Phú Thọ tăng tốc, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Tăng trưởng công nghiệp tạo động lực

9 tháng năm 2026, kinh tế Phú Thọ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước tăng khoảng 10-10,6% so với cùng kỳ năm trước, cơ bản đạt mục tiêu kịch bản tăng trưởng đề ra.

Trong bức tranh chung, công nghiệp - xây dựng tiếp tục là khu vực đóng vai trò chủ yếu. Chỉ số sản xuất công nghiệp 8 tháng tăng 21,8% so với cùng kỳ. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, trong đó các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao duy trì mức tăng trưởng tích cực.

Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông kiểm tra tiến độ Dự án đường song song đường sắt Hà Nội - Lào Cai đoạn từ Vĩnh Yên đến cầu Hạc Trì và chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương thi công hoàn thành dự án đúng tiến độ.

Cùng với công nghiệp, khu vực dịch vụ tiếp tục phát triển ở các lĩnh vực thương mại, vận tải, du lịch và dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Nông, lâm nghiệp và thủy sản duy trì ổn định, tạo nền tảng cho tăng trưởng cân bằng hơn giữa các khu vực kinh tế.

Một điểm đáng chú ý là dòng vốn đầu tư tiếp tục tăng mạnh. Trong 9 tháng, vốn FDI thu hút vào tỉnh ước đạt hơn 2,4 tỉ USD, bằng 151,3% kế hoạch và gấp 2,1 lần cùng kỳ năm trước. Vốn đầu tư trong nước đạt khoảng 65,6 nghìn tỉ đồng.

Những kết quả này cho thấy sức hấp dẫn của không gian phát triển mới sau sáp nhập, đồng thời phản ánh nhu cầu ngày càng lớn về hạ tầng, logistics, đất công nghiệp, nguồn nhân lực và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Để duy trì tốc độ tăng trưởng, Phú Thọ đã ban hành Đề án tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Tỉnh cũng thí điểm cơ chế “Luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính phục vụ các dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh; duy trì mô hình “Cà phê doanh nhân” để tiếp nhận, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Trong 3 tháng cuối năm, trọng tâm được xác định là tiếp tục đẩy mạnh sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo và các sản phẩm chủ lực; hỗ trợ các dự án đi vào hoạt động, phát huy công suất thiết kế. Cùng với đó là đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng và tiến độ các dự án lớn.

Gỡ điểm nghẽn hạ tầng, chạy đua với thời gian

Trong quá trình duy trì tăng trưởng, hạ tầng giao thông được xem là một trong những yếu tố có tính quyết định đối với khả năng kết nối không gian kinh tế mới.

Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì đang bước vào giai đoạn nước rút. Tuyến đường dài khoảng 11,06 km, tổng mức đầu tư hơn 1.258 tỉ đồng, được xác định là tuyến giao thông quan trọng kết nối Vĩnh Yên với Việt Trì, có lưu lượng phương tiện lớn và đi qua nhiều khu dân cư, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Theo kế hoạch, dự án cơ bản hoàn thành trong năm 2026, đưa vào khai thác năm 2027. Đến ngày 23/9, diện tích đã được phê duyệt phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng đạt 44,47/44,51 ha, tương ứng 99,91%; diện tích bàn giao đạt 43,15/44,51 ha, tương ứng 96,94%. Vốn giải phóng mặt bằng năm 2026 được giao 320,264 tỉ đồng, đã giải ngân 317,67 tỉ đồng, đạt 99,2%.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quách Tất Liêm phát biểu tại buổi làm việc với các địa phương có dự án đi qua.

Mặt bằng cơ bản được bàn giao đã tạo điều kiện để các nhà thầu tập trung thi công. Tuy nhiên, tiến độ Gói thầu số QL2-XL trong các tháng 6, 7 và 8 vẫn chậm, có nguy cơ ảnh hưởng mục tiêu hoàn thành dự án trong năm nay.

Như vậy, điểm nghẽn của dự án hiện không còn chủ yếu nằm ở giải phóng mặt bằng mà chuyển sang năng lực tổ chức thi công, huy động nguồn lực và khai thác hiệu quả mặt bằng đã được bàn giao.

Đáng chú ý, việc di chuyển các công trình hạ tầng kỹ thuật vẫn là phần việc cần được xử lý đồng bộ. Đường nước sạch nông thôn mới thi công được 1.435/3.285 m, còn khoảng 1,85 km; đường điện của Công ty Điện lực Phú Thọ mới thi công 35/123 vị trí cột, còn 88 cột, tương ứng khoảng 2,5 km. Một số tuyến cáp viễn thông, đường điện, đường ống cấp nước cũng đang được phối hợp di chuyển.

