Qua thực hiện Đề án “Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027” (Đề án 1371), công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ dừng ở việc truyền đạt quy định, mà từng bước gắn với tình huống thực tiễn, phát huy vai trò của già làng, Trưởng thôn, người có uy tín và các phương tiện truyền thông số, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, củng cố tình quân - dân và giữ vững bình yên từ cơ sở.
Bám sát thực tiễn đời sống
Tại xã Ia Púch, tỉnh Gia Lai, khu vực sinh hoạt cộng đồng tối hôm ấy đông hơn thường ngày. Người già, thanh niên, phụ nữ sau một ngày lao động cùng tìm đến dự đêm giao lưu văn hóa, văn nghệ do các đơn vị Quân đội phối hợp với địa phương tổ chức. Giữa tiếng nói cười và những tiết mục văn nghệ, một nội dung tưởng như rất “khô khan” được đưa vào chương trình sinh hoạt cộng đồng, đó là nội dung tuyên truyền, phổ biến pháp luật.
    |
 |
| Kiểm sát viên Viện kiểm sát quân sự Khu vực 52 tuyên truyền pháp luật đến người dân. |
Thay vì đọc những điều khoản dài, Báo cáo viên của Viện kiểm sát quân sự (VKSQS) Khu vực 52 lựa chọn cách kể những câu chuyện gần với đời sống. Một người vì nghe lời rủ rê mà thử ma túy sẽ phải đối diện những gì? Một hành vi lấy tài sản của người khác tưởng chừng nhỏ có thể dẫn đến hậu quả pháp lý ra sao? Nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật thì người dân nên làm gì? Những câu hỏi được đặt ra từ chính những tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống hằng ngày, gây tò mò, gợi mở và gần gũi với người dân.
Tại buổi tuyên truyền, Báo cáo viên của VKSQS Khu vực 52 đã trực tiếp giới thiệu những nội dung cơ bản của Luật An ninh mạng năm 2025, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Nội dung tuyên truyền được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu, bám sát thực tiễn đời sống và tình hình địa phương; đồng thời trao đổi, giải đáp những vấn đề pháp luật mà cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân quan tâm. Cũng trong buổi tuyên truyền, những tiết mục văn nghệ mang bản sắc dân tộc, địa phương được biểu diễn, tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa gắn kết.
Kết thúc chương trình, hơn 100 ấn phẩm “Hỏi - đáp pháp luật” được trao cho các già làng, Trưởng thôn. Những cuốn tài liệu nhỏ ấy không chỉ là quà tặng mà sẽ là những tài liệu quý. Theo già làng, cán bộ tuyên truyền rồi sẽ rời địa bàn, nhưng già làng, Trưởng thôn, người có uy tín vẫn sống cùng cộng đồng. Khi có thêm tài liệu trong tay, họ có thể tiếp tục giải thích, nhắc nhở bà con trong các buổi sinh hoạt thôn, làng, trở thành những “cầu nối” để kiến thức pháp luật được lan tỏa lâu hơn sau mỗi chuyến công tác.
Tại xã Ia Tôr, tỉnh Gia Lai, VKSQS Khu vực 52 cũng phối hợp lồng ghép tuyên truyền pháp luật vào hoạt động giao lưu văn hóa - văn nghệ. Còn tại Trung đoàn 991, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Gia Lai, đối tượng tuyên truyền lại là cán bộ, chiến sĩ. Tại buổi tuyên truyền, các Báo cáo viên của VKSQS Khu vực 52 đã hệ thống hóa những nội dung của Luật Nghĩa vụ quân sự, Bộ luật Hình sự và các quy định pháp luật gắn trực tiếp với quân nhân. Nhưng cách truyền đạt vẫn có một điểm chung: Hạn chế lý thuyết đơn thuần, tăng những vụ việc thực tế.
Một sai phạm đã xảy ra được phân tích thành một bài học. Nguyên nhân, hành vi, hậu quả và trách nhiệm pháp lý được đặt cạnh nhau để người nghe có thể tự liên hệ với chính mình.
