Tự ý cải tạo đất rừng sản xuất xây dựng hồ nuôi tôm
Trong những năm gần đây, trên địa bàn phường Ngọc Sơn xuất hiện ngày càng nhiều trường hợp tự ý cải tạo đất rừng sản xuất để xây dựng hồ nuôi tôm thẻ chân trắng. Tình trạng này không chỉ vi phạm các quy định pháp luật về đất đai, quy hoạch, trật tự xây dựng mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường sinh thái địa phương.
    |
 |
| Các mô hình nuôi tôm tự phát tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường. |
Qua quá trình làm việc với chính quyền địa phương và xác minh thực tế, VKSND khu vực 9 cho biết, hiện toàn phường có 12 hộ nuôi tôm nằm rải rác tại các tổ dân phố Đồng Minh, Thanh Bình, Bắc Thành, Nam Thành và Nam Tiến. Quy mô mỗi khu nuôi dao động từ 450m² đến 4.000m², được xây dựng trên đất ở, đất rừng sản xuất và cả diện tích trước đây thuộc quy hoạch rừng phòng hộ.
Các mô hình nuôi tôm đều được đầu tư theo hướng công nghiệp với hệ thống bể nuôi kiên cố, mái che, máy móc và nhiều thiết bị phụ trợ hiện đại. Tổng mức đầu tư của mỗi hộ từ 1 đến 2 tỉ đồng, phần lớn sử dụng nguồn vốn vay từ các tổ chức tín dụng.
|
 |
| VKSND khu vực 9 đi kiểm tra thực tế. |
Qua làm việc với UBND phường Ngọc Sơn và kiểm tra thực tế, cơ quan chức năng xác định 12 hộ nuôi tôm nói trên đều hoạt động tự phát, không nằm trong quy hoạch được phê duyệt. Phần lớn các hồ nuôi đã hình thành từ trước những năm 2000, sau đó tiếp tục được gia cố, mở rộng nhằm phù hợp với mô hình nuôi tôm công nghiệp.
Theo báo cáo của UBND phường Ngọc Sơn ngày 15/7/2025, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này xuất phát từ hiệu quả kinh tế thấp của hoạt động trồng rừng trước đây. Sau năm 2002, nhiều diện tích đất bị bỏ hoang nên người dân tự cải tạo thành các khu trang trại, trong đó có việc đào ao nuôi tôm. Khi nhận thấy mô hình này mang lại lợi nhuận cao, một số hộ tiếp tục đầu tư, sửa chữa các công trình cũ để mở rộng sản xuất mà không thực hiện các thủ tục thẩm định, phê duyệt theo quy định.
Đáng chú ý, trong quá trình nuôi tôm, lượng nước thải phát sinh chủ yếu chỉ được xử lý sơ sài rồi xả trực tiếp ra hệ thống cống dân sinh trước khi chảy thẳng ra biển. Việc xả thải không qua xử lý đạt chuẩn tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và đời sống người dân khu vực ven biển.
Theo quy hoạch phân khu số 09, khu vực các hộ đang nuôi tôm hiện thuộc quy hoạch đất dịch vụ thương mại. Trước thực trạng trên, chính quyền địa phương, từ thời thị xã Nghi Sơn cũ đến nay là phường Ngọc Sơn, đã nhiều lần thành lập các đoàn công tác để tuyên truyền, vận động và yêu cầu người dân chấm dứt hoạt động nuôi tôm trái phép, tháo dỡ công trình vi phạm.
Một số hộ dân đã chấp hành, dừng nuôi và chuyển sang tìm địa điểm khác phù hợp hơn để sản xuất. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trường hợp cố tình kéo dài thời gian hoạt động với lý do cần thu hồi vốn đầu tư sau khi đã vay nợ lớn để xây dựng hệ thống nuôi tôm công nghiệp.
Đặc biệt, ngày 17/7/2025, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Công văn số 7946/SNNMT-CCBĐ&TS yêu cầu các địa phương có tình trạng nuôi tôm trái phép, trong đó có phường Ngọc Sơn, phải xử lý dứt điểm trước ngày 30/9/2025. Mặc dù vậy, đến nay tình trạng nuôi tôm tự phát và xả thải trực tiếp ra môi trường vẫn chưa được khắc phục triệt để.
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nguyên nhân chủ yếu là do các công trình vi phạm đã tồn tại trong thời gian dài, quy mô đầu tư lớn, nhiều hộ dân và doanh nghiệp đã bỏ ra kinh phí đáng kể cho bể nuôi, máy móc, vật tư phục vụ sản xuất nên việc tổ chức cưỡng chế, tháo dỡ gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, công tác xử lý của chính quyền địa phương có thời điểm còn thiếu quyết liệt.
Viện kiểm sát ban hành kiến nghị khắc phục
Trên cơ sở xác minh nội dung phản ánh, VKSND khu vực 9, tỉnh Thanh Hóa nhận định hành vi nuôi tôm tự phát, không theo quy hoạch và xả nước thải trực tiếp ra môi trường đã xâm phạm đến lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước trong lĩnh vực môi trường theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền, lợi ích công cộng.
|
 |
| Nhiều hộ dân nuôi tôm trái phép trên địa bàn phường Ngọc Sơn. |
Để bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và bảo đảm hiệu lực quản lý Nhà nước trên địa bàn, Viện trưởng VKSND khu vực 9, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành kiến nghị gửi Chủ tịch UBND phường Ngọc Sơn yêu cầu khẩn trương thực hiện nghiêm các chỉ đạo của UBND tỉnh Thanh Hóa và các nội dung đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa tại Công văn số 17596/SNNMT-CCBĐ&TS ngày 29/12/2025 liên quan đến tình trạng nuôi tôm trái phép tại các phường Ngọc Sơn, Hải Lĩnh, Tĩnh Gia và Hải Bình.
Đồng thời, kiến nghị yêu cầu địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các hộ dân chấm dứt hoạt động nuôi tôm trái phép; tháo dỡ toàn bộ công trình vi phạm đã xây dựng; nghiêm cấm hành vi xả thải trực tiếp ra môi trường. Đối với các trường hợp cố tình không chấp hành, cần thành lập đoàn kiểm tra và tổ chức cưỡng chế theo đúng quy định pháp luật.
VKSND khu vực 9, tỉnh Thanh Hóa cũng đề nghị Chủ tịch UBND phường Ngọc Sơn chỉ đạo thực hiện nghiêm các nội dung nêu trên và thông báo kết quả thực hiện cho Viện kiểm sát trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được kiến nghị.