Viện kiểm sát luận tội nghiêm minh các cựu lãnh đạo VICEM

Sáng 29/1, phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra tại Tổng Công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) và các đơn vị liên quan bước vào ngày làm việc thứ tư với phần tranh luận. Đại diện VKSND TP Hà Nội đã trình bày bản luận tội và đề nghị mức án đối với các bị cáo. Với lập luận chặt chẽ, toàn diện, làm rõ trách nhiệm của các cựu lãnh đạo VICEM trong những sai phạm nghiêm trọng về quản lý đầu tư và đấu thầu, gây thất thoát, lãng phí đặc biệt lớn tài sản Nhà nước, bản luận tội của Viện kiểm sát đã đánh giá đầy đủ hành vi phạm tội, vai trò, trách nhiệm của từng bị cáo trong vụ án.

Hội đồng xét xử  tại phiên toà sáng nay 29/1.

Theo Viện kiểm sát, VICEM là doanh nghiệp Nhà nước, toàn bộ hoạt động đầu tư, xây dựng, sản xuất, kinh doanh phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật nhằm bảo toàn và phát triển vốn Nhà nước. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai Dự án “Trung tâm Điều hành và giao dịch Vicem” tại Khu đô thị mới Cầu Giấy (Hà Nội), các bị cáo là lãnh đạo chủ chốt của VICEM, đứng đầu là Lê Văn Chung, Chủ tịch Hội đồng thành viên và Nguyễn Ngọc Anh, Tổng Giám đốc, đã cố ý thực hiện hàng loạt hành vi vi phạm pháp luật.

Bản luận tội nêu rõ, các bị cáo đã lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư không đúng thực tế; tính toán hiệu quả kinh tế mang tính chủ quan, thiếu căn cứ nhằm hợp thức hóa hồ sơ để được cấp Giấy chứng nhận đầu tư. Sau khi được cấp phép, các bị cáo tiếp tục quyết định đầu tư dự án với tổng mức đầu tư lớn hơn nhiều so với mức đã được chứng nhận, vi phạm nghiêm trọng các quy định về quản lý đầu tư xây dựng, gây thất thoát, lãng phí số tiền hơn 381,6 tỉ đồng.

Kiểm sát viên, đại diện Viện kiểm sát luận tội các bị cáo tại phiên toà.

Đáng chú ý, Viện kiểm sát chỉ rõ việc các bị cáo cố ý không thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/2/2011 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Trong khi nhiều dự án khác của VICEM bị đưa vào diện cắt giảm, giãn tiến độ đầu tư thì Dự án Trung tâm Điều hành và giao dịch Vicem khi đó mới ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, chưa được cấp phép xây dựng nhưng lại không bị cắt giảm. Hành vi này thể hiện rõ sự coi thường chỉ đạo của Chính phủ, làm gia tăng nguy cơ thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước.

Theo đánh giá của Viện kiểm sát, những vi phạm nêu trên là nguyên nhân trực tiếp khiến dự án không đạt hiệu quả kinh tế, bị đình trệ kéo dài, không thể đưa vào khai thác, sử dụng, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho Nhà nước. Các bị cáo đều nhận thức rõ hậu quả có thể xảy ra nhưng vẫn cố ý thực hiện vì động cơ chủ quan, duy ý chí, đặt mục tiêu hình thức, bề nổi lên trên hiệu quả thực chất của dự án.

Cụ thể, đối với bị cáo Lê Văn Chung, nguyên Chủ tịch HĐTV VICEM, trong quá trình triển khai thực hiện dự án, với vai trò cao nhất, chịu trách nhiệm chính trong việc quyết định đầu tư xây dựng trụ sở làm việc kết hợp văn phòng cho thuê, biết rõ các số liệu giá trị doanh thu đầu vào được nâng “khống” nhưng vẫn ký các văn bản liên quan để thực hiện lập và triển khai dự án; trực tiếp ký quyết định phê duyệt tổng mức đầu tư dự án khi chưa có báo cáo nghiên cứu khả thi và cao hơn tổng mức đã được chứng nhận đầu tư nhưng không thực hiện quy trình điều chỉnh tổng mức đầu tư theo quy định của pháp luật; biết dự án không có hiệu quả kinh tế nhưng vẫn chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Bị cáo Lê Văn Chung, cựu Chủ tịch HĐTV Vicem tại trước bục khai báo.

