Tham dự Hội nghị giao ban có đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9, các Phó Vụ trưởng Vụ 9 cùng các Kiểm sát viên Vụ 9; Các Viện trưởng, Phó Vviện trưởng 6 tỉnh, thành phố thực hiện thí điểm triển khai tố tụng công ích dân sự.
    |
 |
| Đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9 phát biểu tại Hội nghị. |
Quý 1/ 2026, tiếp nhận tổng số 703 thông tin liên quan các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm
Theo báo cáo tại hội nghị, trong quý I/2026 (từ ngày 1/1 đến hết ngày 13/4/2026), ngành Kiểm sát nhân dân đã tiếp nhận tổng số 703 thông tin liên quan đến các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công và quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Trong đó, đã xử lý 498 vụ việc, đạt tỷ lệ đáng kể trong bối cảnh đây là lĩnh vực hoàn toàn mới, đòi hỏi quy trình chặt chẽ và thận trọng.
Kết quả phân loại cho thấy, có 54 vụ việc bị chấm dứt do không có căn cứ; 312 vụ việc đủ điều kiện được thụ lý; 15 vụ việc chủ thể vi phạm tự nguyện chấm dứt hành vi; và 187 vụ việc Viện kiểm sát đã ban hành kiến nghị nhằm phòng ngừa, khắc phục vi phạm.
|
 |
| Đồng chí Phạm Hoàng Diệu Linh, Phó Vụ trưởng Vụ 9 phát biểu tại Hội nghị. |
Trong tổng số 312 vụ việc đã thụ lý, có 80 vụ việc liên quan đến bảo vệ người dễ bị tổn thương, trong khi 232 vụ việc thuộc nhóm bảo vệ lợi ích công. Các lĩnh vực phát sinh nhiều vụ việc gồm: đất đai, tài nguyên (139 vụ), môi trường, hệ sinh thái (32 vụ), đầu tư công (19 vụ), cùng các lĩnh vực khác như: tài sản công, an toàn thực phẩm, di sản văn hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Quá trình giải quyết đã ghi nhận 81 vụ việc được đình chỉ hoặc chấm dứt việc kiểm tra, xác minh do hành vi vi phạm đã được khắc phục hoặc lợi ích công không còn tồn tại…
Ngoài ra, ngành Kiểm sát đã tổ chức làm việc trực tiếp với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong 19 vụ việc nhằm thúc đẩy việc thực hiện yêu cầu. Kết quả cho thấy phần lớn chủ thể vi phạm đã đồng thuận, chỉ có 1 trường hợp không chấp hành và 1 vụ việc đang tiếp tục được xử lý.
Đáng chú ý, đã có 1 vụ việc được thông báo khởi kiện và 17 vụ việc được kiến nghị khởi kiện, đánh dấu bước tiến ban đầu trong việc hiện thực hóa cơ chế khởi kiện dân sự công ích.
Bên cạnh việc xử lý các vụ việc vi phạm, kết quả cụ thể từ hoạt động thí điểm đã mang lại nhiều tác động tích cực đối với xã hội, đặc biệt trong công tác bảo vệ nhóm yếu thế và lợi ích công.
Trong lĩnh vực bảo vệ người dễ bị tổn thương, ngành Kiểm sát đã góp phần hỗ trợ cấp giấy khai sinh cho 45 trường hợp, cấp căn cước công dân cho 124 người, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho 7 người và đăng ký cư trú, cấp mã định danh cho 14 trẻ em. Ngoài ra, một số trường hợp đặc biệt đã được xem xét xác định người giám hộ, công nhận kết quả học tập, hỗ trợ đăng ký tạm trú hoặc tiếp cận các chính sách an sinh xã hội.
|
 |
| Hội nghị được tổ chức trực tiếp và trực tuyến. |
Đặc biệt, đã có trường hợp người chưa thành niên bị xâm hại tình dục được áp dụng ngay các biện pháp bảo vệ, bố trí người thân chăm sóc và thực hiện chính sách hỗ trợ đối với trẻ em mồ côi, thể hiện vai trò chủ động, kịp thời của Viện kiểm sát trong bảo vệ quyền con người.
Thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước hơn 8,9 tỉ đồng,
Trong lĩnh vực bảo vệ lợi ích công, kết quả đạt được cũng rất đáng ghi nhận. Tổng số tiền thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước lên tới hơn 8,9 tỉ đồng, bao gồm tiền thuế, nợ bảo hiểm xã hội và bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm tài nguyên, môi trường.
Đồng thời, hơn 72.958 m² nhà, đất công đã được thu hồi; 31 vụ việc gây ô nhiễm môi trường được ngăn chặn, xử lý; tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường tại 5 tuyến đường được chấm dứt; và 1 vụ việc liên quan đến bảo vệ di sản văn hóa được giải quyết.
Phát biểu tại hội nghị, đại diện các địa phương thí điểm đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế nhằm nâng cao hiệu quả triển khai.
|
 |
| Toàn cảnh Hội nghị tại VKSND tối cao. |
Đánh giá về tình hình các vụ việc đang triển khai thực hiện, đồng chí Phạm Hoàng Diệu Linh, Phó Vụ trưởng Vụ 9 cho biết: Viện kiểm sát hai cấp đã tích cực trong việc phối hợp với các cơ quan hữu quan rà soát các vụ việc đủ điều kiện khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 và đã thực hiện quy trình khởi kiện theo hướng dẫn của VKSND tối cao; đến nay đã có nhiều vụ việc được thụ lý, giải quyết, tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực đất đai, cấp giấy khai sinh, truy thu thuế và môi trường.
Tuy nhiên, đến thời điểm báo cáo, số vụ việc được xác định đủ điều kiện để thực hiện khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 chưa nhiều. Thực tiễn này xuất phát từ yêu cầu rất chặt chẽ của cơ chế khởi kiện công ích, đòi hỏi phải đánh giá toàn diện, thận trọng trên nhiều phương diện trước khi quyết định khởi kiện.
Theo đó, đối với mỗi vụ việc, Viện kiểm sát chỉ xem xét khởi kiện khi đồng thời hội đủ các điều kiện cơ bản, bao gồm: xác định rõ lợi ích công bị xâm phạm, đánh giá đầy đủ về việc có hay không chủ thể có quyền khởi kiện và khả năng thực hiện quyền khởi kiện của các chủ thể này, đã áp dụng các biện pháp yêu cầu, thông báo, kiến nghị khởi kiện nhưng không được khắc phục hoặc khắc phục không triệt để, đồng thời phải bảo đảm hệ thống chứng cứ đầy đủ, có giá trị chứng minh và khả năng thi hành án trên thực tế.
Phát biểu kết thúc hội nghị giao ban, đồng chí Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9 đã đánh giá cao công tác thực hiện thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích của 6 tỉnh, thành phố được thí điểm.
Đồng chí cho rằng, tới đây cần hướng dẫn cụ thể về tiêu chí xác định vụ việc dân sự công ích; xây dựng các vụ việc điển hình, án mẫu về tố tụng dân sự công ích, đặc biệt trong các lĩnh vực mà các địa phương đã phát sinh nhiều như môi trường, đất đai, tài sản công. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để các đơn vị tham khảo, áp dụng thống nhất…