VKSND TP Cần Thơ đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực hiện Nghị quyết 205

Đồng chí Phạm Xuân Minh, Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ  phát biểu tại buổi khảo sát của Vụ 9, VKSND tối cao về Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại VKSND TP Cần Thơ.

Triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, VKSND TP Cần Thơ đã gắn công tác lãnh đạo, chỉ đạo với chuyển đổi số và đổi mới phương thức tuyên truyền. Từ phát hiện, tiếp nhận nguồn tin đến quản lý tiến độ, xử lý vụ việc, công nghệ từng bước trở thành công cụ hỗ trợ Kiểm sát viên thực hiện nhiệm vụ bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công.

Nghị quyết số 205/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 24/6/2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và thực hiện thí điểm trong 3 năm tại 6 tỉnh, thành phố, trong đó có TP Cần Thơ. Nghị quyết trao cho VKSND cơ chế khởi kiện vụ án dân sự khi quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công bị xâm phạm mà không có người khởi kiện.

Cùng với Nghị quyết, Thông tư liên tịch số 09/2025 và các hướng dẫn của VKSND tối cao đã cụ thể hóa nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự tiếp nhận, kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ và khởi kiện.

Đây là nhiệm vụ mới, liên quan đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Để xác định một vụ việc thuộc phạm vi Nghị quyết 205, Kiểm sát viên phải đánh giá đầy đủ chủ thể, đối tượng được bảo vệ, hành vi vi phạm, thiệt hại hoặc nguy cơ thiệt hại, quan hệ nhân quả và điều kiện không có người khởi kiện. Việc tổ chức nguồn thông tin, quản lý dữ liệu và theo dõi tiến độ giải quyết vì vậy có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Xác định thực hiện Nghị quyết 205 là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, lãnh đạo VKSND TP Cần Thơ chỉ đạo VKSND hai cấp triển khai theo phương châm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả. Trong đó, yêu cầu đặt ra là chuyển từ thụ động tiếp nhận sang chủ động rà soát, phát hiện và lựa chọn nguồn tin; coi đây là nhiệm vụ chung của toàn Ngành, không chỉ riêng bộ phận nghiệp vụ dân sự.

Nguồn thông tin được khai thác từ phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân; phương tiện truyền thông, dư luận xã hội; kết quả giải quyết các vụ án, vụ việc khác và những nguồn hợp pháp. Bên cạnh hình thức tiếp nhận trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính, quy định liên ngành còn cho phép cung cấp thông tin qua thư điện tử, đường dây nóng, ứng dụng định danh quốc gia VNeID và ứng dụng số phục vụ tiếp nhận thông tin vụ án dân sự công ích. Việc đa dạng hóa kênh tiếp nhận tạo điều kiện để người dân, cơ quan, tổ chức cung cấp thông tin thuận tiện hơn.

Từ tình hình thực tế tại địa phương, VKSND thành phố xây dựng danh mục dự kiến các dạng vi phạm và phụ lục nhận diện theo từng nhóm, lĩnh vực. Mỗi dạng vi phạm được gắn với những dấu hiệu cụ thể và nguồn thông tin có thể khai thác, như phản ánh của người dân, báo chí, hồ sơ quản lý đất đai, môi trường, xây dựng, xử phạt vi phạm hành chính, kết quả thanh tra, kiểm tra chuyên ngành hoặc thông tin từ chính quyền cơ sở.

Cách làm này giúp công chức, Kiểm sát viên có cơ sở rà soát nguồn tin theo trọng tâm, hạn chế bỏ sót những vụ việc liên quan đến lợi ích công và quyền dân sự của người yếu thế.

Song song đó, VKSND hai cấp được quán triệt cập nhật 100% thông tin, dữ liệu trên Nền tảng quản lý án công ích, bảo đảm tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất và dùng chung. Các thao tác nghiệp vụ, ký số được thực hiện theo tiến độ tiếp nhận, thụ lý và giải quyết vụ việc. Thông qua nền tảng này, lãnh đạo có thể theo dõi tiến độ, tổng hợp số liệu, kịp thời chỉ đạo tháo gỡ khó khăn. Nhóm trao đổi trực tuyến về thực hiện Nghị quyết 205 cũng được duy trì nhằm truyền đạt chỉ đạo, đôn đốc và xử lý nhanh những vấn đề phát sinh giữa cấp thành phố với các VKSND khu vực.