Các phần việc này có mối liên hệ trực tiếp với tiến độ thi công nền đường, hệ thống thoát nước. Vì vậy, chủ đầu tư, nhà thầu và địa phương phải phối hợp theo từng vị trí, từng mốc thời gian. Theo kế hoạch, nền đường và rãnh thoát nước tại các vị trí liên quan đến di chuyển hạ tầng kỹ thuật phải hoàn thành trước ngày 10/10; các công trình hạ tầng kỹ thuật còn lại phấn đấu hoàn thành di chuyển trước ngày 30/10/2026.

Tại công trường, yêu cầu được đặt ra là tăng máy móc, thiết bị, nhân lực, bổ sung các mũi thi công, tăng ca, tăng kíp ở những vị trí đủ điều kiện và tối ưu biện pháp thi công để bù đắp khối lượng chậm.

Cùng với đó, trách nhiệm của nhà thầu được siết chặt. Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy đã cảnh cáo một số nhà thầu chậm tiến độ, đồng thời điều chuyển toàn bộ khối lượng còn lại tại một số vị trí sang nhà thầu khác để bảo đảm tiến độ. Chủ đầu tư tiếp tục theo dõi tiến độ, khối lượng thực hiện hằng ngày và áp dụng chế tài theo hợp đồng nếu nhà thầu không đáp ứng yêu cầu.

Không chỉ Quốc lộ 2, dự án đường song song đường sắt Hà Nội - Lào Cai, đoạn từ xã Bình Nguyên đến cầu Hạc Trì cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự án dài khoảng 30 km, tổng mức đầu tư gần 2.550 tỷ đồng, có vai trò kết nối đô thị Vĩnh Phúc với Việt Trì, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

UBND tỉnh yêu cầu các dự án thành phần thông xe kỹ thuật và hoàn thành trong năm 2026. Những vị trí đã có mặt bằng cơ bản đã thi công xong nền mặt đường, hệ thống thoát nước và công trình cầu trên tuyến. Các địa phương được yêu cầu hoàn thành giải phóng mặt bằng trước ngày 31/10/2026; các sở, ngành phối hợp bảo đảm nguồn vật liệu đất đắp.

Việc đồng loạt đẩy nhanh các dự án giao thông trọng điểm cho thấy yêu cầu không chỉ là hoàn thành một công trình riêng lẻ, mà còn từng bước hoàn thiện mạng lưới kết nối, mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí logistics và tạo điều kiện để các dòng vốn đầu tư phát huy hiệu quả.

Từ không gian mới đến nâng chất lượng tăng trưởng

Cùng với đầu tư hạ tầng, sau sáp nhập, Phú Thọ đang có thêm không gian để tổ chức lại các hoạt động sản xuất và hình thành những động lực tăng trưởng mới.

Tại xã Bình Xuyên, lợi thế về công nghiệp, nông nghiệp, đất đai và không gian đô thị đang được khai thác theo hướng hiện đại, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Địa phương hướng tới nâng cao giá trị sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập, đồng thời gắn tăng trưởng với bảo đảm môi trường và phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quách Tất Liêm khảo sát công tác chuẩn bị đầu tư Dự án đường nối từ Đại Lải đến Sóc Sơn, kết nối Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Trong nông nghiệp, tháng 6/2026, xã triển khai mô hình chăn nuôi gà Mía lai thương phẩm theo hướng VietGAP tại thôn Nông Trường và Xây Dựng với 6 hộ tham gia, quy mô 5.000 con. Sau 3 tháng, mô hình bước đầu mang lại hiệu quả, giúp các hộ nâng cao kỹ thuật chăn nuôi và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Chị Nguyễn Thị Huyền, hội viên nông dân tiêu biểu, chủ mô hình chăn nuôi gà ở thôn Xây dựng cho biết, việc tham gia mô hình giúp các hộ được tập huấn, hướng dẫn tuân thủ quy trình kỹ thuật, kiểm soát giống, thức ăn, tiêm phòng và vệ sinh chuồng trại. Sản phẩm nhờ đó có lợi thế hơn khi tiêu thụ, đồng thời góp phần hạn chế dịch bệnh và ổn định đầu ra.

Ở chiều ngược lại, công nghệ cao đang được đưa vào sản xuất nông nghiệp với mô hình trồng nhân sâm Hàn Quốc của Công ty TNHH Nông lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao Bình Xuyên, trong đó có ứng dụng AI và các giải pháp kỹ thuật để kiểm soát quá trình sản xuất.

Trong công nghiệp, chuyển đổi số và tự động hóa đang trở thành một phần quan trọng của quá trình nâng cao năng suất. Tại Công ty cổ phần Prime - Tiền Phong, hệ thống kiểm soát chất lượng và phần mềm lập kế hoạch sản xuất thông minh được đưa vào nhiều khâu, góp phần kiểm soát sản xuất, sử dụng năng lượng theo thời gian thực, tối ưu tiêu hao và giảm chi phí.

