Hướng xử lý tài sản dôi dư ở miền núi Thanh Hóa

Chuyển đổi công năng phục vụ cộng đồng, nhà lánh nạn

Đối với các xã miền núi, biên giới Thanh Hóa, yêu cầu chuyển đổi công năng tài sản dôi dư càng trở nên cấp thiết khi địa bàn thường xuyên chịu tác động của mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Ở những nơi dân cư sống xen kẽ dưới chân núi, ven suối hoặc trên các sườn đồi có nguy cơ sạt lở, một công trình kiên cố, nằm ở vị trí an toàn đang dôi dư có thể trở thành điểm tựa quan trọng khi thiên tai xảy ra.

Tài sản dôi dư được các xã miền núi chuyển đổi công năng thành nhà lánh nạn, mục đích sử dụng cộng đồng.

Theo đó, những nhà văn hóa dôi dư đã được các địa phương tổ chức thành các điểm sinh hoạt cộng đồng đa chức năng, vừa phục vụ hội họp, sinh hoạt văn hóa trong điều kiện bình thường, vừa sẵn sàng trở thành nơi tập trung người dân khi có bão lũ, sạt lở hoặc thiên tai đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Thậm chí, bên cạnh chức năng ứng phó thiên tai, những nhà lánh nạn còn là phương án tạm thời cho phụ nữ và trẻ em bị bạo lực gia đình.

Tại xã biên giới Trung Lý, hiện có các tài sản dôi dư chủ yếu là nhà văn hoá - khu thể thao trung tâm. Theo ông Ngân Văn Lon, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý, xã ưu tiên tập trung nguồn vốn và các nguồn lực để đầu tư, cải tạo, mở rộng khuôn viên, xây dựng các công trình phụ trợ tại nhà văn hóa - khu thể thao trung tâm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt chung của nhân dân các bản sau sáp nhập. Các nhà văn hóa dôi dư, xã giữ lại và chuyển đổi công năng thành các điểm sinh hoạt cộng đồng phụ trợ, điểm luyện tập thể dục thể thao và sinh hoạt câu lạc bộ, nhà lánh nạn. Việc này nhằm phát huy hiệu quả sử dụng tài sản công, đáp ứng nhu cầu giao lưu văn hóa, sinh hoạt cộng đồng và giảm khó khăn trong đi lại cho nhân dân tại các cụm dân cư sau sáp nhập.

Tài sản dôi dư tại xã Trung Lý chủ yếu là nhà văn hoá.

Đối với xã biên giới Sơn Thủy, 11 cơ sở nhà, đất dôi dư là tài sản công được UBND tỉnh Thanh Hóa chuyển giao về địa phương quản lý. Trên cơ sở rà soát hiện trạng, nhu cầu sử dụng và điều kiện thực tế, UBND xã xây dựng phương án xử lý đối với từng cơ sở, bảo đảm đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.

Trong số này, 2 cơ sở được phê duyệt chuyển đổi công năng thành nhà văn hóa phục vụ sinh hoạt cộng đồng. 9 cơ sở còn lại được giao Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã quản lý, khai thác.

Điểm trường tiểu học tại bản Muống, xã Sơn Thuỷ được chuyển đổi công năng thành nhà lánh nạn, điểm sinh hoạt cộng đồng của bản.

Sau khi tiếp nhận, Trung tâm tiến hành rà soát hồ sơ pháp lý, kiểm tra hiện trạng, đánh giá khả năng khai thác và xây dựng phương án sử dụng phù hợp. Quy trình thực hiện không dừng ở việc tiếp nhận, bàn giao tài sản mà tiếp tục được triển khai thông qua công khai thông tin, lựa chọn tổ chức, cá nhân thuê và ký kết hợp đồng theo quy định.

Ông Bùi Văn Đông, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sơn Thủy, cho biết Trung tâm đã hoàn thiện phương án khai thác, xử lý tài sản công; đồng thời thông báo, niêm yết công khai danh mục tài sản và giá thuê tại trụ sở đơn vị, địa điểm nhà, đất và trên các trang thông tin điện tử của xã. Việc công khai nhằm tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân có nhu cầu tiếp cận thông tin, đồng thời bảo đảm tính minh bạch trong quá trình khai thác.

Trung tâm tiếp tục rà soát hồ sơ pháp lý, hiện trạng từng cơ sở, nhu cầu thuê và các điều kiện liên quan; thực hiện lựa chọn tổ chức, cá nhân thuê theo đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền. Các hợp đồng được ký kết trên cơ sở điều kiện cho thuê đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, trong đó xác định rõ quyền, nghĩa vụ của các bên, mục đích sử dụng, thời hạn thuê, giá thuê và phương thức thanh toán.

Khuôn viên trong trụ sở dôi dư được linh động giao cho đoàn thể của bản trồng hoa màu gây quỹ.

Đến nay, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sơn Thủy đã hoàn thiện hồ sơ và ký hợp đồng cho thuê 7 cơ sở. Kết quả này cho thấy địa phương đã chuyển từ khâu rà soát, phân loại sang khai thác thực tế đối với phần lớn số cơ sở được giao quản lý, tạo cơ sở để tài sản công được sử dụng thay vì tiếp tục để trống.

Bên cạnh phương án cho thuê, Sơn Thủy cũng đang xem xét điều chuyển tạm thời 2 cơ sở nhà, đất để phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trên địa bàn. UBND xã đã có công văn xin ý kiến Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh về việc điều chuyển cơ sở Trường Mầm non Sơn Thủy cũ tại bản Chung Sơn cho Ban Chỉ huy Quân sự xã quản lý, sử dụng; đồng thời đề xuất điều chuyển cơ sở Trường Tiểu học xã Sơn Thủy cũ tại bản Xuân Thành cho Tổ công tác Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Na Mèo quản lý, sử dụng.

Những khó khăn cần được tháo gỡ

Dù đã chủ động xây dựng phương án xử lý, các xã miền núi, biên giới Thanh Hóa vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình đưa tài sản dôi dư vào sử dụng. Những vướng mắc về hồ sơ pháp lý, chất lượng công trình và nguồn kinh phí cải tạo đang khiến một số cơ sở chưa thể phát huy công năng như kỳ vọng.

Tại xã biên giới Mường Mìn, ông Vi Văn Nhớ, Trưởng phòng Kinh tế UBND xã, cho biết một trong những trở ngại lớn là hồ sơ pháp lý của nhiều cơ sở chưa đầy đủ. Không ít công trình nhà, đất được xây dựng từ hàng chục năm trước, trong khi hồ sơ địa chính, trích lục bản đồ và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không còn đầy đủ. Vì vậy, việc đo đạc, chỉnh lý hồ sơ và hoàn thiện thủ tục pháp lý mất nhiều thời gian.

Nhiều tài sản công trên miền núi đã xây dựng quá lâu nên xuống cấp nghiêm trọng.

Đây không chỉ là khó khăn về thủ tục hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lựa chọn phương án xử lý tài sản. Khi hồ sơ đất đai chưa đầy đủ, việc xác định hiện trạng, ranh giới, quyền quản lý và các điều kiện để chuyển đổi công năng hoặc tổ chức khai thác đều cần được rà soát kỹ lưỡng. Nếu không giải quyết dứt điểm từ khâu pháp lý, tài sản khó có thể được đưa vào sử dụng đúng tiến độ.

Bên cạnh đó, nhiều cơ sở được định hướng chuyển đổi thành thiết chế văn hóa, khu vui chơi, thể thao đã xuống cấp sau thời gian dài sử dụng. Trong khi nguồn thu ngân sách xã còn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ từ cấp trên, kinh phí dành cho sửa chữa, cải tạo chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

Theo ông Nhớ, nếu không được đầu tư phù hợp, các cơ sở dù đã có phương án sử dụng mới vẫn khó phát huy đầy đủ công năng. Thực tế này cho thấy, để tài sản phát huy hiệu quả, địa phương còn phải giải quyết đồng thời bài toán pháp lý, chất lượng công trình, kinh phí đầu tư và đơn vị trực tiếp quản lý, vận hành.

Đối với miền núi, biên giới Thanh Hóa, những yêu cầu này càng trở nên cấp thiết bởi địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn chênh lệch, trong khi nhu cầu đầu tư các công trình dân sinh vẫn lớn. Nếu không khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, địa phương vừa phải đối mặt với nguy cơ lãng phí tài sản công, vừa chịu thêm áp lực bố trí ngân sách để xây dựng mới các công trình có chức năng tương tự.