Dấu ấn từ những kết quả thực hiện Nghị quyết 205 của Quốc hội

 Từ cơ chế phối hợp đến những kết quả đầu tiên

Ngay trong quá trình triển khai, VKSND khu vực 2 đã ký quy chế phối hợp với UBND phường Mỹ Hào nhằm thống nhất cơ chế trao đổi thông tin trong việc thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự công ích. Đồng thời, đơn vị ban hành Công văn số 162 gửi UBND các xã, phường trên địa bàn đề nghị chủ động rà soát, kịp thời thông báo các vụ việc thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết 205 để Viện kiểm sát xem xét, xử lý theo quy định.

VKSND khu vực 2 đã lập nhiều kênh thông tin được thiết lập và duy trì hoạt động thường xuyên. Đường dây nóng được công khai, trực 24/24 giờ để tiếp nhận phản ánh của người dân; hộp thư điện tử phục vụ tố tụng công ích được đưa vào sử dụng nhằm tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, chứng cứ điện tử một cách nhanh chóng và bảo đảm tính bảo mật.

VKSND khu vực 2 vào cuộc bảo vệ quyền lợi của 17 trẻ em đang được nuôi dưỡng tại chùa Thiên Hương.

Đơn vị còn đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ hơn về ý nghĩa của Nghị quyết 205. Nội dung tuyên truyền tập trung giới thiệu những trường hợp thuộc nhóm dễ bị tổn thương, các lĩnh vực cần được bảo vệ lợi ích công cũng như hướng dẫn cụ thể địa chỉ, phương thức để người dân phản ánh các vụ việc đến Viện kiểm sát. Các bài tuyên truyền được phối hợp phát trên hệ thống truyền thanh cơ sở và đăng tải trên cổng thông tin điện tử của các xã, phường.

Hiệu quả của cách làm này nhanh chóng được thể hiện bằng những vụ việc cụ thể. Từ thông tin nắm bắt trên địa bàn, VKSND khu vực 2 đã kịp thời vào cuộc để bảo vệ quyền lợi của 17 trẻ em đang được nuôi dưỡng tại chùa Thiên Hương; đồng thời vận dụng cơ chế của Nghị quyết 205 trong quá trình giải quyết các vụ án liên quan đến ô nhiễm môi trường; vi phạm quy định về an toàn thực phẩm và bảo vệ lợi ích người tiêu dùng.

Những kết quả bước đầu đó không chỉ khẳng định sự chủ động của đơn vị trong tổ chức thực hiện Nghị quyết, mà còn cho thấy cơ chế tố tụng công ích đã từng bước được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, hướng tới mục tiêu bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế và lợi ích chung của cộng đồng.

Hiệu quả từ những việc bảo vệ người yếu thế và lợi ích công 

Điểm nổi bật trong quá trình triển khai Nghị quyết số 205 tại VKSND khu vực 2, tỉnh Hưng Yên là những kết quả cụ thể từ các vụ việc thực tiễn. Một trong những vụ việc để lại nhiều dấu ấn là việc bảo vệ quyền lợi của 17 trẻ em đang được nuôi dưỡng tại chùa Thiên Hương, phường Thượng Hồng.

Qua công tác kiểm sát và nắm tình hình địa bàn, VKSND khu vực 2 xác định, toàn bộ 17 trẻ đều bị cha, mẹ bỏ lại, không để lại địa chỉ, không còn liên lạc với nhà chùa. Do không có người đại diện theo pháp luật thực hiện các thủ tục hành chính, các cháu chưa được cấp Căn cước công dân. Đây là rào cản khiến các em gặp khó khăn trong việc tiếp cận quyền học tập, khám chữa bệnh, hưởng chính sách an sinh xã hội cũng như nhiều quyền dân sự cơ bản khác.

Được cấp căn cước công dân là niềm vui của mỗi trẻ em.

