Ngành Tư pháp đi đầu trong "cuộc cách mạng" xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối với 34 điểm cầu tại các tỉnh, thành phố. Cùng dự hội nghị có đồng chí Phan Đình Trạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long; Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn; lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác tư pháp năm 2025.

Theo các báo cáo, ý kiến tại hội nghị, nhiệm kỳ 2021-2025, Bộ, ngành Tư pháp đã chủ động, tích cực tham mưu giúp Chính phủ, Quốc hội đề xuất những định hướng chính sách lớn, then chốt trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN gắn với xây dựng pháp luật, cải cách tư pháp.

Công tác xây dựng pháp luật có những đổi mới mang tính đột phá; đã hoàn thành tham mưu khối lượng nhiệm vụ lập pháp lớn nhất từ trước đến nay, góp phần tháo gỡ nhiều "điểm nghẽn", "nút thắt" về thể chế, pháp luật, khơi thông mọi nguồn lực phát triển. Công tác tổ chức thi hành pháp luật được chú trọng đổi mới, bám sát yêu cầu thực tiễn, góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cán bộ, Nhân dân.

Quản lý nhà nước trong các lĩnh vực thi hành án dân sự, thi hành án hành chính, bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, trợ giúp pháp lý, đăng ký biện pháp bảo đảm, bồi thường nhà nước, quản lý xử lý vi phạm hành chính,… tiếp tục được tăng cường, hoàn thiện về mặt thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuẩn hóa các quy trình, thủ tục theo hướng công khai, minh bạch, thuận tiện hơn cho người dân, cơ quan, đơn vị.

Công tác pháp luật quốc tế ghi dấu ấn, khẳng định vai trò của Bộ, ngành Tư pháp trong tham mưu giúp Chính phủ xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trong hội nhập quốc tế, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Công tác hợp tác quốc tế về pháp luật và tư pháp được thúc đẩy mạnh mẽ trên cơ sở bám sát định hướng, đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước và nhiệm vụ trọng tâm công tác của Bộ, ngành Tư pháp.

Công tác nghiên cứu khoa học pháp lý ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc tham mưu, tư vấn về những định hướng chính sách lớn, then chốt phục vụ xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải cách hành chính, cải cách tư pháp, gắn với việc giải quyết các vấn đề phát sinh trong bối cảnh hiện nay.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, Bộ, ngành Tư pháp đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn với nhiều nhiệm vụ khó, chưa từng có tiền lệ trong nhiệm kỳ để triển khai các chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế của đất nước.

Đặc biệt, Bộ, ngành Tư pháp đã chủ trì tham mưu Chính phủ tham gia tích cực vào quá trình sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; hoàn thành tốt việc tham mưu xây dựng một số đạo luật quan trọng; chủ động, sáng tạo tham mưu các cơ chế pháp luật đặc thù, đặc biệt, góp phần phản ứng chính sách linh hoạt, kịp thời, tháo gỡ nhiều "điểm nghẽn" trong thực tiễn.

Trong nhiệm kỳ 2021-2025, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua khối lượng nhiệm vụ lập pháp lớn nhất từ trước đến nay với gần 180 dự án luật, dự thảo nghị quyết. Chỉ riêng tại Kỳ họp thứ 10 năm 2025, Chính phủ đã trình và được Quốc hội thông qua 47 luật, 08 Nghị quyết.

6 dấu ấn nổi bật của ngành Tư pháp trong nhiệm kỳ

Phát biểu chỉ đạo, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá sự kiện là dịp quan trọng để nhìn lại chặng đường 5 năm qua với những kết quả rất đáng tự hào của ngành Tư pháp trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật; đồng thời, đề ra phương hướng, nhiệm vụ đột phá đối với công tác tư pháp trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thay mặt đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng gửi tới các đại biểu lời chào trân trọng, lời thăm hỏi ân cần và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu chỉ đạo.

Theo Thủ tướng, nhiệm kỳ 2021-2025 là nhiệm kỳ rất đặc biệt, có nhiều biến động, phức tạp, khó lường, nhiều vấn đề chưa từng có tiền lệ, vượt dự báo. Tuy nhiên với tinh thần "Đảng đã chỉ đạo, Chính phủ thống nhất, Quốc hội đồng tình, Nhân dân ủng hộ, bạn bè quốc tế giúp đỡ", chúng ta đã vượt qua những "cơn gió ngược", đạt được nhiều thành tựu toàn diện trên hầu hết các lĩnh vực.

Trong thành tựu chung của đất nước, ngành Tư pháp đã có nhiều đóng góp thiết thực, toàn diện và thể hiện rõ vai trò là cơ quan "gác cổng pháp lý" của Chính phủ, đi đầu trong "cuộc cách mạng" xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Qua báo cáo của Bộ Tư pháp và các ý kiến tham luận tại Hội nghị, Thủ tướng đánh giá, trong nhiệm kỳ vừa qua, công tác tư pháp tiếp tục được thực hiện "đồng bộ - toàn diện - hiệu quả - chặt chẽ - kỹ lưỡng" trên nhiều lĩnh vực, với "6 dấu ấn" nổi bật.

Thứ nhất, đột phá mạnh mẽ trong tư duy xây dựng thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; đặc biệt là tham mưu cơ chế, chính sách đặc thù chuyển trạng thái phòng, chống dịch COVID-19 bằng biện pháp hành chính sang biện pháp khoa học, thích ứng an toàn, linh hoạt, hiệu quả; góp phần xây dựng Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới.