Tại Khu công nghiệp Thăng Long III, Lumi Smart Factory đầu tư hệ thống sản xuất hiện đại, kết hợp nghiên cứu và phát triển để sản xuất thiết bị IoT, smarthome. Mô hình kết hợp thiết kế, nghiên cứu, phát triển và sản xuất góp phần nâng chất lượng sản phẩm, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm công nghệ ra thị trường.

9 tháng năm 2026, tổng giá trị sản phẩm của xã Bình Xuyên ước đạt 91,68 nghìn tỉ đồng, đạt 75,5% kế hoạch năm. Công nghiệp - xây dựng chiếm 97,8% cơ cấu kinh tế; thương mại - dịch vụ 1,9%; nông, lâm nghiệp và thủy sản 0,3%. Thu nhập bình quân đầu người ước đạt 58,05 triệu đồng/9 tháng. Toàn xã có 376 doanh nghiệp, hợp tác xã đang hoạt động.

Những con số này cho thấy dư địa phát triển của các địa bàn sau sáp nhập rất lớn. Tuy nhiên, để chuyển lợi thế về không gian thành sức mạnh kinh tế thực chất, vấn đề quan trọng hơn là nâng chất lượng doanh nghiệp và mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị.

Đây cũng là bài toán đặt ra đối với ngành công nghiệp hỗ trợ của Phú Thọ.

Toàn tỉnh hiện có 752 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 15,3 tỉ USD. Sự hiện diện của các tập đoàn, doanh nghiệp lớn như Honda, Toyota, Piaggio, Compal, BYD và Meiko đã tạo dư địa phát triển cho công nghiệp hỗ trợ, hình thành mạng lưới hơn 500 doanh nghiệp phụ trợ trên địa bàn. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp nội địa cung ứng trực tiếp cho khối FDI vẫn còn khiêm tốn.

Phần lớn doanh nghiệp trong tỉnh có quy mô nhỏ, mới tập trung vào các công đoạn gia công đơn giản trong lĩnh vực ô tô, xe máy, điện tử và cơ khí. Chi phí vốn, thuê đất, logistics, hiệu suất đầu tư và năng lực nghiên cứu, phát triển còn là những rào cản lớn.

Ông Phùng Thế Mạnh, Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất và Thương mại MenDo cho biết, các doanh nghiệp FDI yêu cầu cao về chất lượng và giá thành. Nếu không cạnh tranh được về giá, doanh nghiệp khó tiến sâu vào chuỗi cung ứng. Việc đáp ứng các chứng chỉ từ đối tác nước ngoài cũng là thách thức đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Từ thực tế đó, Phú Thọ đang chuyển mạnh tư duy từ thu hút sang “hấp thụ FDI”, lấy doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ làm trung tâm trong xây dựng chính sách. Tỉnh định hướng tổ chức lại không gian công nghiệp theo mô hình “một cụm ngành - ba vành đai”, tăng cường kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi với các nhà cung ứng; phát triển các khu công nghiệp hỗ trợ và nghiên cứu thành lập Trung tâm phát triển công nghiệp hỗ trợ gắn với hạ tầng kỹ thuật dùng chung.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Khắc Hiếu phát biểu tại buổi làm việc với Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh.

Cùng với hạ tầng, nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt. Phú Thọ dự kiến đào tạo khoảng 20.000 lao động kỹ thuật chất lượng cao, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ lên 40-45% vào năm 2030. Đây là điều kiện để doanh nghiệp nâng năng suất, làm chủ công nghệ và từng bước tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu trở thành một cực tăng trưởng của vùng Thủ đô, với tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 11-12%/năm. Cùng với thu hút FDI có chọn lọc, Phú Thọ hướng tới chuyển giao công nghệ, phát triển R&D, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và nâng cấp nhà cung ứng nội địa; phấn đấu hình thành ít nhất 20 nhà cung ứng cấp 1 và khoảng 100 doanh nghiệp trong tỉnh tham gia thực chất vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, bài toán của Phú Thọ không chỉ nằm ở việc duy trì tốc độ trong ngắn hạn. Quan trọng hơn là biến dòng vốn đầu tư, các dự án hạ tầng, lợi thế không gian sau sáp nhập và quá trình chuyển đổi số thành năng lực sản xuất mới.

Khi những điểm nghẽn về mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật và tiến độ dự án được xử lý; khi doanh nghiệp nội địa nâng được năng lực công nghệ, quản trị và chất lượng nhân lực, tăng trưởng sẽ có thêm nền tảng để duy trì trong dài hạn. Đó cũng là cách để Phú Thọ từng bước chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và sức cạnh tranh của hệ sinh thái doanh nghiệp.