Phát hiện dấu hiệu “hợp đồng hai giá”, VKSND tỉnh Đồng Tháp kiến nghị truy thu thuế để bảo vệ lợi ích công

Văn bản kiến nghị cơ quan thuế của VKSND tỉnh Đồng Tháp.

Từ các vụ án dân sự, phát hiện hành vi có dấu hiệu trốn thuế

Thông qua công tác kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự liên quan đến tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, VKSND tỉnh Đồng Tháp đã phát hiện một số trường hợp đương sự có dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế, làm ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách nhà nước.

Cụ thể, trong một vụ việc, các bên chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đã thỏa thuận giá trị giao dịch thực tế lên đến 4 tỉ đồng, nhưng khi lập hợp đồng lại chỉ ghi nhận 1,2 tỉ đồng. Phần chênh lệch lớn giữa giá thực tế và giá kê khai thể hiện rõ mục đích giảm nghĩa vụ thuế phải nộp.

Tương tự, ở một vụ việc khác, giá chuyển nhượng thực tế đối với diện tích đất hơn 22.000m² là 5 tỉ đồng, song trong hợp đồng được chứng thực, các bên chỉ ghi nhận 1,4 tỉ đồng. Việc chênh lệch đến 3,6 tỉ đồng không chỉ làm sai lệch bản chất giao dịch mà còn dẫn đến nguy cơ thất thu ngân sách nhà nước.

Các hành vi này đều có điểm chung là cố ý thỏa thuận ghi giá chuyển nhượng không đúng với giá trị thực tế nhằm giảm số tiền thuế phải nộp. Qua đánh giá, VKSND tỉnh Đồng Tháp xác định đây là hành vi vi phạm quy định của Luật Quản lý thuế năm 2019, đồng thời có dấu hiệu trốn thuế theo quy định pháp luật hiện hành.

Đáng chú ý, các vi phạm không chỉ dừng lại ở quan hệ dân sự giữa các bên, mà đã xâm phạm trực tiếp đến lợi ích công - cụ thể là nguồn thu ngân sách nhà nước. Đây cũng là một trong những nhóm hành vi được Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội xác định là trọng tâm cần bảo vệ.

Kiến nghị truy thu, siết chặt quản lý để ngăn chặn “hợp đồng hai giá”

Trên cơ sở kết quả kiểm sát và các tài liệu, chứng cứ thu thập được, VKSND tỉnh Đồng Tháp đã ban hành kiến nghị gửi cơ quan thuế, đề nghị tiến hành kiểm tra, rà soát các hồ sơ chuyển nhượng có liên quan; đồng thời áp dụng các biện pháp cần thiết để truy thu số tiền thuế bị thất thu vào ngân sách nhà nước và xử lý hành vi vi phạm theo quy định.

Không chỉ dừng lại ở việc xử lý từng vụ việc cụ thể, nội dung kiến nghị còn đặt ra yêu cầu tăng cường công tác quản lý, kiểm soát giá trị giao dịch bất động sản trên địa bàn. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh việc phát hiện và ngăn chặn tình trạng “ký hợp đồng hai giá” - một thực trạng không mới nhưng vẫn diễn ra phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ thất thu lớn cho ngân sách.

Việc ban hành kiến nghị trong các vụ việc này cho thấy vai trò chủ động của Viện kiểm sát trong việc phát hiện vi phạm từ thực tiễn xét xử, qua đó sử dụng công cụ pháp lý để phòng ngừa và khắc phục hậu quả. Đây cũng là cách thức triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 theo hướng không chờ đợi phát sinh tranh chấp lớn, mà chủ động nhận diện, xử lý ngay từ những dấu hiệu ban đầu.

Ở góc độ rộng hơn, các kiến nghị nêu trên không chỉ hướng tới việc thu hồi một khoản tiền thuế cụ thể, mà còn góp phần thiết lập lại kỷ cương trong hoạt động giao dịch dân sự, nhất là trong lĩnh vực bất động sản - nơi giá trị giao dịch lớn và dễ phát sinh hành vi gian lận.

Ở một khía cạnh khác, những vụ việc như vậy cho thấy ranh giới giữa “thỏa thuận dân sự” và “nghĩa vụ với Nhà nước” không phải lúc nào cũng rõ ràng trong nhận thức của người dân. Khi giá trị thật bị “ẩn” sau một con số trên hợp đồng, điều mất đi không chỉ là khoản thuế, mà còn là sự minh bạch của chính giao dịch đó.

Nghị quyết số 205/2025/QH15, vì vậy, không chỉ mở ra một cơ chế tố tụng mới, mà còn đặt ra một yêu cầu khác: buộc các giao dịch phải trở về đúng bản chất của nó. Và trong những trường hợp như tại Đồng Tháp, việc phát hiện và kiến nghị xử lý không chỉ là câu chuyện của một vụ án, mà là cách pháp luật “gọi tên” những khoảng tối lâu nay vẫn tồn tại trong đời sống dân sự.