Không chỉ phục vụ quản lý nghiệp vụ, chuyển đổi số còn được VKSND TP Cần Thơ vận dụng vào công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết 205. Mục tiêu không dừng lại ở việc giới thiệu chức năng của Viện kiểm sát mà còn giúp người dân nhận diện hành vi vi phạm, hiểu quyền và lợi ích có thể bị xâm phạm, đồng thời biết địa chỉ để phản ánh, cung cấp thông tin.

Theo định hướng của lãnh đạo VKSND thành phố, mỗi video tuyên truyền tập trung vào một tình huống gần gũi hoặc dạng vi phạm cụ thể trong các lĩnh vực môi trường, an toàn thực phẩm, đất đai, tài sản công, bảo vệ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và người tiêu dùng. Nội dung tuyên truyền phải làm rõ dấu hiệu vi phạm, hậu quả, vai trò của cơ quan có thẩm quyền và trách nhiệm của VKSND. Cuối mỗi sản phẩm có đầu mối tiếp nhận để người dân thuận tiện phản ánh, cung cấp nguồn tin.

Theo Báo cáo số 577/BC-VKS ngày 4/9/2026, VKSND hai cấp TP Cần Thơ đã tổ chức 63 cuộc tuyên truyền trực tiếp; đăng tải 179 tin, bài; xây dựng 183 video ngắn và 632 poster. Chuyên mục riêng trên Trang thông tin điện tử được duy trì, kết hợp tuyên truyền qua Zalo, Facebook, YouTube, áp phích, tờ rơi và mã QR tại trung tâm hành chính công, trụ sở cơ quan, nhà văn hóa, khu dân cư.

Ảnh minh hoạ cắt từ video clip AI tuyên truyền về Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Đáng chú ý, VKSND thành phố còn tổ chức cuộc thi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) xây dựng video tuyên truyền và cuộc thi tìm hiểu Nghị quyết 205. AI được sử dụng để hỗ trợ xây dựng kịch bản ngắn, giọng đọc, phụ đề và hình ảnh minh họa. Các video được thiết kế theo khung dọc, thời lượng dưới 60 giây, phù hợp với cách tiếp nhận thông tin trên các nền tảng số. Cùng với đó, VKSND thành phố và các đơn vị phối hợp thực hiện 2 phóng sự trên VTV1, 3 phóng sự với Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ; tổ chức phiên tòa giả định và lồng ghép tuyên truyền trong sinh hoạt cộng đồng.

Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất nội dung tuyên truyền được thực hiện trên nguyên tắc kiểm soát chặt chẽ thông tin. Trước khi đăng tải, kịch bản và sản phẩm phải được kiểm tra, phê duyệt; rà soát nội dung pháp lý, hình ảnh, phụ đề, giọng đọc, logo và đầu mối tiếp nhận. Thông tin mật, tài liệu nghiệp vụ hoặc hình ảnh cá nhân, trẻ em, người bị hại và người thuộc nhóm dễ bị tổn thương không được sử dụng khi chưa được phép. Nội dung tuyên truyền phải đúng pháp luật, đúng chức năng, dễ hiểu và có địa chỉ tiếp nhận thông tin rõ ràng.

Kết quả thực hiện Nghị quyết 205 tại TP Cần Thơ bước đầu được thể hiện bằng những số liệu cụ thể.

Đến ngày 4/9/2026, VKSND hai cấp thành phố đã tiếp nhận 1.517 thông tin. Trong đó, 1.250 thông tin do cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến; 20 thông tin từ phương tiện truyền thông hoặc dư luận xã hội; 130 thông tin do Viện kiểm sát phát hiện qua giải quyết các vụ án, vụ việc khác và 117 thông tin từ những nguồn hợp pháp khác. Qua kiểm tra, có 1.454 thông tin đủ căn cứ ghi vào Sổ thụ lý vụ việc dân sự công ích, đạt 95,8%; 23 thông tin không có căn cứ đã kết thúc xử lý và 40 thông tin đang được xử lý.

