VKSND khu vực 3, tỉnh Đồng Tháp phúc tra việc thực hiện kiến nghị bảo vệ lợi ích công

Kiểm sát viên VKSND khu vực 3 kiểm tra thực địa một vụ việc liên quan đến lợi ích công trên địa bàn.

Triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội, thời gian qua, VKSND Khu vực 3, tỉnh Đồng Tháp đã chủ động rà soát, nắm bắt thông tin về những vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, quyền và lợi ích hợp pháp của người dễ bị tổn thương để kiểm tra, xác minh và thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị theo quy định.

Đến nay, đơn vị đã ban hành tổng cộng 12 văn bản, gồm 3 yêu cầu và 9 kiến nghị trong các lĩnh vực bảo vệ người dễ bị tổn thương và lợi ích công.

Điểm đáng chú ý trong cách triển khai của VKSND Khu vực 3 là công việc không kết thúc sau khi văn bản yêu cầu, kiến nghị được ban hành. Đơn vị tiếp tục theo dõi, kiểm tra kết quả thực hiện, xem đây là một khâu quan trọng để đánh giá hiệu lực, hiệu quả thực chất của những kiến nghị đã được gửi đến các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Theo VKSND khu vực 3, ngay từ khi triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15, đơn vị xác định phải chủ động tìm kiếm, phát hiện những vụ việc cần được quan tâm. Thông tin được thu thập từ nhiều nguồn như phương tiện truyền thông, đơn thư phản ánh của công dân và tình hình phát sinh trên địa bàn.

Trên cơ sở đó, các vụ việc có dấu hiệu ảnh hưởng đến quyền lợi của người dễ bị tổn thương hoặc xâm phạm lợi ích công được tiến hành xác minh, phân loại. Khi xác định có căn cứ, VKSND khu vực 3 thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị nhằm chấn chỉnh vi phạm, khắc phục hậu quả và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp có liên quan.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là cơ quan được kiến nghị có văn bản phúc đáp hay chấp nhận kiến nghị của Viện kiểm sát. Qua công tác nắm tình hình, VKSND khu vực 3 nhận thấy, tại một số đơn vị, dù đã có văn bản trả lời với nội dung chấp nhận kiến nghị nhưng quá trình tổ chức thực hiện chưa triệt để, thậm chí có nội dung chưa được triển khai trên thực tế.

Chính từ vấn đề này, ngày 5/8/2026, VKSND khu vực 3 ban hành Kế hoạch phúc tra việc thực hiện yêu cầu, kiến nghị trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15. Việc phúc tra hướng tới một mục tiêu rõ ràng: kiểm tra thực chất những nội dung mà Viện kiểm sát đã yêu cầu, kiến nghị, thay vì chỉ căn cứ vào văn bản trả lời của đơn vị được kiến nghị.

Theo kế hoạch, công tác phúc tra phải được tiến hành nghiêm túc, khách quan, đúng quy định; tập trung đánh giá kết quả thực hiện các yêu cầu, kiến nghị đã ban hành. Qua đó, VKSND khu vực 3 xác định những nội dung đã được thực hiện, chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ; đồng thời làm rõ nguyên nhân và kịp thời yêu cầu khắc phục.

Đối với những yêu cầu, kiến nghị đã có văn bản trả lời, đơn vị tổ chức phúc tra bằng hình thức trực tiếp làm việc, xác minh với các cơ quan, đơn vị và cá nhân có liên quan. Quá trình này không chỉ kiểm tra kết quả thực hiện những nội dung đã được chấp nhận mà còn ghi nhận tiến độ, những thuận lợi, khó khăn phát sinh để có cơ sở đánh giá đầy đủ hơn.

Theo đó, hoạt động phúc tra được triển khai trong các tháng cuối năm 2026. Ngay trong tháng 8, VKSND khu vực 3 đã tiến hành bằng cả hình thức trực tiếp và gián tiếp tại các đơn vị được kiến nghị.

Đến nay, đơn vị đã phúc tra hơn 70% nội dung đề ra theo kế hoạch. Kết quả bước đầu giúp VKSND khu vực 3 ghi nhận khá cụ thể những khó khăn của các cơ quan chuyên môn trong quá trình thực hiện, trong đó có nguyên nhân dẫn đến việc chậm trả lời hoặc chậm triển khai kiến nghị. Đây cũng là cơ sở để đơn vị tổng hợp, báo cáo VKS cấp trên.

Cách làm này giúp hoạt động yêu cầu, kiến nghị đi sâu hơn vào kết quả cuối cùng. Bởi một văn bản được cơ quan hữu quan tiếp nhận, trả lời hay chấp nhận chưa đồng nghĩa với vi phạm đã được khắc phục đầy đủ. Điều cần quan tâm hơn là sau kiến nghị, những tồn tại được xử lý đến đâu, quyền lợi của người dễ bị tổn thương có được bảo đảm và lợi ích công bị xâm phạm có thực sự được khôi phục hay không.

Đối với các đơn vị chưa thực hiện thí điểm quyền khởi kiện vụ án dân sự công ích, vấn đề này càng có ý nghĩa. Khi yêu cầu, kiến nghị là một trong những công cụ quan trọng để VKSND tác động đến những vi phạm được phát hiện, nội dung kiến nghị phải bám sát kết quả xác minh, chỉ rõ vấn đề cần chấn chỉnh và đưa ra biện pháp khắc phục phù hợp, đúng quy định pháp luật. Sau đó, việc tiếp tục kiểm tra kết quả thực hiện trở thành một mắt xích cần thiết để kiến nghị không dừng lại trên giấy.

Vì vậy, phúc tra được VKSND khu vực 3 xác định không phải một hoạt động mang tính hình thức. Mỗi cuộc làm việc là dịp kiểm chứng những nội dung đã được cơ quan, đơn vị phản hồi; ghi nhận phần việc đã hoàn thành, chỉ ra phần việc còn tồn tại và làm rõ nguyên nhân để tiếp tục đôn đốc, yêu cầu khắc phục.

Với 12 văn bản gồm 3 yêu cầu và 9 kiến nghị đã được ban hành, cùng việc chủ động tổ chức phúc tra kết quả thực hiện, VKSND khu vực 3, tỉnh Đồng Tháp đang từng bước hình thành một quy trình khá chặt chẽ trong triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15: nắm bắt thông tin, xác minh vụ việc, ban hành yêu cầu hoặc kiến nghị và tiếp tục kiểm tra kết quả thực hiện.

Ở cách làm ấy, giá trị của một kiến nghị không nằm ở việc văn bản đã được gửi đi hay đã nhận được phúc đáp, mà quan trọng hơn là những nội dung được Viện kiểm sát chỉ ra phải được chuyển hóa thành hành động khắc phục cụ thể. Đây cũng là cơ sở để quyền, lợi ích của người dễ bị tổn thương và lợi ích công được bảo vệ thực chất hơn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 tại cơ sở.