Đối với bị cáo Nguyễn Ngọc Anh, nguyên Tổng Giám đốc VICEM, biết rõ các số liệu giá trị doanh thu đầu vào được nâng “khống”, không đúng thực tế; không chỉ đạo thẩm định dự án theo đúng quy định; trực tiếp ký văn bản đề nghị cấp Giấy chứng nhận đầu tư dự án, đề nghị HĐTV phê duyệt hồ sơ dự án với tổng mức đầu tư cao hơn mức đã được chứng nhận đầu tư.

Ngoài ra, bị cáo Nguyễn Ngọc Anh còn đồng ý cho Dư Ngọc Long thống nhất với Đỗ Đình Thu thỏa thuận Công ty ECON trích lại cho VICEM 5% giá trị gói thầu sau khi được thanh toán; chỉ đạo cấp dưới tạo điều kiện cho Công ty ECON trúng thầu; ký hợp thức các quyết định phê duyệt dự toán, thủ tục liên quan do Ban Quản lý dự án trình để giúp Công ty ECON trúng thầu, hưởng lợi số tiền 800 triệu đồng.

Đối với bị cáo Dư Ngọc Long, nguyên Giám đốc Ban Quản lý dự án VICEM, thực hiện theo chỉ đạo của Lê Văn Chung và Nguyễn Ngọc Anh về việc triển khai dự án, đã trình Nguyễn Ngọc Anh ký văn bản đề nghị cấp Giấy chứng nhận đầu tư sử dụng số liệu về giá trị doanh thu đầu vào không đúng thực tế do VNCC cung cấp; trao đổi, cung cấp cho Nguyễn Lâm Cường, Phó Giám đốc VNCC, các số liệu về giá trị doanh thu đầu vào để VNCC lập báo cáo FS bảo đảm dự án có hiệu quả; trực tiếp ký các văn bản đề nghị thẩm định dự án.

Ngoài ra, trong quá trình triển khai thực hiện gói thầu số 19, Dư Ngọc Long đã thống nhất với Đỗ Đình Thu thỏa thuận trích lại cho VICEM 5% giá trị gói thầu sau khi được thanh toán; chỉ đạo Nguyễn Thành Tâm cung cấp thông tin hồ sơ mời thầu cho Công ty ECON để làm hồ sơ dự thầu, giúp Công ty ECON trúng thầu và hưởng lợi số tiền 1,9 tỉ đồng.

Bị cáo Nguyễn Ngọc Anh, cựu Tổng Giám đốc VICEM tại phiên toà.

Đối với bị cáo Tạ Quang Bửu, nguyên Phó Tổng Giám đốc VICEM, phụ trách trực tiếp dự án, biết rõ tại thời điểm Ban Quản lý dự án, Phòng Thẩm định dự án, Tổng Giám đốc VICEM đề xuất phê duyệt đầu tư dự án thì hồ sơ dự án của Tổng Công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam (VNCC) chưa phát hành, không có số liệu về hiệu quả kinh tế để thẩm định nhưng vẫn đồng ý vào dự thảo quyết định phê duyệt đầu tư dự án, làm căn cứ cho Lê Văn Chung ký các quyết định phê duyệt đầu tư với mức đầu tư cao hơn mức đã được chứng nhận đầu tư.

Đối với bị cáo Trần Bình Trọng, nguyên Phó Tổng Giám đốc VNCC, trực tiếp chỉ đạo và phụ trách bộ môn Kinh tế dự án, đã đồng ý với Nguyễn Lâm Cường về việc thay đổi giá cho thuê văn phòng theo yêu cầu của VICEM; ký hồ sơ thuyết minh dự án tháng 7/2010 làm căn cứ để VICEM đề nghị cấp Giấy chứng nhận đầu tư; ký các báo cáo FS tháng 10/2010, tháng 11/2011 và tháng 12/2011 với giá cho thuê văn phòng, giá trông giữ ô tô, xe máy được nâng “khống” nhằm bảo đảm dự án có hiệu quả, hợp thức thủ tục đầu tư.

