Kiểm sát chặt chẽ, bảo đảm nhân văn khi xử lý người chưa thành niên phạm tội

Phiên họp áp dụng biện pháp chuyển hướng xử lý người chưa thành niên phạm tội.

VKSND khu vực 11 đã phân công Kiểm sát viên kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc áp dụng Luật Tư pháp người chưa thành niên; phối hợp với Cơ quan Cảnh sát điều và cơ quan, tổ chức cá nhân trên địa bàn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên pham tội.

Trường hợp thứ nhất, vào ngày 24/3/2026 và ngày 10/5/2026, tại phường Bình Kiến, Nguyễn Hùng B. (SN 24/3/2010) đã trộm cắp tài sản trị giá 11.760.000 đồng, cấu thành tội “Trộm cắp tài sản”, quy định tại khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự.

Trường hợp thứ hai, khoảng 23h ngày 26/7/2025, Lê Đại N. (SN 19/10/2008), cùng một số đối tượng khác điều khiển xe mô tô, cầm theo 1 két vỏ chai bia đi trên một số tuyến đường thuộc phường Tuy Hòa và phường Bình Kiến với tốc độ cao, la ó dùng vỏ chai bia và đá ném qua lại với nhóm thanh niên khác gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Trong quá trình gây rối, bản thân N. bị ném đá trúng ngã xuống đường, thương tích tỷ lệ 54%, hành vi của N. cấu thành tội “Gây rối trật tự công cộng”, quy định tại điểm b khoản 2 Điều 318 Bộ luật Hình sự.

Trường hợp thứ ba, ngày 11/4/2026, Trần Nguyễn Toàn G. (SN  15/9/2009), cùng một số đối tượng khác có hành vi cạy tủ bán bánh canh của bà Võ Thị Xanh tại khu phố Nguyễn Huệ, phường Tuy Hòa, lấy 1 con heo đất bên trong có 7.410.000 đồng và 1 loa hát karaoke trị giá 1.055.000 đồng rồi chia nhau tiêu xài, hành vi của G. cấu thành tội “Trộm cắp tài sản”, quy định tại khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự.

Tại các phiên họp, Kiểm sát viên VKSND khu vực 11 đã kiểm sát chặt chẽ thành phần tham gia, trình tự, thủ tục theo quy định; xem xét đầy đủ các yếu tố, nguyên nhân dẫn đến hành vi vi phạm, thái độ khai báo, khả năng giáo dục.

Thời điểm thực hiện hành vi và đến khi xem xét, Nguyễn Hùng B., Lê Đại N. và Trần Nguyễn Toàn G. đều là người dưới 18 tuổi, có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trong, nghiêm trọng. Các đối tượng đều thừa nhận hành vi phạm tội, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện bồi thường, khắc phục toàn bộ thiệt hại và đồng ý về việc xử lý chuyển hướng.

Các trường hợp được xem xét áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đều có đủ điều kiện để xem xét hành vi phạm tội, nhân thân, hoàn cảnh, khả năng nhận thức và quá trình sửa chữa sai lầm của người chưa thành niên. Tại các phiên họp, Kiểm sát viên VKSND khu vực 11 đã kiểm sát chặt chẽ thành phần tham gia, trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên; đồng thời xem xét đầy đủ các yếu tố về độ tuổi, nhân thân, hoàn cảnh, mức độ nhận thức, nguyên nhân, điều kiện dẫn đến hành vi vi phạm, thái độ khai báo, khả năng giáo dục.

Trên cơ sở ý kiến của người làm công tác xã hội, người trợ giúp pháp lý và phát biểu của Kiểm sát viên, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đã quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng giáo dục tại xã đối với Nguyễn Hùng B. và Lê Đại N. trong thời hạn 12 tháng; Trần Nguyễn Toàn G. trong thời hạn 18 tháng.

Việc lựa chọn biện pháp xử lý chuyển hướng trong các trường hợp trên không đồng nghĩa là xem nhẹ hành vi vi phạm pháp luật, mà thể hiện cách tiếp cận phù hợp với đặc điểm tâm lý, độ tuổi và khả năng nhận thức của người chưa thành niên. Ở lứa tuổi này, nhân cách và nhận thức pháp luật vẫn đang trong quá trình hình thành, vì vậy một sai lầm nếu được định hướng, giáo dục đúng cách có thể trở thành bài học để các em thay đổi, tiến bộ và trưởng thành.

Tính nhân văn của xử lý chuyển hướng còn được thể hiện ở việc trao cho người chưa thành niên cơ hội tự chịu trách nhiệm về sai lầm của mình bằng những hành động cụ thể như nhận lỗi, bồi thường, khắc phục hậu quả, chấp hành các yêu cầu giáo dục và rèn luyện tại cộng đồng. Qua đó, các em không chỉ nhận thức được hậu quả pháp lý của hành vi đã thực hiện mà còn có điều kiện sửa chữa sai lầm ngay trong môi trường gia đình, nhà trường và xã hội, hạn chế nguy cơ bị kỳ thị, mặc cảm hoặc tiếp tục tái phạm.

Đặc biệt, đối với trường hợp Lê Đại N, việc xem xét toàn diện hoàn cảnh đặc thù của người khuyết tật câm điếc bẩm sinh, đồng thời là người bị thương tích trong vụ việc, càng cho thấy yêu cầu phải bảo đảm tính nhân văn, cá thể hóa trong quá trình xử lý người chưa thành niên. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xử lý hành vi vi phạm mà còn phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, giúp các em có cơ hội phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng.