Hiệu quả từ việc tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm của Viện Phúc thẩm 3

Đây là hoạt động nghiệp vụ trọng tâm, được triển khai ngay từ đầu năm, góp phần thiết thực nâng cao chất lượng công tác kiểm sát xét xử phúc thẩm, lấy kết quả tranh tụng tại phiên tòa làm thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả giải quyết vụ án.

Thực tiễn công tác cho thấy, cùng với những kết quả đã đạt được, yêu cầu đặt ra đối với Viện kiểm sát các cấp nói chung và Viện Phúc thẩm 3 nói riêng là phải không ngừng đổi mới phương thức tổ chức, nâng cao hiệu quả các biện pháp nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của cải cách tư pháp. Trong đó, việc tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm được xác định là một trong những giải pháp quan trọng, mang tính trực tiếp, sinh động và có hiệu quả cao trong nâng cao năng lực thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử của Kiểm sát viên.

Đồng chí Lê Đức Xuân - Viện trưởng Viện Phúc thẩm 3 quán triệt các công tác của Viện Phúc thẩm 3, trong đó có công tác tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm.

Phiên tòa rút kinh nghiệm là hình thức sinh hoạt nghiệp vụ đã được Ngành Kiểm sát duy trì trong nhiều năm, được đưa vào hệ thống chỉ tiêu đánh giá nghiệp vụ theo các Quyết định của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, gần đây nhất là Quyết định số 358/QĐ-VKSTC ngày 23/9/2025 về ban hành hệ thống chỉ tiêu thống kê, đánh giá nghiệp vụ trong Ngành.

Hoạt động này nhằm đánh giá một cách toàn diện hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử của Kiểm sát viên tại phiên tòa, đồng thời phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy tố tụng, đề cao nguyên tắc tranh tụng, bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tố tụng tư pháp.

Lãnh đạo Viện tổ chức họp một số vấn đề trọng tâm liên quan đến việc tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm.

Thông qua việc trực tiếp theo dõi, phân tích diễn biến phiên tòa, Kiểm sát viên và các chủ thể tham gia có điều kiện nhìn nhận rõ mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn, giữa quy định của pháp luật và việc áp dụng pháp luật trong từng vụ án cụ thể. Thực tiễn công tác kiểm sát xét xử phúc thẩm cho thấy, tính chất các vụ án ngày càng phức tạp, nhiều vụ việc tồn tại những quan điểm giải quyết khác nhau giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.

Do đó, yêu cầu đối với Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phúc thẩm không chỉ dừng lại ở việc nắm vững hồ sơ vụ án, mà còn đòi hỏi bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng, kỹ năng tranh tụng tốt và khả năng xử lý linh hoạt các tình huống phát sinh tại phiên tòa.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Viện Phúc thẩm 3 đã xác định việc tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm là nhiệm vụ trọng tâm nhằm kịp thời đánh giá, chấn chỉnh và nâng cao chất lượng đội ngũ Kiểm sát viên. Một trong những yếu tố quyết định hiệu quả của hoạt động này chính là vai trò lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, thống nhất và xuyên suốt của tập thể Lãnh đạo Viện.

Lãnh đạo Viện tổ chức họp rút kinh nghiệm đối với cán bộ, Kiểm sát viên trong đơn vị sau phiên tòa.

Trên cơ sở quán triệt đầy đủ các chủ trương, yêu cầu của Ngành về nâng cao chất lượng tranh tụng và hiệu quả công tác kiểm sát xét xử, Lãnh đạo Viện đã xác định rõ việc tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm không chỉ là một hình thức sinh hoạt nghiệp vụ, mà là nhiệm vụ thường xuyên, gắn chặt với yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ Kiểm sát viên.

Lãnh đạo Viện trực tiếp chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch, lựa chọn vụ án, phân công Kiểm sát viên tham gia phiên tòa; đồng thời theo dõi sát sao toàn bộ quá trình tổ chức và rút kinh nghiệm sau phiên tòa. Cách làm này bảo đảm tính thống nhất trong nhận thức và hành động, tránh tình trạng tổ chức mang tính hình thức hoặc chạy theo số lượng.

Dưới sự chỉ đạo đó, các đơn vị nghiệp vụ thuộc Viện Phúc thẩm 3 đã chủ động rà soát, lựa chọn những vụ án phúc thẩm có tính chất điển hình, có nhiều vấn đề pháp lý cần trao đổi, thống nhất nhận thức để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, gắn với yêu cầu thực tiễn của từng lĩnh vực công tác.

