Kiên quyết, kiên trì đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Tham luận với chủ đề “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”, khẳng định quyết tâm chính trị rất cao của Đảng; thể hiện rõ tính chiến đấu, tính khoa học và tầm nhìn chiến lược đối với một trong những nhiệm vụ trọng yếu, có ý nghĩa sống còn đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự phát triển bền vững của đất nước; đồng thời đề xuất nhiều định hướng, giải pháp trọng tâm, đột phá trong giai đoạn mới.

Quang cảnh Đại hội. Ảnh: ĐH

Mở đầu tham luận, đồng chí Đặng Văn Dũng nhấn mạnh: tham nhũng là hiện tượng xã hội tiêu cực, tồn tại ở mọi chế độ chính trị và trình độ phát triển khác nhau. Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây thiệt hại nghiêm trọng đến các nguồn lực công, xâm hại trực tiếp đến hoạt động đúng đắn của bộ máy Đảng và Nhà nước, làm sai lệch công lý, công bằng xã hội, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân, thậm chí đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ. Đồng chí dẫn lại lời cảnh báo sâu sắc của Lê-nin: nếu không đấu tranh thành công với quan liêu, tham nhũng thì chính những tệ nạn đó sẽ làm tiêu vong sự nghiệp của những người cộng sản.

Nhìn lại quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định tham nhũng là “giặc nội xâm”, coi đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, vừa cấp bách, vừa lâu dài. Đặc biệt, trong nhiều nhiệm kỳ gần đây, nhất là nhiệm kỳ Đại hội XIII, công tác này đã được triển khai với quyết tâm rất cao, cách làm mới, bài bản, khoa học, đồng bộ và hiệu quả rõ nét.

Theo đồng chí Đặng Văn Dũng, ngay từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII, Đảng đã bổ sung nội dung phòng, chống tiêu cực; thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cấp tỉnh. Đến cuối nhiệm kỳ, tiếp tục bổ sung nội dung phòng, chống lãng phí, bảo đảm cách tiếp cận toàn diện, đồng bộ giữa phòng, chống tham nhũng với phòng, chống tiêu cực và lãng phí; giữa Trung ương và địa phương; giữa khu vực Nhà nước và khu vực ngoài Nhà nước; giữa xử lý kỷ luật, hành chính với xử lý hình sự.

Đồng chí Đặng Văn Dũng, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương trình bày tham luận tại Đại hội. Ảnh: ĐH

Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp ở nhiều lĩnh vực đã được điều tra, xử lý kiên quyết, nghiêm minh nhưng vẫn bảo đảm tính nhân văn, thuyết phục. Đặc biệt, việc điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt đối với các bị can, bị cáo bỏ trốn ra nước ngoài đã khẳng định sự nghiêm minh của pháp luật và quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước. Quan điểm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành hiện thực sinh động, được Nhân dân ghi nhận và đánh giá cao, như Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội XIII.

Bước vào giai đoạn mới, để tiếp tục đẩy mạnh, kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đồng chí Đặng Văn Dũng nhấn mạnh yêu cầu quán triệt và thực hiện nghiêm túc, hiệu quả 3 yêu cầu, 5 trọng tâm, 3 đột phá theo phương châm “Kiên trì - Quyết tâm - Đồng thuận - Toàn diện - Đột phá” mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã kết luận, chỉ đạo.

Một trong những nội dung then chốt được đồng chí đề cập là chuyển mạnh trọng tâm sang phòng ngừa, lấy phòng ngừa là chính, cơ bản, lâu dài. Theo đó, cần chuyển từ tư duy “đi sau xử lý” sang “đi trước kiểm soát”, từ “làm đúng quy trình” sang “làm thực chất, có kết quả”, từ “chống để răn đe” sang “xây để bền vững”, từ “quản lý truyền thống” sang “quản trị số”. Công nghệ, dữ liệu phải trở thành công cụ quan trọng trong giám sát, phòng ngừa, phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đồng chí Đặng Văn Dũng đề xuất tăng cường giám sát từ đầu, giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm; từng bước áp dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn để phát hiện sớm, từ xa các nguy cơ vi phạm, không để sai phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn. Cùng với đó là tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật, tăng cường công khai, minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình và kiểm soát hiệu quả tài sản, thu nhập. Thực tiễn đã chứng minh, càng công khai, minh bạch, càng nâng cao trách nhiệm giải trình thì hiệu quả phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực càng cao, không còn “vùng trống”, “vùng tối”.

