VKSND chủ động lên tiếng vì nhóm yếu thế, không để pháp luật đến muộn trong bảo vệ trẻ em

Những ngày gần đây, dư luận cả nước liên tục bàng hoàng trước các vụ bạo hành trẻ em được báo chí phản ánh. Đó không chỉ là những con số hay vụ án đơn thuần mà là những bi kịch đau lòng xảy ra với những đứa trẻ chưa đủ khả năng tự bảo vệ bản thân.

Tại TP Hồ Chí Minh, một cháu bé mới 2 tuổi bị bạo hành nghiêm trọng đã may mắn được hàng xóm phát hiện, trình báo kịp thời nên được cứu chữa và bảo vệ. Trong khi đó, tại TP Hà Nội, một cháu bé 4 tuổi đã không qua khỏi sau thời gian dài bị bạo hành.

VKSND khu vực 10, TP Đà Nẵng thành lập Tổ giúp việc thực hiện Nghị quyết 205, góp phần bảo vệ người yếu thế và lợi ích công.

Hai vụ việc, hai kết cục khác nhau nhưng cùng để lại nỗi day dứt lớn trong xã hội và đặt ra câu hỏi nhức nhối: Làm thế nào để pháp luật không đến muộn trong việc bảo vệ trẻ em?. Thực tế cho thấy, trẻ em - đặc biệt là trẻ nhỏ - gần như không có khả năng tự tố cáo, kêu cứu hay bảo vệ mình khi bị xâm hại. Nhiều em sống trong sợ hãi, lệ thuộc hoàn toàn vào người lớn và không đủ nhận thức để phản ánh những tổn thương mà mình đang phải chịu đựng.

Chính vì vậy, mọi dấu hiệu bất thường như trẻ bị đánh đập, bỏ đói, nhốt giữ, thường xuyên hoảng sợ, không được chăm sóc, không được đến trường, chưa được khai sinh hoặc sống trong môi trường có nguy cơ bị xâm hại đều cần được cộng đồng, nhà trường, chính quyền địa phương và cơ quan chức năng quan tâm, phát hiện, phản ánh kịp thời.

Sự im lặng, thờ ơ hoặc quan niệm đây là “chuyện riêng của gia đình” đôi khi lại trở thành nguyên nhân khiến những vụ việc đau lòng tiếp tục xảy ra. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần một cuộc gọi báo tin, một phản ánh đúng lúc có thể cứu được một đứa trẻ khỏi bị bạo hành hoặc xâm hại nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, vai trò của VKSND ngày càng được khẳng định không chỉ trong đấu tranh phòng, chống tội phạm mà còn trong việc chủ động bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm người yếu thế.

Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, VKSND khu vực 10, TP Đà Nẵng đã xác định công tác bảo vệ trẻ em là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Đại diện VKSND khu vực 10, TP Đà Nẵng cùng UBND phường Điện Bàn trao giấy khai sinh cho cháu Bùi Hà Thành Nhân.

Không chỉ dừng lại ở việc xử lý vi phạm khi vụ việc đã xảy ra, đơn vị còn chủ động triển khai nhiều hoạt động phòng ngừa, tuyên truyền và hỗ trợ pháp lý nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền trẻ em.

Thời gian qua, VKSND khu vực 10 đã phối hợp với địa phương, trường học tổ chức tuyên truyền, phổ biến nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15; lồng ghép nội dung bảo vệ trẻ em trong công tác tiếp công dân; phối hợp tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở và xây dựng các video tuyên truyền trên mạng xã hội nhằm giúp người dân nhận biết, phản ánh kịp thời các trường hợp trẻ em có dấu hiệu bị xâm hại quyền lợi.

Thông qua các hoạt động này, người dân dần nâng cao nhận thức về trách nhiệm phát hiện, tố giác và bảo vệ trẻ em, thay vì tâm lý e ngại va chạm hoặc cho rằng đây là vấn đề riêng tư của mỗi gia đình. Đáng chú ý, từ thực tiễn công tác, VKSND khu vực 10 đã trực tiếp phối hợp, can thiệp để hỗ trợ trường hợp em Bùi Hà Thành Nhân được cấp giấy khai sinh sau thời gian dài gặp vướng mắc thủ tục.

Dù chỉ là một giấy tờ hộ tịch nhưng việc được khai sinh đúng quy định lại mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với một đứa trẻ. Đây là cơ sở pháp lý để trẻ được công nhận về nhân thân, được đi học, khám chữa bệnh, tham gia bảo hiểm y tế, đăng ký cư trú và tiếp cận các chính sách an sinh xã hội theo quy định của pháp luật.

Từ vụ việc này cho thấy, bảo vệ trẻ em không chỉ là ngăn chặn hành vi bạo hành hay xâm hại mà còn là bảo đảm cho trẻ được thực hiện đầy đủ các quyền cơ bản để phát triển toàn diện. Theo lãnh đạo VKSND khu vực 10, công tác bảo vệ trẻ em cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong đó, sự chủ động của người dân trong việc phát hiện, phản ánh các dấu hiệu bất thường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Mỗi người dân cần hiểu rằng, việc lên tiếng bảo vệ trẻ em không phải là “can thiệp chuyện người khác” mà là trách nhiệm xã hội, trách nhiệm công dân và cũng là trách nhiệm lương tâm. Khi phát hiện trẻ em có dấu hiệu bị bạo hành, bỏ rơi, xâm hại hoặc bị tước đoạt quyền lợi hợp pháp, cá nhân, tổ chức cần kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương, cơ quan Công an hoặc VKSND nơi gần nhất để được tiếp nhận, xử lý theo đúng quy định pháp luật.

VKSND khu vực 10, TP Đà Nẵng tuyên truyền Nghị quyết 205 đến các em học sinh, sinh viên.

Bởi trong nhiều trường hợp, sự chậm trễ không chỉ khiến một đứa trẻ mất đi tuổi thơ mà còn có thể phải trả giá bằng sức khỏe, tương lai, thậm chí là tính mạng. Bảo vệ trẻ em không chỉ là khẩu hiệu. Đó là trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm xã hội và là thước đo của sự văn minh, nhân văn trong mỗi cộng đồng.