Đối với bị cáo Nguyễn Lâm Cường, nguyên Chủ nhiệm đồ án, Giám đốc Văn phòng Kết cấu 3, đã tiếp nhận số liệu, yêu cầu của Dư Ngọc Long để chuyển cho bộ phận chuyên môn tính toán, bảo đảm dự án có hiệu quả trình Trần Bình Trọng ký thuyết minh và báo cáo FS cho VICEM đủ thủ tục phê duyệt đầu tư, thực hiện dự án.

Đối với bị cáo Hoàng Ngọc Hiếu, nguyên Trưởng phòng Thẩm định dự án VICEM, đã không thực hiện việc thẩm định hồ sơ dự án đầu tư theo quy định; ký văn bản thẩm định đề xuất phê duyệt mức đầu tư để “hoàn thiện” thủ tục, giúp sức cho Nguyễn Ngọc Anh trình HĐTV phê duyệt tổng mức đầu tư dự án trái quy định pháp luật.

Các bị cáo đứng nghe đại diện Viện kiểm sát luận tội và đề nghị mức án đối với bản thân, sáng 29/1.

Đối với bị cáo Trịnh Công Loan, nguyên thành viên HĐQT/HĐTV VICEM, ngày 22/9/2010 đã cho ý kiến thống nhất, đồng ý phê duyệt tổng mức đầu tư dự án vào dự thảo quyết định phê duyệt đầu tư trong khi chưa có báo cáo FS, giúp sức cho Lê Văn Chung ký quyết định phê duyệt đầu tư với mức đầu tư cao hơn mức đã được chứng nhận.

Phân tích nguyên nhân, điều kiện phạm tội, Viện kiểm sát nhấn mạnh, bên cạnh yếu tố quản lý lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát nội bộ, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật kém của các bị cáo. Với vai trò là những người đứng đầu doanh nghiệp Nhà nước, được giao quản lý, sử dụng khối tài sản rất lớn, các bị cáo không những không nêu gương chấp hành pháp luật mà còn lợi dụng chức vụ, quyền hạn để quyết định những vấn đề vượt thẩm quyền, trái quy định, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Trên cơ sở đó, Viện kiểm sát khẳng định cần xử lý nghiêm để bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa chung, đồng thời thể hiện rõ nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Tuy nhiên, việc áp dụng hình phạt cũng phải bảo đảm cá thể hóa trách nhiệm hình sự, phân hóa rõ vai trò của từng bị cáo trong vụ án.

Quang cảnh phiên tòa sơ thẩm.

Theo Viện kiểm sát, các bị cáo Lê Văn Chung và Nguyễn Ngọc Anh giữ vai trò chủ mưu, xuyên suốt, trực tiếp chỉ đạo và quyết định các vấn đề quan trọng của dự án, phải chịu trách nhiệm chính về toàn bộ hậu quả thiệt hại. Các bị cáo khác, tùy theo vị trí công tác, mức độ tham gia, có người thực hiện theo chỉ đạo, có người thiếu kiểm tra, giám sát, phải chịu trách nhiệm tương xứng với hành vi phạm tội của mình.

Bên cạnh hình phạt tù, Viện kiểm sát đề nghị HĐXX áp dụng các biện pháp tư pháp cần thiết nhằm thu hồi triệt để tài sản bị thất thoát, xử lý số tiền các bị cáo đã hưởng lợi, buộc bồi thường thiệt hại cho Nhà nước theo đúng quy định pháp luật.

Bản luận tội của Viện kiểm sát tại phiên tòa khẳng định quyết tâm của các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý kinh tế, đầu tư xây dựng, góp phần giữ vững kỷ cương, kỷ luật trong quản lý tài sản Nhà nước và củng cố niềm tin của nhân dân vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí hiện nay.