Mặc dù không thuộc diện trực tiếp thí điểm khởi kiện vụ án công ích, đơn vị đã sớm chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể, quyết liệt, từng bước xác lập vai trò, trách nhiệm của Viện kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của các nhóm người dễ bị tổn thương tại cơ sở.
Xác định tố tụng công ích là công cụ pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ công lý và lợi ích xã hội trong giai đoạn mới, VKSND khu vực 10 đã quán triệt nghiêm túc, đầy đủ các quy định của Nghị quyết 205, Thông tư liên tịch số 09/2025 và Hướng dẫn số 42/HD-VKSTC.
    |
 |
| Áp-phích tuyên truyền Nghị quyết 205 tại các xã trên địa bàn. |
Không dừng lại ở việc nghiên cứu văn bản, đơn vị đã chủ động triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng đến 21 xã trên địa bàn quản lý. Theo đó, nội dung Nghị quyết 205 được niêm yết tại bộ phận “Một cửa” của UBND và phòng tiếp công dân của Công an các xã; đồng thời xây dựng clip audio thời lượng khoảng 3 phút tuyên truyền về tố tụng công ích và phát sóng thường xuyên trên hệ thống đài truyền thanh cơ sở, góp phần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần quyết liệt là vụ việc xác minh ô nhiễm môi trường tại các trang trại chăn nuôi lợn thuộc xã Thanh Quân, một lĩnh vực "lợi ích công" trọng điểm. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin từ mạng xã hội và phản ánh của người dân, VKSND khu vực 10 đã vận dụng linh hoạt các biện pháp nghiệp vụ quy định tại Nghị quyết 205 để làm rõ vi phạm.
Theo đó, khi xác minh thực địa, Kiểm sát viên đã trực tiếp xuống địa bàn, lấy lời khai của các hộ dân bị ảnh hưởng và thực hiện đánh giá hiện trường để thu thập dấu vết vi phạm hệ sinh thái một cách khách quan, làm việc với đại diện trang trại lợn.
|
 |
| Kiểm sát viên xác minh tại trang trại lợn và làm việc với nhân dân nơi có phản ánh ô nhiễm môi trường. |
Đồng thời, trong công tác thực thi quyền yêu cầu tài liệu và chuẩn bị cho Kiến nghị, đơn vị đã làm việc trực tiếp với UBND xã Thanh Quân và yêu cầu cung cấp toàn bộ hồ sơ pháp lý về môi trường, các hoạt động kiểm tra ô nhiễm môi trường từ năm 2025 đến nay.
Theo quy định tại Điều 9 Nghị quyết 205, cơ quan được yêu cầu (UBND xã Thanh Quân) phải cung cấp tài liệu trong thời hạn 15 ngày để phục vụ công tác xác minh. Sau khi có kết quả, nếu xác định có ô nhiễm môi trường sẽ ban hành kiến nghị khắc phục đối với các tổ chức liên quan.
Để Nghị quyết số 205 thực sự trở thành "vũ khí" bảo vệ lợi ích công, VKSND khu vực 10, tỉnh Thanh Hóa tập trung triển khai đồng bộ giải pháp đột phá:
Thứ nhất, chuyển từ tư duy thụ động chờ hồ sơ sang chủ động nhận diện vi phạm qua kiểm sát dân sự, hành chính và dư luận xã hội. Đây là bước đi tiên phong nhằm phát hiện sớm các xâm phạm đến lợi ích công và nhóm người yếu thế.
Thứ hai, sử dụng thành thạo các thiết bị ghi âm, ghi hình khi lấy lời khai và kiểm tra hiện trường để xây dựng hồ sơ chứng cứ sắc bén, khách quan. Chứng cứ vững chắc là chìa khóa để Viện kiểm sát thực hiện quyền khởi kiện hoặc kiến nghị hiệu quả.
Thứ ba, quyết liệt yêu cầu chấm dứt vi phạm và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả ngay khi phát hiện hành vi xâm phạm. Trong trường hợp các cơ quan không khắc phục thì Viện kiểm sát sẽ Kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm.
Với tinh thần chủ động và trách nhiệm, VKSND khu vực 10 xác định việc triển khai tố tụng công ích là nội dung công tác quan trọng nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích của Nhà nước. Đây không chỉ là yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn thể hiện vai trò, trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc bảo đảm công lý, trật tự pháp luật ngay từ cơ sở.
Đơn vị tập trung bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức, đồng thời, chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sẵn sàng thực hiện quyền khởi kiện khi được giao. Các nhiệm vụ, giải pháp được triển khai đều hướng tới mục tiêu phục vụ Nhân dân, góp phần xây dựng xã hội công bằng, văn minh và phát triển bền vững.