Theo phân tích từ công ty thanh toán Stripe, trên nền tảng của họ hiện có hàng nghìn doanh nghiệp do một người tự vận hành đạt doanh thu hàng năm trên 1 triệu USD, tăng gấp đôi số lượng trong giai đoạn 2023 - 2025. Cũng trong khoảng thời gian này, số lượng doanh nghiệp một nhân sự cán mốc doanh thu 10 triệu USD đã tăng gần gấp ba lần.
Một minh chứng cho xu hướng này là ông Ben Broca (40 tuổi, Mỹ). Tháng 12/2025, ông ra mắt công ty cung cấp công cụ AI cho doanh nghiệp và hiện sắp đạt 10 triệu USD doanh thu trong năm nay với 10.000 khách hàng trả phí, huy động được 30 triệu USD từ các nhà đầu tư mà không cần bất kỳ nhân viên nào. Với sự hỗ trợ của AI trong việc trả lời email, viết và sửa lỗi mã lập trình, cho đến xử lý yêu cầu của khách hàng, đăng ký cho người dùng mới và thực hiện hoàn tiền khi có sự cố, ông tiết kiệm được rất nhiều chi phí.
Tương tự, bà Claire Vo (41 tuổi, Mỹ) đã tự mình phát triển ứng dụng quản lý tài liệu và thiết kế sản phẩm nhờ AI. Đến nay, công ty đã có 100.000 người dùng và hướng tới mức lợi nhuận bảy chữ số trong năm nay, trong đó AI phụ trách toàn bộ mảng tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng.
Chuyên gia kinh tế trưởng Ernie Tedeschi của Stripe nhận định rằng trước đây, những người ít mối quan hệ hay thiếu am hiểu kinh doanh thường gặp khó khăn trong việc hiện thực hóa ý tưởng. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, AI hoàn toàn có thể đóng vai trò như một đối tác kinh doanh được tích hợp sẵn. Đồng quan điểm, ông Julian Weisser, người điều hành một trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp tại San Francisco, khẳng định rào cản khởi nghiệp chưa bao giờ thấp như hiện nay.
Tuy nhiên, mô hình này cũng đối mặt với không ít thách thức. Việc phụ thuộc vào các công cụ AI tính phí theo dung lượng sử dụng - như Claude của Anthropic - từng khiến ông Ben Broca chịu thua lỗ ở nhiều tài khoản khách hàng, buộc ông phải chuyển sang dùng những mô hình mã nguồn mở miễn phí từ Trung Quốc.
Bên cạnh chi phí, rủi ro bị sao chép mô hình cũng rất lớn. Ông Troy Johnston (40 tuổi, Florida) -người thu về khoảng 3.000 USD lợi nhuận mỗi tháng từ ứng dụng giúp người dùng tận dụng các ưu đãi thẻ tín dụng - lo ngại rằng việc thành lập một doanh nghiệp nhờ AI càng dễ dàng bao nhiêu thì nguy cơ bị bắt chước càng cao bấy nhiêu, bởi hiện nay ai cũng có có thể tiếp cận và sử dụng AI để kinh doanh và cạnh tranh.
Tuy nhiên, AI không phải "chiếc chìa khóa vạn năng" cho mọi nhà khởi nghiệp. Bị hấp dẫn bởi các bài đăng trên mạng xã hội về sự dễ dàng và ưu điểm của AI, ông Samir Ahmad (39 tuổi, Pennsylvania) đã quyết định bỏ công việc gắn bó gần 20 năm để mở dịch vụ tư vấn. Ông dùng AI lập kế hoạch kinh doanh, làm tiếp thị và coi công nghệ này như một "cấp phó điều hành". Tuy nhiên, sự kỳ vọng thiếu thực tế nhanh chóng tan vỡ khi công ty của ông suy yếu và đóng cửa chỉ sau vài tháng, buộc ông phải quay lại làm nhân viên làm công ăn lương.
Trường hợp thất bại này phản ánh đúng nhận định từ bà Claire Vo. Dù đưa công ty hướng tới lợi nhuận bảy chữ số nhờ AI, bà Vo vẫn cho rằng công chúng đang đánh giá quá cao sự dễ dàng của AI, trong khi lại coi nhẹ những yếu tố then chốt quyết định sự sống còn của doanh nghiệp: đó là mạng lưới quan hệ, uy tín trong ngành cũng như những nỗ lực thực tế của nhà sáng lập.
Trước đây, việc vận hành một doanh nghiệp đạt quy mô nhất định luôn đòi hỏi phải có cả một bộ máy nhân sự. AI đang đảo ngược hoàn toàn quy luật đó, mở ra con đường cho ngày càng nhiều người tự mình lập nghiệp. Tuy nhiên, nếu thiếu đi nền tảng kinh nghiệm thực tế và một chiến lược bền vững, mô hình kinh doanh dựa vào AI này cũng sẽ "sớm nở tối tàn".