    |
 |
| Thành phố Hà Nội đã phê duyệt và triển khai Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026. Ảnh minh họa: T.Dịu |
Từ văn bản đến thực tế kiểm soát tận nguồn
Từ cuối năm 2025 đến nay, UBND TP Hà Nội liên tục ban hành các kế hoạch, công văn, chỉ thị nhằm khắc phục “điểm nghẽn” ô nhiễm môi trường, tăng cường vệ sinh môi trường và kiểm soát ô nhiễm không khí trong quá trình thi công xây dựng. Điều này cho thấy sự quyết liệt của thành phố trong việc cải thiện chất lượng môi trường.
Có thể kể đến loạt văn bản mà thành phố ban hành trong thời gian qua như: Kế hoạch số 372/KH-UBND ngày 26/12/2025 về triển khai thực hiện các giải pháp khắc phục “điểm nghẽn” về ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố; Công văn số 1342/UBND-TMĐT ngày 31/3/2026 về việc tăng cường đảm bảo công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn TP Hà Nội; Chỉ thị số 08/CT-UBND ngày 5/5/2026 về kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí và bảo đảm vệ sinh môi trường trong quá trình thi công xây dựng trên địa bàn thành phố đã được ban hành.
Và mới đây, Công văn số 2986/UBND-NNMT ngày 24/6/2026 tiếp tục được UBND TP Hà Nội ban hành, yêu cầu triển khai các nhiệm vụ, giải pháp khắc phục “điểm nghẽn” về ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố...
Theo hướng này, công tác xử lý chất thải, vệ sinh môi trường được đặt yêu cầu chủ động hơn, bắt đầu ngay từ nơi phát sinh. Phân loại rác tại nguồn, thu gom và vận chuyển kịp thời, hạn chế tồn đọng, xóa các điểm tập kết rác tự phát được triển khai cùng với việc tăng cường sử dụng máy móc, thiết bị hiện đại và kiểm tra, giám sát thường xuyên.
|
 |
| Người dân Hà Nội thu gom rác, giữ gìn vệ sinh môi trường. Ảnh minh họa |
Ghi nhận tại phường Lĩnh Nam, công tác vệ sinh môi trường được triển khai theo hướng tăng cường kiểm tra việc tổ chức thu gom, vận chuyển rác thải; đồng thời yêu cầu đơn vị thu gom nâng tần suất tại các khu vực đông dân cư, chợ, tuyến phố kinh doanh và khu tập thể, hạn chế tình trạng rác tồn lưu kéo dài.
Cùng với đó, phường đẩy mạnh phong trào toàn dân tham gia tổng vệ sinh môi trường vào sáng thứ Bảy, Chủ nhật hàng tuần tại các khu dân cư, tổ dân phố. Tiêu chí bảo đảm vệ sinh môi trường được đưa vào nội dung bình xét danh hiệu tổ dân phố văn hóa.
Đặc biệt, để phục vụ công tác duy trì vệ sinh môi trường, phường Lĩnh Nam hiện bố trí 3 điểm tập kết rác, cùng 10 xe quét hút bụi, xe tưới nước rửa đường và xe vận chuyển rác được trang bị thiết bị GPS.
Không chỉ chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể cũng đang được huy động tham gia bảo vệ môi trường. Từ đầu năm 2026 đến nay, các cấp Hội Nông dân TP Hà Nội đã xây dựng 114 mô hình bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu; đồng thời thành lập gần 70 câu lạc bộ “Nông dân tham gia bảo vệ môi trường”.
Các cấp Hội cũng xây dựng 6 mô hình ứng dụng chế phẩm sinh học trong xử lý rác thải hữu cơ sinh hoạt, phế phụ phẩm nông nghiệp để làm phân bón cho cây trồng; đồng thời áp dụng các giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi tại các hộ nông dân. Hội Nông dân các cấp trên địa bàn thành phố đã trực tiếp và phối hợp trồng 45.964 cây xanh tại các nhà văn hóa thôn, tuyến đường nông thôn, đường làng, ngõ xóm và các khu vực công cộng...
