VKSND khu vực 3 - Thanh Hoá: Chủ động phối hợp chính quyền địa phương trong bảo vệ, tôn tạo di tích lịch sử

Di tích lịch sử - văn hóa Lê Thì Hải (tại xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn cũ; nay là xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa) được xếp hạng di tích cấp quốc gia vào năm 1993. Trong đó, có 2 tấm bia cổ độc đáo hơn 300 năm nhưng bị lãng quên hàng chục năm qua, hiện đang nằm trong khuôn viên một nhà dân ở thôn 3 Thọ Thế (xã Thọ Phú), có tấm còn biến thành tường rào nhà dân.

Đoàn công tác VKSND khu vực 3 kiểm tra tấm bia người dân trưng dụng làm tường rào.

Theo đó, một tấm bia có kích thước khá lớn: dài 5m, cao gần 3m, dày 0,2m dựng trên một bệ đá tam cấp nguyên khối; ghi lại công trạng của các vị tướng họ Lê, được điêu khắc, chạm trổ tinh xảo. Còn có tấm bia thứ hai ghi rõ công lao hiển hách của danh tướng Lê Thì Hải, một người con của Triệu Sơn, sống ở thế kỷ 17-18.

Sự việc trên đã thu hút sự quan tâm của dư luận, đồng thời đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp cụ thể, kịp thời nhằm bảo vệ và phát huy giá trị của di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng.

Theo sử sách, Lê Thì Hải (1639-1716) được người bác là Lê Thì Hiến (1610-1675) làm quan chức Thái tể, tước Hào Quận công (sau còn được gia phong đến tước vương) nuôi dạy nên người. Lớn lên ông lập nhiều chiến công hiển hách, uy danh lừng lẫy. Ông qua đời năm Bính Thân (1716) niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 12, đời vua Lê Dụ Tông, phong tặng hàm Thái phó, thụy hiệu Hùng Tuấn. Sau khi ông mất, để tưởng nhớ công lao, triều đình đã cho xây dựng lăng mộ và lập đền thờ ông tại quê nhà thôn Đông, xã Phú Hào, huyện Lôi Dương (nay là xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa). Tuy nhiên, do thời gian và biến cố lịch sử, khu đền thờ và di tích hiện chỉ còn lại 2 tấm bia cổ và nhiều chân đá tảng, phiến đá nguyên khối.

Đồng chí Đỗ Văn Hậu, Viện trưởng VKSND khu vực 3.

Viện trưởng VKSND khu vực 3 Đỗ Văn Hậu cho biết: Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân trong việc bảo vệ lợi ích công, lợi ích Nhà nước và các giá trị văn hóa, lịch sử theo quy định của pháp luật, sau khi có thông tin từ báo chí và dự luận, ngày 07/4/2026, lãnh đạo VKSND khu vực 3 đã cử đoàn công tác của đơn vị chủ động làm việc với UBND xã Thọ Phú để trao đổi, nắm tình hình thực tế và thống nhất phương hướng xử lý.

Đại diện VKSND khu vực 3 làm việc với UBND xã Thọ Phú.

Tại buổi làm việc, UBND xã Thọ Phú đã báo cáo về công tác quản lý di tích trong thời gian qua, đồng thời khẳng định chính quyền địa phương luôn quan tâm đến việc bảo tồn di sản văn hóa trên địa bàn.

Đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và sự chủ động của chính quyền địa phương, VKSND khu vực 3 đã trao đổi, đề nghị UBND xã Thọ Phú trong quá trình triển khai cải tạo cần tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về di sản văn hóa, bảo đảm không làm ảnh hưởng đến yếu tố gốc của di tích, giữ gìn tính tôn nghiêm và giá trị lịch sử vốn có. Đồng thời, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ di tích, coi đây là tài sản chung của cộng đồng.

Thông tin từ phía địa phương, thực hiện kế hoạch đã đề ra, ngày 08/4/2026, xã đã huy động cán bộ, chiến sĩ Công an xã, Ban CHQS xã, lực lượng Dân quân; huy động đoàn viên, hội viên các tổ chức Chính trị  - Xã hội tham gia cải tạo, chỉnh trang khuôn viên, chỉnh sửa mặt bằng xung quanh khu vực di tích; tháo dỡ tường rào, công trình không liên quan và chặt, phát quang cây xanh, tổng dọn vệ sinh, trồng hoa, cây xanh xung quanh khu vực di tích, tạo không gian sạch sẽ, thoáng mát. Đồng thời bố trí lối đi, bồn hoa phù hợp với cảnh quan di tích; tu sửa một số hạng mục phụ trợ, sửa chữa, chỉnh trang hàng rào bảo vệ 2 tấm bia; kiểm tra, vệ sinh bề mặt bia, đảm bảo sạch sẽ, trang nghiêm. Đồng thời xã tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa lịch sử của di tích; vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ di tích.

Lực lượng chức năng tiến hành tháo dỡ tường rào nối liền tấm bia.

Ông Lê Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch xã Thọ Phú cho biết: Trước những phản ánh của báo chí và ý kiến của các cơ quan chức năng, địa phương đã xây dựng kế hoạch cải tạo, chỉnh trang khuôn viên, cảnh quan khu vực di tích bia và lăng mộ Lê Thì Hiến, bảo đảm phù hợp với giá trị lịch sử, văn hóa của di tích và điều kiện thực tế tại địa phương. Kế hoạch tập trung vào việc dọn dẹp vệ sinh môi trường, chỉnh trang mặt bằng, bố trí lại lối đi, đồng thời tu sửa, gia cố hàng rào bảo vệ khu vực bia nhằm tạo không gian trang nghiêm, sạch đẹp.

Quá trình cải tạo phải đảm bảo giữ gìn nguyên trạng giá trị của di tích, không làm ảnh hưởng đến các yếu tố gốc; tổ chức thực hiện đúng quy định về quản lý di tích, đảm bảo hiệu quả, tiết kiệm. Huy động sự tham gia của các tổ chức đoàn thể và nhân dân trong công tác vệ sinh, chỉnh trang khuôn viên. Sau khi cải tạo khuôn viên, cảnh quan, Ban quản lý di tích và nhân dân địa phương phối hợp bảo vệ di tích, giữ gìn cảnh quan.

Ông Lê Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch xã Thọ Phú.

Sự vào cuộc kịp thời của VKSND khu vực 3 sau khi tiếp cận thông tin phản ánh không chỉ góp phần tháo gỡ những tồn tại trong công tác quản lý di tích, mà còn khẳng định vai trò, trách nhiệm của ngành Kiểm sát trong việc bảo vệ lợi ích công, lợi ích Nhà nước và các giá trị văn hóa - lịch sử. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, chính quyền địa phương trong công tác bảo tồn di sản.