Theo thống kê, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, VKSQS Khu vực 52 đã trực tiếp tuyên truyền cho hơn 1.000 lượt quân nhân, đồng thời phối hợp tuyên truyền cho hơn 2.000 lượt người dân vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới.
Đưa pháp luật đến gần dân hơn
Địa bàn thực hiện nhiệm vụ của VKSQS Quân khu 5 trải rộng trên khu vực chiến lược miền Trung - Tây Nguyên, có nhiều đơn vị Quân đội đóng quân, đồng thời có những khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận thông tin pháp luật của người dân còn hạn chế. Chính đặc thù ấy đặt ra một yêu cầu: Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không thể chỉ diễn ra trong hội trường. Pháp luật phải đến được doanh trại, thôn, làng, khu dân cư và tới đúng những nhóm đối tượng có nhu cầu khác nhau.
Để triển khai thực hiện có hiệu quả công tác này, VKSQS Quân khu 5 đã ban hành kế hoạch công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đề ra các nội dung giải pháp cụ thể, phân công nhiệm vụ cho các VKSQS cấp khu vực và Tổ tuyên truyền để tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đạt yêu cầu đề ra.
Năm 2025, hai cấp VKSQS Quân khu 5 đã phối hợp triển khai Đề án 1371 tại nhiều địa bàn thuộc tỉnh Gia Lai, Kon Tum (cũ), Lữ đoàn 280 Quân khu 5; xã Đăk Kôi, tỉnh Quảng Ngãi; các địa bàn Vạn Ninh, Khánh Vĩnh, Ninh Chữ thuộc tỉnh Khánh Hòa. Kết quả, đơn vị thực hiện 23 giờ tuyên truyền với 8.770 lượt người tham gia. Nội dung tập trung vào những vấn đề gần với đời sống, như: Pháp luật về sở hữu, trật tự an toàn giao thông, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật và biện pháp phòng ngừa, các hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nghĩa vụ và trách nhiệm của quân nhân.
Nếu năm 2025 hoạt động Đề án 1371 ghi nhận 8.770 lượt người tham gia thì số liệu năm 2026 cho thấy phạm vi tiếp cận đã tiếp tục mở rộng. Theo báo cáo của VKSQS Quân khu 5, VKSQS hai cấp đã tổ chức 196 giờ phổ biến, giáo dục pháp luật với 17.828 lượt người nghe tại các đơn vị: Binh đoàn 15, Sư đoàn 2, Sư đoàn 315, các đơn vị Biên phòng, Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh và nhiều cơ quan, đơn vị trên địa bàn. Riêng hoạt động phối hợp thực hiện Đề án 1371 tại Đà Nẵng, Gia Lai và Khánh Hòa đạt 52 giờ với 12.730 lượt người nghe.
Đối tượng tuyên truyền không chỉ là cán bộ, chiến sĩ, mà được mở rộng tới người lao động, đoàn viên công đoàn và Nhân dân. Nhưng điều VKSQS Quân khu 5 hướng đến không chỉ là tăng số giờ hay số người nghe. Quan trọng hơn là sau buổi tuyên truyền, người dân biết thêm cách bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; thanh niên biết hậu quả của ma túy, bạo lực, đánh bạc; người lao động hiểu hơn quyền, nghĩa vụ trong quan hệ lao động; quân nhân nhận thức rõ giới hạn pháp luật và kỷ luật để tự điều chỉnh hành vi.
Những dấu chân bền bỉ của người lính Kiểm sát Quân khu 5 không chỉ mang tri thức pháp luật đến với chiến sĩ và Nhân dân, mà còn lan tỏa niềm tin, thắt chặt tình quân - dân thắm thiết. Bằng sự tâm huyết, đổi mới cùng nhiều cách làm thiết thực, họ đang góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa, giữ vững bình yên và ổn định phát triển nơi địa bàn chiến lược miền Trung - Tây Nguyên.