Kiểm sát viên nghiên cứu hồ sơ.

Công tác chuẩn bị cho các phiên tòa rút kinh nghiệm được thực hiện nghiêm túc, bài bản, từ việc nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, xây dựng đề cương xét hỏi, dự thảo quan điểm phát biểu của Viện kiểm sát, đến việc phân công Kiểm sát viên phù hợp với tính chất, yêu cầu của từng vụ án. Qua đó, tạo điều kiện để Kiểm sát viên phát huy năng lực chuyên môn, đồng thời bảo đảm chất lượng, hiệu quả của phiên tòa.

Sau khi kết thúc phiên tòa, Lãnh đạo Viện trực tiếp chủ trì hoặc phân công lãnh đạo đơn vị chủ trì tổ chức họp rút kinh nghiệm. Nội dung rút kinh nghiệm được tiến hành nghiêm túc, thực chất, tập trung đánh giá toàn diện quá trình tham gia phiên tòa của Kiểm sát viên, từ việc nghiên cứu hồ sơ, xác định trọng tâm tranh tụng, kỹ năng xét hỏi, tranh luận, đối đáp, đến việc áp dụng pháp luật, lập luận bảo vệ quan điểm của Viện kiểm sát, cũng như tác phong, bản lĩnh, thái độ nghề nghiệp tại phiên tòa.

Các ý kiến nhận xét, đánh giá được đưa ra trên tinh thần thẳng thắn, khách quan, mang tính xây dựng, có sự định hướng rõ ràng của Lãnh đạo Viện, giúp Kiểm sát viên nhận diện đúng ưu điểm, hạn chế và phương hướng khắc phục trong thời gian tới.

Thực tiễn tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm tại Viện Phúc thẩm 3 trong thời gian qua cho thấy, hoạt động này đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực. Trước hết, chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa phúc thẩm được nâng lên rõ rệt. Kiểm sát viên ngày càng chủ động, tự tin hơn trong xét hỏi, tranh luận và đối đáp, bảo vệ quan điểm của Viện kiểm sát trên cơ sở chứng cứ và quy định pháp luật, bảo đảm tính thuyết phục và phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp.

Hình ảnh thực tế tại một phiên tòa rút kinh nghiệm vụ án hình sự phúc thẩm.

Bên cạnh đó, các phiên tòa rút kinh nghiệm đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao bản lĩnh nghề nghiệp và kỹ năng tranh tụng của đội ngũ Kiểm sát viên, đặc biệt là Kiểm sát viên trẻ. Đây thực sự là môi trường đào tạo thực tiễn sinh động, giúp Kiểm sát viên tích lũy kinh nghiệm, nâng cao khả năng xử lý các tình huống pháp lý phức tạp thường phát sinh tại phiên tòa phúc thẩm.

Một hiệu quả nổi bật khác là việc tăng cường tính thống nhất trong nhận thức và áp dụng pháp luật. Thông qua các buổi họp rút kinh nghiệm, những vấn đề pháp lý còn có cách hiểu khác nhau được phân tích, trao đổi, làm rõ trên cơ sở quy định pháp luật và thực tiễn xét xử, qua đó góp phần nâng cao chất lượng công tác kháng nghị, kiến nghị và kiểm sát hoạt động xét xử của Tòa án.

Đồng thời, việc phân tích kỹ lưỡng diễn biến phiên tòa và quan điểm giải quyết vụ án của Hội đồng xét xử giúp Viện Phúc thẩm 3 kịp thời phát hiện, phòng ngừa các vi phạm tố tụng, hạn chế oan sai và bỏ lọt tội phạm, góp phần thực hiện tốt chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp. Thông qua hoạt động này, Lãnh đạo Viện cũng có điều kiện đánh giá sát thực năng lực, trình độ của từng Kiểm sát viên, làm cơ sở cho công tác quản lý, bố trí, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ.

Từ thực tiễn đó có thể khẳng định, việc phối hợp với Tòa Phúc thẩm 3 tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm của Viện Phúc thẩm 3 đã mang lại hiệu quả rõ nét, góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay. Đây là mô hình cần tiếp tục được duy trì, phát huy và nhân rộng trong toàn Ngành Kiểm sát nhân dân.