Lễ hội Katê: Tôn vinh giá trị di sản văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm

Bảo tồn giá trị di sản văn hóa truyền thống đặc sắc!

Lễ hội Katê là một trong những lễ hội truyền thống lớn, tiêu biểu của đồng bào Chăm Bàlamôn tỉnh Khánh Hòa. Lễ hội Katê được tổ chức định kỳ hàng năm vào ngày cuối của tháng 6 và ngày đầu của tháng 7 Chăm lịch (thường vào đầu tháng 10 dương lịch) tại các khu vực đền, tháp Chăm; các làng Chăm và hộ gia đình.

Chủ thể của Lễ hội Katê là cộng đồng người Chăm, trong đó Hội đồng Chức sắc là tổ chức đại diện cho cộng đồng trong việc thực hành các nghi thức liên quan đến tôn giáo, tín ngưỡng của Lễ hội Katê.

Các nghi lễ chính của Lễ hội Katê diễn ra tại các đền, tháp Chăm. Ảnh: NH.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa cho biết, nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm, đồng thời quảng bá tiềm năng du lịch địa phương, Sở phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan trong tỉnh tổ chức các hoạt động chào mừng Lễ hội Katê năm 2026 với mong muốn tạo không khí vui tươi, đoàn kết dân tộc và mang đến cho du khách những trải nghiệm văn hóa di sản độc đáo.

Lễ hội Katê năm nay diễn ra từ 9-11/10, như thông lệ gồm hai phần.

Phần lễ diễn ra tại các đền, tháp Chăm và các làng Chăm Bàlamôn, gồm các nghi thức mang tính chất tâm linh, dâng cúng lễ vật, thỉnh cầu lên thần linh tại các đền tháp và nơi thờ tự ở làng và các gia đình người Chăm với mong muốn được phù hộ, độ trì cho cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Lễ vật dâng cúng được bày ngay dưới chân tháp Pô Klong Garai, phường Đô Vinh. Ảnh: NH.

Vào buổi sáng của ngày đầu tháng 7 Chăm lịch, các nghi lễ chính được diễn ra đồng thời ở tháp Pô Klong Garai, phường Đô Vinh; tháp Pô Rômê, thôn Hậu Sanh và đền Pô Inư Nưgar (đền ngoài), thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa.

Nghi lễ diễn ra ở các đền, tháp về cơ bản bao gồm các nghi thức: Lễ rước y trang (Rauk khan aw pô yang); Lễ mở cửa đền/tháp (Pơh mbăng yang); Lễ tắm tượng thần (Mưnay yang); Lễ mặc y trang cho thần (Angui khan aw yang) và Đại lễ (Mưliêng yang).

Điều hành và thực hiện nghi thức lễ tại các đền, tháp là các chức sắc tôn giáo thuộc Hội đồng Chức sắc (Cả sư - Pôdhia; các tu sĩ - Baséh); và các chức sắc tín ngưỡng dân gian (thầy kéo đàn và hát thánh ca - Kadhar; bà bóng múa và dâng lễ vật lên các vị thần linh - Muk Pajâu; ông từ -Camưnei).

Vào dịp lễ hội, đồng bào Chăm thường mang trang phục truyền thống. Ảnh: NH.

Sau phần lễ ở các đền, tháp là phần nghi lễ được tổ chức ở các đền thờ thần làng ở các làng Chăm. Người dân tôn kính thần làng như vị thần bổn mệnh che chở và mang đến những điều may mắn cho dân làng. Đến ngày Lễ hội Katê, người dân mang lễ vật đến để dâng lễ, cầu mong những điều may mắn trong năm.

Sau nghi lễ ở đền tháp và ở làng; các gia đình, dòng tộc. Mỗi gia đình đều chuẩn bị mâm lễ vật thành kính dâng lên thần linh để bày tỏ lòng biết ơn và cầu mong những điều may mắn, tốt đẹp nhất sẽ đến trong năm tới.

Phần hội bao gồm các hoạt động trình diễn văn hóa văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, hội thi tay nghề làm gốm, dệt thổ cẩm, hoạt động giao lưu, thăm hỏi lẫn nhau... tạo không khí vui tươi, tưng bừng, phấn khởi trong thời gian diễn ra lễ hội, thu hút đông đảo cộng đồng người Chăm trong tỉnh cũng như Nhân dân và du khách tham gia trải nghiệm, tìm hiểu về lễ hội.

Kèn Saranai, một nhạc cụ truyền thống của đồng bào Chăm, thường được sử dụng trong các dịp lễ hội. Ảnh: NH.

Lễ hội Katê phản ảnh sâu sắc những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào người Chăm, thể hiện rõ nét đạo lý uống nước nhớ nguồn, tri ân các thần linh, các bậc tiền nhân đã tạo dựng, bảo vệ cộng đồng có cuộc sống bình an, ấm no, hạnh phúc; cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng được bội thu.

Thông qua lễ hội các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy, các tinh hoa về ẩm thực, trang phục, văn nghệ dân gian như múa, hát, trình diễn nhạc cụ, nghề thủ công truyền thống cũng được thực hành, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Chăm tỉnh Khánh Hòa.

Nhiều hoạt động cộng đồng dấu ấn, thiết thực!

Ngoài các hoạt động chính trong phần hội, còn có các hoạt động hưởng ứng, bao gồm Hội thi các trò chơi thể thao dân gian chào mừng Lễ hội Katê, Hội thi viết chữ Chăm với chủ đề “Sáng nét chữ - Giữ hồn Chăm”.

Hai hoạt động cùng diễn ra sáng ngày 10/10 tại khu vực Tháp Pô Klong Garai;

Lễ vật dâng cúng là các sản vật do chính người dân làm ra. Ảnh: NH.

Trưng bày hình ảnh, hiện vật, không gian văn hóa Chăm gắn với Lễ hội Katê tại Tháp Pô Klong Garai và Tháp Pô Rômê, Nhà trưng bày thôn Hữu Đức… diễn ra trong các ngày 5-12/10;

Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp”, diễn ra chiều ngày 11/10, tại Hội trường UBND xã Ninh Phước.