Trong số 1.454 vụ việc đã thụ lý để kiểm tra, xác minh, có 325 vụ việc đã được giải quyết; 1.129 vụ việc đang tiếp tục kiểm tra, xác minh.

VKSND hai cấp đã ban hành yêu cầu chấm dứt vi phạm, áp dụng biện pháp ngăn chặn, khắc phục hậu quả đối với 219 vụ việc. Đến thời điểm báo cáo, 163 vụ việc nhận được văn bản trả lời chấp nhận và đạt kết quả thực tế, hành vi vi phạm được chấm dứt, hậu quả được khắc phục.

Qua quá trình giải quyết, 45 trường hợp được cấp căn cước công dân, 6 trường hợp được cấp giấy khai sinh, 1 trường hợp được cấp giấy chứng nhận khuyết tật. Đồng thời, truy thu 1.567.660.087 đồng vào ngân sách nhà nước, thu 545.418.845 đồng về quỹ bảo hiểm xã hội và thu hồi 2.507,48m² đất. Đồng thời, VKSND hai cấp còn ban hành 533 kiến nghị phòng ngừa, khắc phục vi phạm, trong đó 309 kiến nghị đã được tiếp thu, thực hiện.

Đối với hoạt động khởi kiện, các đơn vị đã ban hành 8 quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích, gồm 2 vụ bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương liên quan đến tiền cấp dưỡng và 6 vụ bảo vệ lợi ích công liên quan đến truy thu nợ thuế. Trong số này, 5 vụ đã được Tòa án thụ lý; 3 vụ đang được yêu cầu bổ sung thông tin, tài liệu. Đáng chú ý, có 313 vụ việc được xử lý, khắc phục ngay trong giai đoạn tiền khởi kiện. Kết quả này thể hiện vai trò của việc phát hiện sớm, yêu cầu chấm dứt vi phạm và khôi phục quyền, lợi ích bị xâm phạm trước khi phải đưa vụ việc ra Tòa án.

Nền tảng quản lý tập trung và công nghệ thông tin hỗ trợ quá trình theo dõi, xử lý, song hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chất lượng nghiệp vụ, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, việc thực hiện Nghị quyết 205 tiếp tục đặt ra yêu cầu về nguồn lực, phương tiện và kỹ năng trong xác minh hiện trường, thu thập hình ảnh, video, giám định, định giá, đo đạc, kiểm nghiệm môi trường và xử lý dữ liệu điện tử. Dữ liệu trên Nền tảng quản lý án công ích cũng cần tiếp tục được chuẩn hóa, đối chiếu thường xuyên với hồ sơ và số liệu báo cáo, thống kê, bảo đảm thống nhất, chính xác.

Thời gian tới, VKSND TP Cần Thơ tiếp tục rà soát, chấn chỉnh việc cập nhật dữ liệu; khai thác hiệu quả nguồn tin trên môi trường số; tăng cường kết nối giữa VKSND hai cấp với các cơ quan phối hợp. Đồng thời, lựa chọn những vụ việc điển hình để xây dựng dữ liệu dùng chung và phục vụ công tác tuyên truyền. Việc ứng dụng AI trong sản xuất nội dung truyền thông tiếp tục được khuyến khích nhưng phải kiểm soát chặt chẽ tính chính xác pháp lý, bảo mật thông tin và trách nhiệm chuyên môn của công chức, Kiểm sát viên.

Từ tiếp nhận nguồn tin, quản lý tiến độ đến tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chuyển đổi số đang hỗ trợ VKSND TP Cần Thơ đổi mới phương thức thực hiện Nghị quyết 205. Quan trọng hơn, những kết quả cụ thể trong chấm dứt vi phạm, khắc phục hậu quả và bảo vệ quyền dân sự cho người yếu thế đã cho thấy ý nghĩa của việc gắn ứng dụng công nghệ với yêu cầu nghiệp vụ và trách nhiệm của mỗi Kiểm sát viên.