Có thể thấy, việc kiểm soát ô nhiễm của Hà Nội không chỉ được thực hiện bằng các biện pháp quản lý, mà đang từng bước được cụ thể hóa từ cơ sở, với sự tham gia trực tiếp của chính quyền, đoàn thể và người dân.
|
 |
| Hà Nội đã ứng dụng công nghệ hiện đại trong kiểm soát, xử lý rác thải. Ảnh minh họa |
Giao thông xanh, công nghệ cùng tham gia kiểm soát ô nhiễm
Không chỉ là những giải pháp trước mắt, Hà Nội cũng triển khai những giải pháp mang tính dài hạn nhằm kiểm soát ô nhiễm và hướng tới phát triển đô thị xanh. Tại cuộc họp về công tác duy trì vệ sinh môi trường; công tác xử lý ô nhiễm không khí trên địa bàn thành phố cuối tháng 8 vừa qua, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam cho biết, một trong những giải pháp trọng tâm được Hà Nội triển khai là kiểm soát phát thải từ giao thông.
Theo đó, thành phố đã phê duyệt và triển khai Đề án Vùng phát thải thấp (LEZ) trong Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026, đồng thời ban hành các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sạch, phát triển hạ tầng và vận tải công cộng, từng bước hạn chế phương tiện cá nhân.
Cụ thể, thành phố triển khai 100% tuyến buýt trong Vùng phát thải thấp sử dụng phương tiện xanh; triển khai vé điện tử, miễn vé trên 45 tuyến buýt trong phạm vi Vành đai 1 đến hết tháng 6/2027; đồng thời nghiên cứu phát triển xe buýt điện cỡ nhỏ và các phương tiện xanh phục vụ kết nối chặng đầu, chặng cuối.
Khi quy mô đô thị ngày càng lớn, phương thức quản lý môi trường dựa chủ yếu vào kiểm tra thủ công khó đáp ứng yêu cầu theo dõi liên tục. Vì vậy, Hà Nội định hướng mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, camera, cảm biến và các nền tảng số trong theo dõi, phát hiện và quản lý các vấn đề môi trường…
Ngoài ra, sau thời gian triển khai thí điểm Vùng phát thải thấp, hệ thống giao thông công cộng xanh, xe đạp công cộng, trạm sạc, tủ đổi pin và các điểm trông giữ phương tiện tiếp tục được bổ sung.
Về phía Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cũng đã lắp đặt 6 cảm biến và bố trí 1 xe quan trắc tự động tại phường Hoàn Kiếm; dự kiến tiếp nhận thêm 8 cảm biến do Pháp tài trợ, đồng thời phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai 39 trạm cảm biến trên địa bàn…
Những giải pháp này bước đầu đã tạo chuyển biến. Từ ngày 1/1 đến 11/8/2026, tỉ lệ số ngày Hà Nội có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 73,28%, tăng so với mức 71,18% của kỳ báo cáo 6 tháng và đang tiến gần mục tiêu 75% đề ra cho cả năm. Nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình ngày đạt 40,95 µg/m³. Theo đánh giá, số ngày chất lượng không khí ở mức báo động đỏ đã giảm so với năm 2025.
Ngoài ra, công tác xử lý chất thải rắn từng bước được kiểm soát. Một số nhà máy xử lý rác, điện rác đã đi vào hoạt động, góp phần nâng cao năng lực xử lý.
Từ những kết quả ban đầu, thời gian tới, cùng với các giải pháp của cơ quan quản lý, Hà Nội tiếp tục đặt trọng tâm vào sự tham gia của cộng đồng. Người dân được vận động thực hiện phân loại rác tại nguồn, không xả rác, không đốt chất thải tùy tiện, hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần và giữ gìn vệ sinh khu dân cư.
Kiểm soát nguồn phát sinh, tăng cường sự tham gia của cộng đồng, triển khai các giải pháp dài hạn như vùng phát thải thấp và xử lý ô nhiễm làng nghề đến ứng dụng công nghệ trong quan trắc, giám sát… sẽ là những giải pháp mà thành phố tiếp tục triển khai. Mục tiêu không chỉ là xử lý những điểm ô nhiễm đã phát sinh, mà quan trọng hơn là kiểm soát từ nguồn, phát hiện sớm nguy cơ và ngăn ô nhiễm mới. Đây cũng là nền tảng để Hà Nội nâng chất lượng môi trường trong quá trình phát triển đô thị.
* Bài viết có sự phối hợp của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội.
T. Dịu - H. Hoa