Chủ động vào cuộc bảo vệ lợi ích công từ thực tiễn giải quyết vụ việc có dấu hiệu của tội phạm hình sự

Ngay từ khi Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội (Nghị quyết 205) về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, VKSND khu vực 5 , tỉnh Thanh Hoá đã xác định đây là một nhiệm vụ chính trị, pháp lý quan trọng, mang tính đột phá trong hoạt động tư pháp. 

Qua quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết nguồn tin có dấu hiệu của tội “Cố ý gây thương tích” và “Gây rối trật tự công cộng” xảy ra trên địa bàn liên quan đến thành viên gia đình ông Vũ Quang Đạo (SN 1965, trú tại thôn Nga Trung 4, xã Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoá) và một số người dân sinh sống tại khu vực lân cận, VKSND khu vực 5 nhận thấy, một trong những nguyên nhân chính gây phát sinh mâu thuẫn, dẫn đến việc chửi bới, xô xát đánh nhau giữa các bên là do gia đình ông Đạo làm nghề thu mua đồng nát, tập kết phế liệu, lấn chiếm hành lang vỉa hè, lòng đường và khu vực sân bê tông trước cổng Đình Đông.

Mặc dù chính quyền địa phương đã nhiều lần vào cuộc, tuy nhiên, hành vi sử dụng lấn chiếm đất công cộng, gây ô nhiễm môi trường, cản trở giao thông, ảnh hưởng đến sinh hoạt chung của người dân trong khu vực vẫn chưa được xử lý, chấn chỉnh kịp thời.

Một số hình ảnh vi phạm của gia đình ông Vũ Quang Đạo.

Nhận thấy hành vi của gia đình ông Vũ Quang Đạo có dấu hiệu của việc xâm phạm đến “Tài sản công” và “Môi trường” - là những đối tượng, lĩnh vực được bảo vệ theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội. VKSND khu vực 5, tỉnh Thanh Hóa đã chủ động tiến hành kiểm tra tính xác thực của vụ việc, sau đó thụ lý, thực hiện các biện pháp xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ (trưng cầu ý kiến của cơ quan, tổ chức, cá nhân có chuyên môn; kiểm tra, đánh giá hiện trường…). Kết quả xác định:

Việc tập kết phế liệu, lấn chiếm hành lang vỉa hè, lòng đường tại khu vực xung quanh nhà ở thôn Nga Trung 4, xã Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoá của gia đình ông Vũ Quang Đạo mà không được sự cho phép của chính quyền địa phương đã vi phạm quy định về việc quản lý, sử dụng tài sản công (lòng đường, vỉa hè là tài sản công - nằm trong kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ phục vụ lợi ích công do Nhà nước quản lý).

Ngoài ra, phế liệu được chất thành từng đống trong khu dân cư, không được phân loại, không che chắn, có dấu hiệu tồn đọng trong thời gian dài, không được bảo quản theo quy trình kỹ thuật đã vi phạm quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, mặc dù Đình Đông chưa được xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa nhưng là cơ sở tín ngưỡng hợp pháp của cộng đồng dân cư thôn Nga Trung 4, được sử dụng làm nơi sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng truyền thống của nhân dân địa phương.

Hành vi của gia đình ông Đạo gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và sự tôn nghiêm của không gian văn hóa, nơi sinh hoạt cộng đồng, tôn giáo lâu đời của địa phương; tiềm ẩn nguy cơ gây mất trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn khu vực.

Tổ công tác do đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Phó Viện trưởng làm việc trực tiếp với cá nhân có hành vi vi phạm.

Từ những cơ sở nêu trên, VKSND khu vực 5, tỉnh Thanh Hóa đã trực tiếp làm việc, tuyên truyền, vận động, thuyết phục, đồng thời, ra Quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Kết quả hiện nay, gia đình ông Đạo đã chấp hành nghiêm chỉnh nội dung yêu cầu của Viện kiểm sát, áp dụng các biện pháp dọn dẹp, di dời điểm tập kết phế liệu, trả lại toàn bộ diện tích lòng đường, vỉa hè đã lấn chiếm; đồng thời tiến hành che chắn, bảo quản để không gây ô nhiễm, ảnh hưởng đến môi trường, mỹ quan đô thị.

Bên cạnh đó, đơn vị đã ban hành ngay văn bản Kiến nghị đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với việc sử dụng lòng đường, vỉa hè, bảo vệ môi trường và cơ sở tín ngưỡng trên địa bàn xã Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Đề nghị tăng cường xử lý, chấn chỉnh các hành vi xâm phạm lợi ích công tương tự.

Vi phạm sau khi được chấm dứt, khắc phục.

Việc phát hiện hành vi xâm phạm lợi ích công, nhanh chóng vào cuộc từ thực tiễn giải quyết vụ việc có dấu hiệu của tội phạm hình sự cho thấy tinh thần quyết liệt, chủ động của Viện kiểm sát không chỉ ở công tác đấu tranh, xử lý tội phạm và người phạm tội mà còn trong việc phòng ngừa hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và cộng đồng. Đây là minh chứng rõ nét cho việc thực hiện hiệu quả chức năng kiểm sát, đồng thời thể hiện tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh của ngành Kiểm sát trong việc kiểm soát quyền lực, không để xảy ra các hành vi vi phạm kéo dài, gây bức xúc trong nhân dân.

Qua vụ việc, VKSND khu vực 5, tỉnh Thanh Hoá tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước và nhân dân; đồng thời góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, đúng quy định pháp luật tại địa phương. Đây cũng là một trong những kết quả thiết thực trong việc triển khai thực hiện Nghị quyết 205 gắn với nhiệm vụ chuyên môn của ngành Kiểm sát trong tình hình mới.