Riêng trong năm 2025, Bộ, ngành Tư pháp đã tham mưu và triển khai thực hiện nhiều nhiệm vụ mới, đột phá.

Theo đó, tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 140 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 197 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Xây dựng và trình Quốc hội thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi) mang tính đột phá, đổi mới toàn diện quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, từ trạng thái bị động sang trạng thái chủ động bám sát thực tiễn.

Tham mưu, thẩm định, đề xuất Chính phủ trình Quốc hội kịp thời ban hành nhiều Luật, Nghị quyết tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc; nhất là đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức, bộ máy và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp. Đây cũng là nhiệm kỳ hoàn thành khối lượng lập pháp lớn nhất từ trước đến nay.

Cùng với đó, thực hiện khối lượng lớn công việc thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật, rà soát kỹ thuật pháp lý trước khi ban hành.

Thứ hai, đạt được nhiều bước tiến quan trọng trong công tác pháp luật quốc tế và hợp tác quốc tế về pháp luật ở cả 3 bình diện song phương, khu vực và toàn cầu. Đã tham mưu Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 33-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; tham mưu kịp thời, hiệu quả cho Chính phủ trong xử lý các vấn đề pháp lý, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; thúc đẩy đàm phán, ký kết và thực hiện các điều ước, thỏa thuận quốc tế.

Thứ ba, đẩy mạnh công tác tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Trong đó, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong các hệ thống thông tin chuyên ngành, các cơ sở dữ liệu quan trọng; tham mưu xây dựng Cổng Pháp luật quốc gia phục vụ công tác tra cứu thông tin pháp luật, giải đáp vướng mắc của người dân, doanh nghiệp.

Thứ tư, công tác thi hành án dân sự liên tục đạt và vượt chỉ tiêu được giao; giải quyết dứt điểm nhiều vụ việc lớn, phức tạp, nhất là thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án kinh tế, tham nhũng... Hơn 3.200 bản án hành chính đã được thi hành xong.

Thứ năm, đổi mới mạnh mẽ trong công tác cải cách thủ tục hành chính. Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp hiệu quả với các bộ, ngành, địa phương triển khai công tác rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu đối với 817 TTHC, góp phần giảm gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Thứ sáu, tập trung xây dựng ngành Tư pháp tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, xây dựng hệ thống các cơ quan thi hành án dân sự được tổ chức theo mô hình 2 cấp; tinh giản biên chế vượt tỉ lệ theo yêu cầu của Nghị quyết 18; tham mưu chính sách đặc thù, vượt trội cho người tham gia xây dựng pháp luật, thi hành pháp luật.

Thủ tướng chụp ảnh lưu niệm cùng các đạo biểu.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận, biểu dương, đánh giá cao sự nỗ lực, cố gắng và những thành tích quan trọng mà Bộ Tư pháp, ngành Tư pháp và tổ chức pháp chế các bộ, ngành, chính quyền địa phương đã đạt được, góp phần quan trọng vào thành tựu chung của cả nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được là cơ bản, Thủ tướng cơ bản đồng tình, thống nhất với những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân đã được chỉ ra, đồng thời nhấn mạnh một số nội dung: Việc chuẩn bị một số hồ sơ dự án, dự thảo văn bản pháp luật trình cấp có thẩm quyền cần kịp thời hơn, chất lượng hơn; chưa khắc phục triệt để việc chậm ban hành, nợ đọng văn bản quy định chi tiết; một số chính sách, pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, còn tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo trong một số văn bản pháp luật.

Thủ tướng nhấn mạnh một số bài học kinh nghiệm quan trọng từ thực tiễn: Phải luôn bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phải bám sát thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng thực tiễn, lấy thực tiễn là thước đo; ưu tiên nguồn lực, đầu tư bài bản, xứng tầm cho công tác xây dựng pháp luật, bố trí con người, nguồn lực thỏa đáng. Quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả, làm việc nào dứt việc đó, làm việc nào ra việc đó, phân công bảo đảm"6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả".

Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận, biểu dương, đánh giá cao sự nỗ lực, cố gắng và những thành tích quan trọng mà Bộ Tư pháp, ngành Tư pháp đã đạt được.

Tập trung nghiên cứu, hoàn thiện các Đề án quan trọng

Thủ tướng nêu rõ, năm 2026 là năm có ý nghĩa rất quan trọng, là năm tiến hành Đại hội XIV của Đảng; là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và đại hội Đảng các cấp. Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định rõ thể chế là 1 trong 3 đột phá chiến lược; phải nâng cao nhận thức và hành động trong xây dựng thể chế, pháp luật với 3 tư tưởng chỉ đạo chính: Xác định thể chế vừa là mục tiêu, vừa là động lực, nguồn lực phát triển, "là đột phá của đột phá", đầu tư cho thể chế là đầu tư cho sự phát triển; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, người dân và doanh nghiệp tham gia xây dựng và thực thi pháp luật; biến thể chế, pháp luật từ điểm nghẽn thành lợi thế cạnh tranh của quốc gia. Trên cơ sở đó, tiếp tục củng cố, phát triển 3 trụ cột nền tảng: Xây dựng nền dân chủ XHCN; xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN; xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Thủ tướng cơ bản đồng ý với định hướng, nhiệm vụ, giải pháp theo Báo cáo và ý kiến của các đại biểu tại Hội nghị, đồng thời yêu cầu Bộ, ngành Tư pháp tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang 80 năm trong thực hiện nhiệm vụ, với "3 định hướng lớn" và "6 nhiệm vụ trọng tâm".