Các đại biểu tham dự Đại hội. Ảnh: ĐH

Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương Đặng Văn Dũng cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả trách nhiệm giải trình, trong đó sự hài lòng của người dân là thước đo then chốt. Song song với đó là kiên trì xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính, dựa trên ba trụ cột: thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính.

Bên cạnh phòng ngừa, phát hiện và xử lý vẫn là khâu quan trọng, mang tính đột phá, nhằm tạo ra sự răn đe để “không dám” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Việc xử lý không chỉ để trừng phạt mà còn nhằm cảnh báo, giáo dục, phục vụ mục tiêu “xây” tốt hơn, nâng cao hiệu quả phòng ngừa. Trong quá trình xử lý, phải quán triệt sâu sắc quan điểm lịch sử – cụ thể, khách quan, toàn diện; phân biệt rõ quan hệ xã hội, quan hệ gia đình với quan hệ tội phạm; phân biệt sai phạm do vụ lợi cá nhân với sai phạm trong quá trình đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, hài hòa giữa yêu cầu chính trị, pháp luật và nghiệp vụ.

Đồng chí Đặng Văn Dũng khẳng định, xử lý phải nghiêm minh nhưng nhân văn; ưu tiên các biện pháp kinh tế, hành chính, dân sự, kỷ luật; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng, đúng với quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Một nội dung quan trọng khác là tăng cường kiểm soát quyền lực. Theo đồng chí Đặng Văn Dũng, tham nhũng, tiêu cực là “khuyết tật bẩm sinh” của quyền lực, vì vậy mọi quyền lực phải được kiểm soát chặt chẽ bằng cơ chế và ràng buộc bằng trách nhiệm. Quyền lực đến đâu, trách nhiệm đến đó; quyền lực càng cao, trách nhiệm càng lớn. Mọi hành vi lạm dụng, lợi dụng quyền lực đều phải bị truy cứu trách nhiệm và xử lý nghiêm minh. Những lĩnh vực chuyên môn sâu, khép kín, bí mật càng phải tăng cường kiểm tra, giám sát, đặc biệt là giám sát từ bên ngoài. Công tác kiểm soát quyền lực cần gắn chặt với xây dựng chính quyền địa phương hai cấp thực sự liêm chính, gần dân, vì Nhân dân phục vụ.

Về phòng, chống lãng phí, đồng chí Đặng Văn Dũng đề nghị tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa trong toàn xã hội, nhất là tập trung rà soát, xử lý dứt điểm các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, có nguy cơ thất thoát, lãng phí; các cơ sở nhà, đất, tài sản công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính. Nguyên tắc xuyên suốt là không để lãng phí kéo dài nhưng cũng không hợp pháp hóa các sai phạm. Đồng thời, cần khẩn trương thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về xử lý vi phạm pháp luật đất đai, xử lý sai phạm trong các vụ án, vụ việc, nhất là những vấn đề liên quan đến kinh tế tư nhân, nhằm khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Phần cuối tham luận, đồng chí Đặng Văn Dũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế đủ mạnh để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời khắc phục triệt để tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm. Song hành với bảo vệ người dám làm là việc xử lý, thay thế kịp thời những cán bộ thiếu kiến thức, năng lực, thiếu bản lĩnh, không dám làm, đúng như chỉ đạo của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: “Ai không dám làm thì đứng sang một bên để người khác làm”.