DVMTR - nguồn lực quan trọng tiếp sức cho công tác bảo vệ rừng

Năm 2026, diện tích rừng cung ứng DVMTR trên toàn lâm phần Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình đạt 25.801,39 ha, tăng 3.762,93 ha so với năm 2025. Từ nguồn chi trả này, hoạt động giao khoán bảo vệ rừng được tiếp thêm động lực, đưa cộng đồng tham gia trực tiếp vào tuần tra, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ tài nguyên rừng.

leftcenterrightdel
 Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình hiện quản lý 48.848,47 ha rừng và đất lâm nghiệp.

Sau khi Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa và Ban Quản lý Vườn quốc gia Phước Bình được sắp xếp, hợp nhất thành Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình, công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học được tổ chức theo hướng thống nhất, đồng bộ. Trong đó, DVMTR là một nguồn lực thiết thực, góp phần kết nối nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên với sự tham gia của cộng đồng địa phương.

Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình (thôn Thái An, xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa) hiện quản lý 48.848,47 ha rừng và đất lâm nghiệp, gồm 41.636,33 ha đất rừng đặc dụng, 7.101,16 ha đất rừng phòng hộ và 110,98 ha đất rừng sản xuất. Tổng diện tích có rừng là 40.726,40 ha, trong đó rừng tự nhiên 38.086,83 ha và rừng trồng 2.639,57 ha.

leftcenterrightdel
 Tổng diện tích có rừng tại Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình là 40.726,40 ha, trong đó rừng tự nhiên 38.086,83 ha và rừng trồng 2.639,57 ha.

Theo số liệu tổng hợp của Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình, năm 2025, diện tích rừng cung ứng DVMTR là 22.038,46 ha, với diện tích quy đổi 20.182,85 ha. Đến năm 2026, các con số này lần lượt tăng lên 25.801,39 ha và 23.615,42 ha. Tỷ lệ diện tích cung ứng DVMTR so với tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp được giao quản lý tăng từ khoảng 45,12% năm 2025 (48.843,00 ha) lên 52,82% năm 2026 (48.848,47 ha). Diện tích cung ứng mở rộng góp phần hỗ trợ tuần tra, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn rộng, địa hình phức tạp.

Điểm đáng chú ý của chính sách DVMTR không chỉ nằm ở diện tích được chi trả mà còn ở cách nguồn lực này đến với người dân. Thông qua việc gắn DVMTR với giao khoán bảo vệ rừng, cộng đồng địa phương có thêm điều kiện tham gia tuần tra, kiểm soát các khu vực trọng điểm, khu vực giáp ranh và chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy rừng. Người dân vì thế không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là lực lượng trực tiếp góp sức giữ rừng từ cơ sở.

Người dân hưởng lợi từ rừng, cùng chung trách nhiệm giữ rừng

Với các cộng đồng vùng đệm còn gặp khó khăn, khoản thu từ nhận khoán bảo vệ rừng là nguồn thu nhập bổ sung có ý nghĩa bên cạnh trồng trọt, chăn nuôi và lao động thời vụ. Chính sách DVMTR giúp công sức tham gia giữ rừng của người dân gắn với lợi ích kinh tế cụ thể, góp phần giảm bớt áp lực sinh kế và khuyến khích sự gắn bó lâu dài với rừng. Qua đó, cộng đồng phát huy vai trò chủ động trong gìn giữ tài nguyên chung.

Giá trị xã hội của DVMTR vì vậy vượt ra ngoài phạm vi một khoản kinh phí hỗ trợ bảo vệ rừng. Khi người dân được hưởng lợi từ việc giữ rừng và có trách nhiệm với diện tích nhận khoán, mối liên kết giữa bảo tồn thiên nhiên và cải thiện sinh kế từng bước được củng cố. Đó cũng là nền tảng tăng cường lực lượng bảo vệ rừng tại chỗ.

leftcenterrightdel
 Lực lượng bảo vệ rừng phối hợp tuần tra, góp phần gìn giữ tài nguyên rừng tại Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình.

Giá trị cần gìn giữ càng lớn khi lâm phần Núi Chúa và Phước Bình có tính đa dạng sinh học cao. Tài liệu tổng hợp hiện có ghi nhận lâm phần Núi Chúa có 1.971 loài thực vật bậc cao có mạch và 852 loài động vật, côn trùng; lâm phần Phước Bình có 1.679 loài thực vật và 507 loài động vật, côn trùng. Qua điều tra, giám sát và bẫy ảnh, nhiều loài quý, hiếm và đặc hữu đã được ghi nhận, như Cheo cheo lưng bạc, Bò tót, Tê tê Java, Chà vá chân đen cùng nhiều loài chim, bò sát và lưỡng cư có giá trị bảo tồn.

Trong bối cảnh đó, nguồn lực DVMTR góp phần duy trì hoạt động tuần tra, bảo vệ sinh cảnh và phòng ngừa các hành vi xâm hại rừng. Quan trọng hơn, chính sách này chuyển tải một thông điệp gần gũi: rừng được bảo vệ tốt không chỉ mang lại lợi ích môi trường cho xã hội mà còn tạo thêm nguồn thu, thêm động lực để chính những người sống gần rừng cùng gìn giữ rừng.

Từ việc mở rộng diện tích cung ứng đến gắn chi trả với giao khoán bảo vệ rừng, DVMTR đang từng bước phát huy vai trò là cầu nối giữa bảo tồn và sinh kế tại Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình. Thời gian tới, Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình tiếp tục rà soát, nâng cao hiệu quả diện tích cung ứng DVMTR; quản lý, sử dụng nguồn chi trả công khai, minh bạch, gắn quyền lợi của cộng đồng với kết quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ rừng. Để mỗi khoản chi trả không chỉ góp phần giữ thêm màu xanh cho rừng mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho người dân vùng đệm.

Huỳnh Định