Nhận thấy đây là trường hợp thuộc nhóm chủ thể dễ bị tổn thương cần được bảo vệ theo tinh thần Nghị quyết số 205, VKSND khu vực 2 đã nhanh chóng thành lập tổ công tác trực tiếp làm việc với nhà chùa, đồng thời phối hợp với Công an và UBND phường Thượng Hồng rà soát hồ sơ của từng trường hợp.

Đối với các cháu đã đủ điều kiện, đơn vị phối hợp hướng dẫn hoàn thiện thủ tục cấp căn cước công dân. Đối với những trường hợp chưa đủ điều kiện do chưa có người giám hộ hợp pháp VKSND khu vực 2 đã ban hành văn bản kiến nghị Chủ tịch UBND phường Thượng Hồng chỉ đạo các bộ phận chuyên môn khẩn trương thực hiện thủ tục cử người giám hộ hợp pháp đối với 11 cháu, tạo cơ sở pháp lý để bảo đảm đầy đủ các quyền dân sự của trẻ em. Đối với các cháu còn lại chưa hoàn thành thủ tục cư trú, Viện kiểm sát tiếp tục phối hợp cùng chính quyền địa phương và cơ quan Công an thu thập tài liệu, hoàn thiện hồ sơ để tháo gỡ vướng mắc.

Đến ngày 7/7/2026, đã có 12 trong tổng số 17 trẻ được hoàn thành thủ tục cấp Căn cước công dân, 5 trường hợp còn lại tiếp tục được các cơ quan phối hợp hoàn thiện điều kiện pháp lý.

Không chỉ tập trung vào bảo vệ trẻ em, VKSND khu vực 2 còn chủ động vận dụng cơ chế tố tụng công ích trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự có liên quan đến lợi ích công.

Thông qua thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án "Gây ô nhiễm môi trường", đơn vị phát hiện việc hơn 356.010 kg chất thải rắn thông thường bị đổ tại khu giãn dân thôn Bùi Xá, xã Yên Mỹ. Bên cạnh việc xử lý trách nhiệm hình sự đối với các bị can, Viện kiểm sát xác định cần phải bảo đảm yêu cầu khắc phục hậu quả đối với môi trường.

Trên cơ sở đó, VKSND khu vực 2 đã đề nghị Cơ quan điều tra phối hợp yêu cầu các bị can ký hợp đồng với đơn vị có đủ tư cách pháp nhân để tiêu hủy toàn bộ lượng chất thải theo đúng quy định của pháp luật.

VKSND khu vực 2 vào cuộc bảo vệ quyền lợi của trẻ em đang được nuôi dưỡng tại chùa Thiên Hương.

Kết quả, các bị can đã thống nhất thực hiện yêu cầu, ký hợp đồng tiêu hủy chất thải dưới sự chứng kiến của Viện kiểm sát. Cách làm này góp phần bảo đảm việc xử lý vụ án không chỉ dừng lại ở trách nhiệm hình sự mà còn hướng đến khôi phục, bảo vệ lợi ích công bị xâm hại.

Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và bảo vệ lợi ích người tiêu dùng, qua kiểm sát điều tra vụ án vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, VKSND khu vực 2 tiếp tục phát hiện dấu hiệu xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng thuộc phạm vi bảo vệ của Nghị quyết số 205.

Đơn vị đã chủ động phối hợp với Cơ quan điều tra, làm việc với những người có quyền lợi liên quan để xác định thiệt hại, hướng dẫn thực hiện quyền yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp; đồng thời làm việc với các bị can nhằm giải quyết trách nhiệm bồi thường dân sự. Đến ngày 15/6/2026, các bị can đã hoàn thành việc bồi thường thiệt hại cho những người liên quan.

Những kết quả đạt được trong thời gian đầu triển khai cho thấy Nghị quyết số 205 đã mở ra thêm một phương thức để Viện kiểm sát chủ động hơn trong bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công. Tại VKSND khu vực 2, tỉnh Hưng Yên, cơ chế đó không dừng lại trên giấy mà đã được cụ thể hóa bằng những vụ việc cụ thể, những kết quả cụ thể và những quyền lợi cụ thể của người dân được bảo vệ.