; Một khoản nợ; Một tranh chấp trong gia đình; Một va chạm giao thông; Tự thân mâu thuẫn chưa phải tội phạm…
Nhưng nếu không được nhận diện và giải quyết, nó có thể trở thành tác nhân. Đó là lý do lực lượng cơ sở có vai trò đặc biệt. Người ở địa bàn biết gia đình nào thường xuyên bất hòa. Biết nhóm thanh niên nào hay tụ tập. Biết người nào mới chấp hành xong án phạt. Biết những biến động mà dữ liệu hành chính không thể phản ánh đầy đủ.
Một mạng lưới gần 2.000 tổ
Khi chuẩn bị triển khai Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở năm 2024, Hà Tĩnh đề xuất thành lập 1.936 tổ tại 1.936 thôn, tổ dân phố với tổng số dự kiến 5.808 thành viên.
|
 |
| Lực lượng bảo vệ an ninh cơ sở ở Hương Khê. |
Nghị quyết 129/2024/NQ-HĐND sau đó quy định mỗi thôn, tổ dân phố thành lập một Tổ bảo vệ ANTT; thông thường bố trí ba thành viên, một số địa bàn đông dân, trọng điểm phức tạp hoặc thuộc khu vực biên giới có thể bố trí không quá bốn người.
Ý nghĩa của mạng lưới này không nằm ở quân số. Giá trị lớn nhất là độ phủ. Nếu mỗi thôn có người thường xuyên phối hợp nắm tình hình, khoảng cách từ dấu hiệu bất thường tới lực lượng Công an được rút ngắn.
Tội phạm giảm từ những việc rất nhỏ
Năm 2025, Hà Tĩnh duy trì 16 loại mô hình phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ được nhân rộng tại hơn 1.000 điểm, gồm “Tổ liên gia tự quản về ANTT”, “Zalo kết nối bình yên”, “Camera an ninh”... Theo Công an tỉnh, các mô hình đã cung cấp hàng trăm nguồn tin có giá trị và góp phần giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp từ sớm.
Những việc này ít tạo ra tin bài lớn. Không có cuộc truy bắt. Không có tang vật bày trên bàn… Nhưng chính ở đây hình thành tầng phòng ngừa đầu tiên.
|
 |
| Hội nghị tổng kết mô hình tổ liên gia tự quản tại Thạch Hà. |
Hà Tĩnh đã chủ trương “Nắm hộ, nắm người” trong thời đại dữ liệu, khi mà cơ sở dữ liệu dân cư giúp quản lý ngày càng chính xác. Nhưng dữ liệu không thay thế được sự hiểu biết xã hội.
Do đó hệ thống này thực sự cần thiết. Hệ thống có thể biết một người cư trú ở đâu. Nhưng người dân địa phương mới có thể nhận ra gần đây anh ta thường xuyên tụ tập với nhóm nào, gia đình có mâu thuẫn hay không, có biểu hiện bất thường hay không.
Hai loại thông tin phải bổ trợ cho nhau. Công nghệ giúp nhìn rộng. Con người giúp nhìn sâu.
Một thước đo khác về thành tích
Sáu tháng đầu năm 2026, tội phạm TTXH Hà Tĩnh giảm 10,08%. Sự giảm đó là kết quả của nhiều yếu tố. Không nên giản đơn quy toàn bộ cho một biện pháp nào. Nhưng rõ ràng, nếu công tác cơ sở hiệu quả, tội phạm có ít cơ hội phát sinh hơn.
|
 |
| Tuần tra bảo vệ trật tự an toàn xã hội từ cơ sở. |
Có lẽ cần một cách nhìn đầy đủ hơn về thành tích phòng chống tội phạm. Không chỉ hỏi: “Đã phá bao nhiêu vụ?” Mà còn phải hỏi: Bao nhiêu mâu thuẫn đã được hòa giải? Bao nhiêu nhóm thanh thiếu niên được giải tán trước khi đánh nhau? Bao nhiêu người có nguy cơ được giúp đỡ? Bao nhiêu tin báo giúp ngăn sự việc?
Bởi thực tế, những vụ án đã không xảy ra không xuất hiện trong bản án. Nhưng đó mới là phần bình yên có giá trị nhất.